PGS.TS. Chu Cẩm Thơ: Giá trị người thầy không chỉ nằm ở tri thức

Phi Khanh
(thực hiện)
Giữa những thay đổi không ngừng của giáo dục, khi tri thức ngày càng dễ tiếp cận nhờ Internet và trí tuệ nhân tạo (AI), vai trò của người thầy cũng đang đứng trước những yêu cầu mới.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, PGS.TS. Chu Cẩm Thơ, Phó Giám đốc Đại học Phenikaa, Phó Tổng thư ký Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam, Chủ tịch EdulightenUp, nhà sáng lập POMATH, chia sẻ về tình yêu nghề, giá trị của người thầy và hành trình giúp học trò tìm thấy niềm vui, sự tự tin trong học tập.

PGS.TS. Chu Cẩm Thơ: Giá trị người thầy không chỉ nằm ở tri thức
PGS.TS. Chu Cẩm Thơ. (Ảnh NVCC)

Gieo niềm vui, khơi dậy sự tự tin trong học tập

Thưa bà, giữa những đổi thay và áp lực của nghề giáo hôm nay, điều gì giúp bà và những người thầy, người cô luôn giữ được tình yêu nghề, niềm vui mỗi ngày đến lớp?

Tôi nghĩ, niềm vui của người làm giáo dục đến từ việc được chứng kiến sự trưởng thành của học trò, được nhìn thấy những thay đổi tích cực trong cách các em suy nghĩ, học tập và giải quyết vấn đề.

Khi quyết định chuyển sang phát triển phương pháp học Toán cho trẻ nhỏ, tôi biết mình đang lựa chọn một con đường không dễ dàng và cần nhiều thời gian để thấy được kết quả. Nhưng tôi tin rằng, nếu có thể giúp nhiều trẻ em yêu việc học, tự tin với việc học và hình thành phương pháp học tập tốt thì điều đó cũng đồng nghĩa với việc góp phần tạo nên những con người thành công một cách bền vững.

Tôi tin vào khoa học và lựa chọn con đường này cũng vì khoa học. Hành trình ấy đến nay đã hơn 10 năm. Những em nhỏ từng học cùng tôi khi mới 4, 5, 6 tuổi, giờ đây đã có em tốt nghiệp đại học, có em bắt đầu bước vào cuộc sống. Điều khiến tôi vui là nhiều em vẫn tiếp tục theo đuổi toán học, khoa học bằng niềm hứng thú, bởi đó là lựa chọn của chính các em.

Tôi cũng cảm thấy hạnh phúc khi nhìn thấy ngày càng nhiều giáo viên đồng hành, thay đổi cách dạy, quan tâm hơn đến sự quan sát, trí tưởng tượng và quá trình tìm hiểu cách làm của học sinh. Khi những điều mình tâm huyết được lan tỏa và có thêm nhiều người cùng thực hiện, đó chính là nguồn động viên rất lớn đối với người làm giáo dục.

Tri thức ngày càng dễ tiếp cận nhờ Internet và AI, điều gì làm nên giá trị không thể thay thế của người thầy trong hành trình trưởng thành của mỗi học sinh, theo bà?

Theo tôi, kiến thức rất quan trọng nhưng không phải là tất cả. Điều làm nên giá trị của người học không chỉ nằm ở những gì các em biết, mà còn ở khả năng vận dụng kiến thức, tư duy linh hoạt, giao tiếp, hợp tác và giải quyết vấn đề trong thực tiễn.

Tôi từng biết một nữ kỹ sư thực phẩm không có thành tích nổi bật trong những năm học phổ thông, nhưng khi bước vào công việc lại thể hiện năng lực đặc biệt. Chị kiên trì học hỏi, có tư duy mở, luôn chủ động giải quyết vấn đề, quản trị nhóm chuyên gia và liên tục cải tiến quy trình kỹ thuật. Chị đã cùng đồng nghiệp nghiên cứu, phát triển nhiều sản phẩm mới, đưa các ý tưởng khoa học vào thực tiễn sản xuất.

Ngược lại, tôi cũng từng tiếp xúc với những người có nhiều thành tích, giải thưởng trong học tập nhưng khi đi làm lại gặp khó khăn trong việc vận dụng kiến thức, giao tiếp và hợp tác với đồng nghiệp. Điều đó khiến tôi nhận ra rằng, nếu giáo dục chỉ tập trung trang bị kiến thức mà xem nhẹ việc hình thành những năng lực cốt lõi thì chúng ta đang bỏ lỡ một phần rất quan trọng trong quá trình phát triển của người học.

