Kỳ tuyển sinh đại học luôn bắt đầu bằng những con số và kết thúc bằng những lựa chọn. Điểm thi, điểm chuẩn, phổ điểm hay xác suất trúng tuyển đều rất quan trọng, nhưng đó không phải là điều duy nhất quyết định tương lai của một người trẻ. Sau mỗi mùa tuyển sinh, điều đáng để suy ngẫm hơn cả là cách các em bước vào tuổi trưởng thành và lựa chọn con đường để trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình.
 |
| Thí sinh tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT. (Ảnh minh họa: Thanh Tùng) |
Điểm số mở cánh cửa...
Những ngày qua, trên các diễn đàn, trong những nhóm phụ huynh, hay trên bàn ăn của nhiều gia đình, câu chuyện xoay quanh kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học trở nên sôi nổi. Nhiều câu hỏi như Phổ điểm năm nay ra sao? Điểm chuẩn sẽ tăng hay giảm? Nên đăng ký bao nhiêu nguyện vọng? Liệu mức điểm này có đủ an toàn?
Những câu hỏi ấy hoàn toàn dễ hiểu. Sau mười hai năm học tập, một kỳ thi luôn mang theo rất nhiều kỳ vọng đối với các em. Điểm số vì thế trở thành mối quan tâm lớn nhất của học sinh và phụ huynh. Nhưng chính trong những ngày mà mọi ánh mắt đều hướng về bảng điểm, có lẽ cũng là lúc cần nhắc nhau một điều tưởng chừng rất quen thuộc: Điểm thi chỉ phản ánh kết quả của một kỳ đánh giá chứ không phản ánh đầy đủ giá trị của một con người.
Không ít người trưởng thành hôm nay từng khởi đầu bằng những lựa chọn không như mong muốn. Có người trượt nguyện vọng đầu tiên nhưng lại tìm thấy đam mê ở một ngành học khác. Có người bước vào đại học với số điểm rất bình thường nhưng sau nhiều năm vẫn trở thành chuyên gia trong lĩnh vực của mình. Ngược lại, cũng có những người từng sở hữu thành tích học tập rất cao nhưng lại loay hoay khi bước vào cuộc sống.
Tôi có đứa cháu trước đây từng đỗ khoa công nghệ thông tin của một trường đại học nổi tiếng ở Hà Nội. Sau hai năm học, cháu cho rằng không hợp với khả năng nên đã bỏ ngang. Sau đó, cháu thi lại vào ngành sư phạm. Có lần, cháu tôi nói: "Cháu đã đúng khi đi theo niềm đam mê của mình và làm lại chưa bao giờ là muộn".
Thực tế, cuộc đời vốn không đi theo một đường thẳng được vẽ sẵn bằng điểm số. Điều quyết định một người đi được bao xa không chỉ là năng lực học tập, mà còn là khả năng thích nghi, tinh thần học hỏi, sự kiên trì và ý chí vượt qua những giới hạn của chính mình. Đó cũng là lý do mùa tuyển sinh không nên chỉ được nhìn như cuộc đua vào đại học. Đây còn là dấu mốc đầu tiên để một người trẻ tự trả lời câu hỏi rằng, mình muốn sống cuộc đời như thế nào?
Lựa chọn trường đại học thực chất là lựa chọn môi trường để đi và trưởng thành. Lựa chọn ngành học cũng là lựa chọn những vấn đề mình muốn dành nhiều năm theo đuổi sau đó. Quan trọng hơn cả, đó là lựa chọn trách nhiệm đối với tương lai của chính mình. Bởi đại học có thể trao cho người học tri thức nhưng không ai có thể học thay, sống thay hay quyết định thay con đường của các em.
Ở thời điểm này, vai trò của gia đình càng trở nên đặc biệt quan trọng. Cha mẹ luôn mong điều tốt đẹp nhất cho con, nhưng điều tốt đẹp ấy không phải lúc nào cũng là một ngành học do người lớn lựa chọn. Các em cần lời khuyên, cần kinh nghiệm của những người đi trước. Nhưng các em cũng cần được tin tưởng để tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Một lựa chọn có thể chưa hoàn hảo vẫn còn cơ hội điều chỉnh. Còn nếu ngay từ đầu các em không được quyền lựa chọn, bài học về sự trưởng thành sẽ bị bỏ ngỏ.
Cha mẹ yêu thương con nhưng không đồng nghĩa với áp đặt, kỳ vọng càng không nên biến thành áp lực. Và quan trọng là, cha mẹ không nên so sánh giữa những đứa trẻ có năng lực, sở thích và hành trình khác nhau.
