Kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11): Khi người thầy biết nói lời cảm ơn học trò

Lưu Đình Long
TS. Phạm Xuân Quyết từ Đại học Sunway (Malaysia) khẳng định tôn sư trọng đạo không chỉ là một chiều, mà cần có sự tôn trọng hai chiều giữa thầy và trò.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Khi người thầy biết nói lời cảm ơn học trò
TS. Phạm Xuân Quyết trong các hoạt động tư vấn giáo dục, giảng dạy và học thuật. (Ảnh NVCC)

Trở lại Đại học Sunway (Malaysia) với vai trò giảng viên, TS. Phạm Xuân Quyết chọn không vội trao đáp án. Với anh, tôn sư trọng đạo hôm nay còn là sự tôn trọng hai chiều: thầy dám nhận sai, trò dám suy nghĩ độc lập.

Một sinh viên đứng lên, chỉ ra điều thầy vừa giảng có thể chưa chính xác. Giữa lớp học, câu hỏi ấy có thể khiến người dạy lúng túng, cũng có thể mở ra bài học quan trọng hơn kiến thức đang được trình bày. TS. Phạm Xuân Quyết, giảng viên Đại học Sunway (Malaysia), chọn cách thứ hai: cảm ơn sinh viên, cùng cả lớp kiểm tra căn cứ và sửa công khai nếu mình sai.

“Tôi không nghĩ một lời góp ý có căn cứ làm người thầy mất uy tín”, anh chia sẻ nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11. Theo anh, nếu muốn sinh viên biết nhận và sửa lỗi, trước hết chính người thầy phải làm được. Cách nghĩ ấy gợi một cách hiểu về truyền thống tôn sư trọng đạo: kính trọng người dạy học không đồng nghĩa xem mọi lời thầy nói đều bất khả nghi vấn.

Từ học trò tìm đáp án đến người thầy đặt câu hỏi

Hai lần đoạt giải học sinh giỏi Địa lý quốc gia, Phạm Xuân Quyết từng theo học tại Đại học Sunway trong giai đoạn 2011-2014. Anh sau đó tốt nghiệp tiến sĩ tại Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH) và trở lại Sunway giảng dạy năm 2024. Hành trình từ học trò đến người thầy đưa anh về chính nơi từng học cách đặt câu hỏi.

“Khi còn học ở Sunway, có những lúc tôi chỉ muốn biết mình trả lời đúng hay sai, nhưng thầy cô lại hỏi vì sao tôi chọn cách đó. Đến khi đi dạy, tôi mới hiểu giá trị của câu hỏi ấy”, TS. Quyết nhớ lại. Có những bài học chỉ thực sự sáng rõ khi người học bước sang phía bên kia bục giảng, phải tự chịu trách nhiệm trước sự trưởng thành của người khác.

Trong giờ quản trị doanh thu khách sạn, một sinh viên có thể đề xuất giảm giá phòng để tăng lượng khách. Thay vì gật đầu hoặc bác bỏ, thầy Quyết hỏi: Nếu doanh thu tăng thêm không bù nổi chi phí phục vụ lượng khách mới, em có tiếp tục giảm giá? Khi tự tính toán lại, sinh viên phát hiện khách sạn đông hơn chưa chắc lợi nhuận nhiều hơn.

Giá trị của bài giảng khi ấy nằm ở quá trình phân tích, chứ không phải một đáp án được thầy công bố. Người học có quyền đề xuất và cũng phải tập chịu trách nhiệm trước chứng cứ. Đó là năng lực cần thiết khi rời giảng đường, nơi công việc hiếm khi đưa sẵn lựa chọn đúng - sai theo mẫu trắc nghiệm.

Tôn trọng không có nghĩa là luôn đồng ý

Hai năm liên tiếp 2025-2026, TS. Quyết nhận giải thưởng giảng dạy do sinh viên bình chọn tại Sunway. Anh đón nhận sự ghi nhận bằng lòng biết ơn, song không coi giải thưởng là dấu chấm hết cho việc học nghề, bởi ngay trong những giờ thực hành tưởng như rất đơn giản, sinh viên vẫn có thể chỉ ra những khoảng cách mà người dạy không nhận thấy.