Vì vậy, người thầy không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải giúp học sinh biết cách học, biết đặt câu hỏi, dám thử nghiệm, biết nhìn nhận sai sót và điều chỉnh bản thân. Công nghệ có thể cung cấp thông tin rất nhanh, nhưng việc khơi gợi hứng thú, khích lệ sự tự tin, giúp học sinh hình thành thái độ học tập và năng lực thích ứng vẫn đòi hỏi sự đồng hành của người thầy.

Tôi cho rằng, một trong những điều quan trọng nhất mà giáo dục cần mang lại là giúp mỗi đứa trẻ yêu việc học và tự tin với việc học. Khi có được điều đó, các em sẽ có khả năng tiếp tục học hỏi trong suốt cuộc đời.

Nhìn lại hành trình làm nghề của mình, có kỷ niệm hay khoảnh khắc nào với học trò khiến bà nhớ mãi và cảm nhận sâu sắc hơn về ý nghĩa của nghề giáo không?

Có những khoảnh khắc rất nhỏ nhưng khiến tôi nhớ mãi. Chẳng hạn, tôi từng được một giáo viên tiểu học kể lại chuyện về một học sinh mạnh dạn thắc mắc, hỏi lại cô giáo khi nhận thấy cách tính của cô chưa hợp lý. Hay có lần, một đồng nghiệp gửi cho tôi đoạn video về một học sinh giải quyết một vấn đề và nhận xét rằng có thể nhận ra em từng học POMATH, bởi em biết liên hệ vấn đề rất nhanh, biết vẽ sơ đồ và chỉ ra những điểm chưa hợp lý.

Những câu chuyện ấy khiến tôi rất vui. Bởi điều tôi mong muốn không phải là học sinh chỉ ghi nhớ được một công thức hay tìm ra đáp án đúng, mà là các em hình thành được tư duy độc lập, biết quan sát, biết đặt câu hỏi và tự tin bảo vệ suy nghĩ của mình.

Tôi có nhiều học trò nhỏ đã đồng hành cùng tôi từ khi còn học tiểu học. Sau này, dù không học trường chuyên, các em vẫn được lựa chọn theo học chuyên sâu về Toán và khoa học. Các em chia sẻ rằng cách học, cách tôi khuyến khích các em trước đây đã trở thành thói quen, giúp các em càng học lên cao càng yêu Toán và biết cách làm việc với Toán rõ ràng hơn.

Với tôi, đó là những kết quả rất đáng quý. Có thể người thầy không nhìn thấy ngay thành quả trong một vài tiết học hay một năm học, nhưng những gì gieo vào tư duy, thái độ và niềm tin của học trò có thể tiếp tục đồng hành cùng các em trong nhiều năm sau đó.

PGS.TS. Chu Cẩm Thơ: Giá trị người thầy không chỉ nằm ở tri thức
Theo PGS. TS. Chu Cẩm Thơ, người thầy phải là tấm gương của tinh thần học hỏi và trách nhiệm. (Ảnh NVCC)

Giá trị nghề giáo được vun đắp từ những điều bình dị

Có ý kiến cho rằng, một bài học hay có thể giúp học trò hiểu thêm kiến thức, nhưng cách ứng xử của người thầy mới có thể theo các em suốt cuộc đời. Bà nghĩ sao về điều này? Người thầy cần làm gì để trở thành tấm gương đẹp trong mắt học trò?

Tôi đồng tình với quan điểm đó. Bản thân tôi được mẹ và các thầy cô giáo rèn luyện phẩm chất kỷ luật, tinh thần trách nhiệm cao đối với hành vi của mình. Khi còn nhỏ, có những lúc tôi từng cảm thấy ấm ức vì sự nghiêm khắc trong cách đánh giá của mẹ và thầy cô. Nhưng chính những trải nghiệm ấy giúp tôi học cách hoàn thiện sản phẩm, lập luận có căn cứ, trình bày chỉn chu và chịu trách nhiệm về những gì mình làm.

Từ trải nghiệm của bản thân, tôi luôn nhắc mình phải tạo điều kiện để học trò được nói, được bày tỏ suy nghĩ, được thử nghiệm theo cách mà các em mong muốn. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là đánh giá một cách dễ dãi. Tôi vẫn rất nghiêm túc khi nhận xét để học trò có thể thẳng thắn nhìn nhận bản thân, nhận ra những điểm chưa tốt và biết cách điều chỉnh.

Tôi cho rằng, người thầy cần tạo ra môi trường mà học sinh không sợ mắc lỗi, không ngại đặt câu hỏi và dám thể hiện suy nghĩ chân thật. Đồng thời, các em cũng cần được hướng dẫn để hiểu rằng tự do trải nghiệm luôn đi kèm với trách nhiệm.