Thời đại AI cần nhiều hơn một tấm bằng
Điểm khác biệt của mùa tuyển sinh năm 2026 không chỉ nằm ở những thay đổi trong phương thức xét tuyển hay quy chế tuyển sinh. Điều đặc biệt hơn là thế hệ học sinh dường như đang bước vào đại học trong một thời đại mà sự thay đổi diễn ra gần như mỗi ngày. Các em là những người lớn lên cùng internet, mạng xã hội, dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo (AI). Chưa bao giờ khoảng cách giữa một ý tưởng và một công nghệ có thể rút ngắn nhanh như hiện nay.
Chỉ trong vài năm, AI đã làm thay đổi cách con người học tập, làm việc và sáng tạo. Công nghệ bán dẫn trở thành cuộc cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia. Dữ liệu lớn, robot, an ninh mạng, công nghệ sinh học... đang mở ra những lĩnh vực phát triển hoàn toàn khác so với một thập kỷ trước. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc thị trường lao động sẽ không còn như hiện tại.
Một số công việc sẽ dần được máy móc hỗ trợ hoặc thay thế; đồng thời, rất nhiều nghề nghiệp mới sẽ xuất hiện. Cơ hội sẽ thuộc về những người có khả năng học liên tục, biết đổi mới tư duy và sẵn sàng thích nghi với sự thay đổi. Vì thế, câu hỏi đáng suy nghĩ nhất của mùa tuyển sinh năm nay không phải là "đỗ trường nào", mà là "học để làm gì"?
Có chuyên gia từng nói, học để có việc làm là cần thiết nhưng học để có năng lực giải quyết vấn đề còn quan trọng hơn. Một kỹ sư giỏi không chỉ tạo ra sản phẩm mới, một nhà khoa học dữ liệu không chỉ xử lý những con số, một chuyên gia an ninh mạng không chỉ bảo vệ hệ thống thông tin. Giá trị lớn nhất của họ nằm ở việc góp phần giải quyết những vấn đề mà đất nước đang cần.
Thật vậy, nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển với khát vọng lớn về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Điều đó đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, kỹ thuật số, năng lượng mới... Đó đều là những lĩnh vực khó, đòi hỏi quá trình học tập lâu dài và nhiều thử thách. Nhưng cũng chính ở đó, người trẻ có nhiều cơ hội tạo nên giá trị lớn cho cộng đồng và cho đất nước.
Không phải ai cũng sẽ trở thành nhà khoa học. Không phải ai cũng làm việc trong những ngành công nghệ mũi nhọn. Nhưng bất kỳ nghề nghiệp nào cũng cần những con người tử tế, có trách nhiệm và không ngừng học hỏi. Đó mới là năng lực bền vững nhất trong một thế giới luôn biến động.
Mùa tuyển sinh rồi sẽ qua đi, những bảng điểm sẽ dần chỉ còn là ký ức của tuổi mười tám. Điều ở lại lâu hơn là cách mỗi người trẻ bước tiếp sau cánh cổng đại học. Nếu các em biết nuôi dưỡng ước mơ bằng sự nỗ lực thì dù bắt đầu ở ngôi trường nào, các em vẫn có thể đi rất xa. Bởi tương lai chưa bao giờ chỉ được quyết định bởi một kỳ thi mà được tạo nên từ những lựa chọn đúng đắn, từ tinh thần học tập không ngừng và từ khát vọng cống hiến của mỗi con người.
| GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) thông tin, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 179/2026/NĐ-CP về chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Sinh viên đại học thuộc ngành, chương trình đủ điều kiện có thể được nhận học bổng hằng tháng với các mức từ 3,7 triệu đồng đến 5,5 triệu đồng mỗi tháng. Đó không chỉ là một chính sách hỗ trợ tài chính. Đó là một thông điệp: Nhà nước trân trọng người học, đầu tư cho tri thức. Nhà nước đặt niềm tin vào những người trẻ dấn thân vào các lĩnh vực khó, mới, có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai quốc gia. Nhưng chính sách chỉ mở ra cánh cửa. Người bước qua cánh cửa ấy phải là các em. |
| Trường Đại học Công nghệ (ĐHQGHN) công bố điểm sàn xét tuyển Trường Đại học Công nghệ (ĐHQGHN) vừa công bố ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào (điểm sàn) xét tuyển đại học năm 2026. |
| Gần 113.000 thí sinh đã đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học Đến 17h ngày 2/7, đã có 112.857 thí sinh nhập nguyện vọng xét tuyển trên hệ thống của Bộ GD&ĐT, với tổng số 652.703 nguyện ... |
| Điểm sàn xét tuyển năm 2026 của các trường đại học phía Bắc Hiện tại, một số trường đại học phía Bắc công bố điểm sàn tuyển sinh năm 2026, với nhiều phương thức xét tuyển và mức ... |
| Điểm Toán cao bất thường tại Tuyên Quang: Thi hành lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với 1 giáo viên Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang đã thi hành Lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn ... |