Một lần hướng dẫn nghiệp vụ buồng phòng, anh làm mẫu cách trải ga và gấp góc giường. Nhìn từ phía người đã quen tay, thao tác dường như không khó. Nhưng đến lượt sinh viên tự làm, có bạn vẫn không biết giữ mép ga ở đâu để góc giường vừa gọn, vừa căng. Khó khăn nằm ở một động tác nhỏ mà bài giảng trọn quy trình dễ bỏ qua.

Anh không lặp lại toàn bộ phần trình diễn, thay vào đó, TS. Quyết dừng đúng điểm các em vướng, cho thử lại rồi mới góp ý. Tiêu chuẩn chất lượng và thời gian vẫn được giữ, nhưng anh không đòi người mới học phải làm nhanh ngay lần đầu tiên. Đó là sự điều chỉnh từ phía người dạy, không phải hạ thấp yêu cầu với người học.

“Với tôi, thương sinh viên đôi khi là kiên nhẫn thêm một chút để các em có cơ hội tự làm được”, anh nói. Anh xem đó cũng là cách đem tình thương nhận được từ mẹ vào lớp học. Một sự chậm lại có chủ đích đôi khi giúp sinh viên đi nhanh hơn về lâu dài, vì các em hiểu thao tác thay vì chỉ bắt chước.

Nhưng tôn trọng sinh viên không chỉ là kiên nhẫn trước lỗi thao tác. Đó còn là thái độ khi chính người thầy bị chất vấn. TS. Quyết cho biết nếu sinh viên phát hiện điểm chưa chính xác trong bài giảng, anh sẽ cùng lớp xem xét căn cứ; nếu chưa đủ dữ liệu, anh kiểm tra và trả lời sau. Anh không xem thẩm quyền của người đứng lớp là lý do để khép lại một cuộc trao đổi.

“Sinh viên tôn trọng thầy khi góp ý có căn cứ và đúng mực. Người thầy tôn trọng sinh viên khi lắng nghe nghiêm túc, kể cả lúc người cần sửa lại là mình”, anh Quyết khẳng định. Hai vế của nhận định này bổ sung nhau: người học không nhân danh phản biện để thiếu lễ độ, người dạy cũng không nhân danh truyền thống để từ chối sự thật.

Khi người thầy biết nói lời cảm ơn học trò
TS. Phạm Xuân Quyết tư vấn cho học viên. (Ảnh NVCC)

Điều còn lại sau khi rời giảng đường

Trước câu hỏi món quà nào anh mong nhận vào ngày 20/11 từ một sinh viên đã ra trường, TS. Quyết không nói đến bó hoa hay lời khen. Anh mong một lời nhắn kể rằng sinh viên đã đủ tự tin để tự đưa ra một quyết định nghề nghiệp nhờ điều từng học trên lớp.

Anh lấy ví dụ một người học quản trị khởi nghiệp muốn mở quán cà phê. Thay vì vội ký hợp đồng thuê mặt bằng vì bạn bè khen ý tưởng hay, người ấy thử bán trong vài cuối tuần, đếm số khách thực sự quay lại, tính lợi nhuận trên từng ly rồi điều chỉnh kế hoạch trước khi đầu tư lớn. Đó là quyết định được dẫn dắt bởi quan sát thực tế và khả năng chấp nhận rủi ro.

“Tôi sẽ vui ngay cả khi sau cùng em quyết định chưa mở quán”, anh chia sẻ. Với người thầy, thành công không bắt buộc đồng nghĩa một dự án được triển khai. Thành công có thể là biết dừng đúng lúc, có dũng khí đổi hướng khi dữ liệu không ủng hộ điều mình mong muốn.

Người Việt vẫn nhắc “tôn sư trọng đạo” mỗi mùa 20/11. Truyền thống ấy bền vững bởi nó đề cao công lao truyền dạy và đạo lý biết ơn. Nhưng để không hóa thành nghi thức một chiều, sự kính trọng cần đi cùng tinh thần cầu thị, năng lực đối thoại và trách nhiệm của cả thầy lẫn trò.

Từ Ngày Hiến chương các nhà giáo đến truyền thống 20/11

Ngày 20/11 có nguồn gốc từ phong trào giáo giới quốc tế. Năm 1946, Liên hiệp Quốc tế các Công đoàn Giáo dục (FISE) ra đời; năm 1949, tổ chức này thông qua Hiến chương các nhà giáo. Công đoàn Giáo dục Việt Nam gia nhập FISE năm 1953. Ngày 20/11/1958, “Ngày Quốc tế Hiến chương các nhà giáo” được tổ chức ở miền Bắc Việt Nam.