Người thầy muốn học trò có tinh thần học hỏi thì chính mình cũng phải không ngừng học hỏi. Muốn học trò biết lắng nghe, tôn trọng người khác thì thầy cô cũng cần thể hiện điều đó trong cách ứng xử hằng ngày. Tấm gương của người thầy không chỉ nằm ở những điều được nói trên bục giảng mà còn thể hiện qua cách thầy cô làm việc, đánh giá, đối thoại và ứng xử với học trò.

Nếu gửi một thông điệp tới những giáo viên trẻ trên hành trình gieo tri thức, bà muốn nhắn nhủ điều gì?

Tôi muốn nhắn nhủ các thầy cô trẻ hãy luôn giữ tinh thần học hỏi, dũng cảm trải nghiệm và đừng quá bị giới hạn bởi những thước đo thành tích quen thuộc. Sau nhiều năm làm trong ngành giáo dục, tôi nhận ra rằng những thang đo, nhận định, đánh giá dù được cho là công bằng, nghiêm ngặt vẫn có thể vô tình làm lệch đi những giá trị hoặc cản trở sự đổi mới nếu chúng ta sử dụng chúng thiếu linh hoạt. Vì thế, người làm giáo dục cần có cái nhìn rộng hơn, sâu hơn, thận trọng nhưng cũng phải biết thích ứng nhanh với những điều mới mẻ từ xã hội và khoa học.

Tôi nghĩ, nghề giáo không chỉ đòi hỏi kiến thức chuyên môn mà còn cần sự kiên trì, khả năng quan sát và tinh thần dám thay đổi. Đôi khi, những điều chúng ta làm hôm nay chưa thể mang lại kết quả ngay lập tức. Nhưng nếu có cơ sở khoa học, có niềm tin và đủ bền bỉ để thực hành, chúng ta có thể tạo ra những thay đổi tích cực.

Tôi mong các giáo viên trẻ luôn yêu trẻ, yêu trò, tìm thấy niềm vui và đam mê trong công việc thông qua quá trình học hỏi, trải nghiệm và thực hành. Hãy giúp học trò không chỉ học tốt hơn mà còn yêu việc học, tự tin với việc học. Đó cũng là một trong những món quà ý nghĩa nhất mà người thầy có thể trao cho các em trên hành trình trưởng thành.

Xin cảm ơn bà!

TS Trịnh Lê Anh: Người thầy phải thắp lên ngọn lửa, kiến tạo nên những con người làm chủ tương lai

Trong một môi trường học tập mà công nghệ chiếm ưu thế, học sinh có thể bị cô lập, căng thẳng và lo âu thì ...

Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11): Đổi mới giáo dục bắt đầu từ người thầy

Một nền giáo dục mạnh không thể dựa vào những người thầy chỉ biết giảng bài mà còn biết lắng nghe học trò, biết dẫn ...

Bản lĩnh thầy thuốc trong thời đại số

Trong dòng chảy gấp gáp của thời đại thông tin mở, người thầy thuốc giữ được niềm tin đồng nghĩa với việc giữ được bản ...

Kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11): Khi người thầy biết nói lời cảm ơn học trò

TS. Phạm Xuân Quyết từ Đại học Sunway (Malaysia) khẳng định tôn sư trọng đạo không chỉ là một chiều, mà cần có sự tôn ...

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Công bố Báo cáo quốc gia về nền tảng pháp quyền và phát triển kinh tế ở Việt Nam

Công bố Báo cáo quốc gia về nền tảng pháp quyền và phát triển kinh tế ở Việt Nam

Hội thảo giới thiệu ‘Báo cáo quốc gia về Việt Nam số 9: Nền tảng pháp quyền và Phát triển kinh tế ở Việt Nam’ được tổ chức ngày 18/11 ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Tổng Lãnh sự quán và gặp gỡ kiều bào tại Côn Minh (Trung Quốc)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Tổng Lãnh sự quán và gặp gỡ kiều bào tại Côn Minh (Trung Quốc)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân, Đoàn đại biểu gặp cán bộ, nhân viên Tổng Lãnh sự quán và cộng đồng người Việt tại tỉnh ...
PGS.TS. Chu Cẩm Thơ: Giá trị người thầy không chỉ nằm ở tri thức

PGS.TS. Chu Cẩm Thơ: Giá trị người thầy không chỉ nằm ở tri thức

Giữa những thay đổi không ngừng của giáo dục, khi tri thức ngày càng dễ tiếp cận nhờ Internet và trí tuệ nhân tạo (AI), vai trò của người thầy ...
Nghịch lý thời AI

Nghịch lý thời AI

Một nghịch lý mới của thời đại công nghệ, nơi ranh giới giữa sáng tạo thật và sản phẩm nhân tạo ngày càng khó nhận diện.
Quảng Trị đánh thức tiềm năng Hành lang kinh tế Đông - Tây

Quảng Trị đánh thức tiềm năng Hành lang kinh tế Đông - Tây

Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC) đang đứng trước yêu cầu chuyển thành không gian hợp tác kinh tế, logistics và sản xuất có giá trị gia tăng.
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 21/11/2026, Lịch vạn niên ngày 21 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 21/11/2026, Lịch vạn niên ngày 21 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 21/11. Lịch âm 21/11/2026? Âm lịch hôm nay 21/11. Lịch vạn niên 21/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Từ điển Cambridge chọn 'human' (con người) là từ của năm 2026

Từ điển Cambridge chọn 'human' (con người) là từ của năm 2026

Ngày 18/11, Từ điển Cambridge công bố 'human' (con người) là từ của năm 2026.
Những năm sinh phải đổi thẻ căn cước trong năm 2027?

Những năm sinh phải đổi thẻ căn cước trong năm 2027?

Những năm sinh phải đổi thẻ căn cước trong năm 2027? Không cấp đổi thẻ căn cước trong năm 2027 khi đến tuổi sẽ bị phạt thế nào?
Cải cách hành chính ở Quảng Ninh: Nhanh gọn, minh bạch và số hóa toàn diện

Cải cách hành chính ở Quảng Ninh: Nhanh gọn, minh bạch và số hóa toàn diện

TP. Quảng Ninh cung cấp trực tuyến 2.135 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền; cắt giảm 39% thời gian giải quyết đối với 1.258/2.075 thủ tục.
Phu nhân Ngô Phương Ly thăm mô hình chăm lo phụ nữ, trẻ em tại Thâm Quyến (Trung Quốc)

Phu nhân Ngô Phương Ly thăm mô hình chăm lo phụ nữ, trẻ em tại Thâm Quyến (Trung Quốc)

Chiều 18/11, Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, bà Ngô Phương Ly đã đến thăm Tòa nhà Phụ nữ và Trẻ em thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông.
Ban Tổ chức Trung ương chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ trọng tâm thực hiện Kết luận số 107-KL/TW

Ban Tổ chức Trung ương chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ trọng tâm thực hiện Kết luận số 107-KL/TW

Ban Tổ chức Trung ương yêu cầu các cơ quan, đơn vị và đầu mối được giao nhiệm vụ thống nhất nhiệm vụ, tập trung chỉ đạo, tổ chức thực hiện...
Tăng cường hợp tác đa bên thúc đẩy ứng dụng AI vì việc làm thỏa đáng

Tăng cường hợp tác đa bên thúc đẩy ứng dụng AI vì việc làm thỏa đáng

Ngày 18/11, tại Hà Nội, VCCI phối hợp với ILO tổ chức Hội nghị 'Thúc đẩy chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo vì việc làm thỏa đáng tại Việt Nam'.
Ăn sáng quá mặn làm tăng nguy cơ suy và sỏi thận

Ăn sáng quá mặn làm tăng nguy cơ suy và sỏi thận

Thói quen thường xuyên ăn sáng mặn với bánh mì kẹp đồ chế biến, bánh ngọt hay mì mặn, làm tăng huyết áp, khiến thận quá tải, có nguy cơ hình thành sỏi.
Chuyên gia VCCI đề xuất 5 vấn đề khi sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Chuyên gia VCCI đề xuất 5 vấn đề khi sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Trong bối cảnh chính sách tạm ngưng một số giấy phép mua bán thuốc lá sẽ kết thúc vào đầu năm 2027, chuyên gia VCCI kiến nghị 5 nội dung nhằm bảo đảm cải cách ...
5 thực phẩm giàu chất xơ hơn cả khoai lang tốt cho hệ tiêu hóa

5 thực phẩm giàu chất xơ hơn cả khoai lang tốt cho hệ tiêu hóa

Khoai lang cung cấp chất xơ có lợi cho hệ tiêu hóa. Các phẩm khác như bơ, hạt chia, các loại đậu và atisô... cũng chứa lượng chất xơ không kém.
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Điểm sáng trong hợp tác y tế Việt Nam-Thụy Điển

Điểm sáng trong hợp tác y tế Việt Nam-Thụy Điển

Ngày 17/11, tại Hà Nội, Đại sứ quán Thụy Điển, Business Sweden và Viện Karolinska phối hợp tổ chức Diễn đàn Đối tác Việt Nam-Thụy Điển 2026.
Độ chín của chuối quan trọng như thế nào đối với sức khỏe?

Độ chín của chuối quan trọng như thế nào đối với sức khỏe?

Hàm lượng dinh dưỡng của quả chuối - bao gồm đường, tinh bột và vitamin - sẽ thay đổi tùy theo mức độ chín. Vậy độ chín nào là tốt nhất cho sức khỏe?
Phiên bản di động