Ngày 28/9/1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 167-HĐBT, chính thức lấy 20/11 hằng năm làm Ngày Nhà giáo Việt Nam. Từ truyền thống hiếu học và “tôn sư trọng đạo”, ngày này trở thành dịp tri ân người dạy học. Nhưng đạo lý ấy không chỉ nằm ở hoa và lời chúc mà còn ở việc tôn trọng tri thức, gìn giữ phẩm hạnh, học hỏi nghiêm túc và tạo điều kiện để thầy trò cùng trưởng thành.

Hôm nay 11/11, Quốc hội thảo luận nhiều dự án luật về kinh tế-xã hội, giải quyết khiếu nại

Hôm nay, Quốc hội thảo luận ở hội trường về kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ ...

Đại biểu Quốc hội nói về quyền 'ngắt kết nối' trong thời đại số

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, quyền ngắt kết nối cần được thiết kế như một quyền mới trong môi trường lao động ...

Hôm nay 12/11, Quốc hội tiến hành chất vấn và trả lời chất vấn về tài chính

Ngày 12/11, Quốc hội tiến hành chất vấn và trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội về các nội dung liên quan lĩnh ...

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Chất vấn nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội để đi vào thực chất

Phiên chất vấn tại Quốc hội thể hiện tinh thần đồng hành cùng Chính phủ, nâng cao hoạt động giám sát, tập trung vào các ...

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11): Khi người thầy biết nói lời cảm ơn học trò

Kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11): Khi người thầy biết nói lời cảm ơn học trò

TS. Phạm Xuân Quyết từ Đại học Sunway (Malaysia) khẳng định tôn sư trọng đạo không chỉ là một chiều, mà cần có sự tôn trọng hai chiều giữa thầy ...
Nhận định CLB Công an TP. Hồ Chí Minh vs Buriram United: Điểm tựa sân nhà để tạo bất ngờ

Nhận định CLB Công an TP. Hồ Chí Minh vs Buriram United: Điểm tựa sân nhà để tạo bất ngờ

CLB Công an TP. Hồ Chí Minh tiếp đón nhà đương kim vô địch Buriram Utd, với mục tiêu giành chiến thắng trước đối thủ được đánh giá mạnh hơn.
Quốc hội Israel có Chủ tịch mới, đánh dấu thêm thất bại của đảng Likud, ông Eisenkot được củng cố vị thế giữa nỗ lực thành lập chính phủ

Quốc hội Israel có Chủ tịch mới, đánh dấu thêm thất bại của đảng Likud, ông Eisenkot được củng cố vị thế giữa nỗ lực thành lập chính phủ

Quốc hội Israel (Knesset) đã đã bầu ông Matan Kahana, thành viên đảng Yashar của chính trị gia Gadi Eisenkot, làm Chủ tịch cơ quan lập pháp này.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự Hội nghị cấp cao ASEAN-Hoa Kỳ và trao đổi với Tổng thống Donald Trump

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự Hội nghị cấp cao ASEAN-Hoa Kỳ và trao đổi với Tổng thống Donald Trump

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng Lãnh đạo các nước ASEAN và Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tham dự Hội nghị cấp cao đặc biệt ASEAN-Hoa Kỳ.
Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres đánh giá cao vai trò cầu nối và tầm nhìn chiến lược của Việt Nam

Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres đánh giá cao vai trò cầu nối và tầm nhìn chiến lược của Việt Nam

Ngày 17/11, tại Philippines, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có cuộc trao đổi song phương với Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres.
Việt Nam đóng góp thực chất vào thành công của Hội nghị cấp cao ASEAN 49

Việt Nam đóng góp thực chất vào thành công của Hội nghị cấp cao ASEAN 49

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Đoàn đại biểu Việt Nam, Lãnh đạo và các Đoàn đại biểu cấp cao các nước ASEAN dự Lễ bế mạc ASEAN lần ...
Hoàn thiện thể chế, đưa pháp luật thực sự đi vào cuộc sống

Hoàn thiện thể chế, đưa pháp luật thực sự đi vào cuộc sống

Nghị quyết 66-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện công tác xây dựng và thi hành pháp luật, nâng cao hiệu quả thực thi, thúc đẩy văn hóa...
Hà Nội đẩy mạnh chuyển đổi xe buýt sử dụng điện và năng lượng xanh

Hà Nội đẩy mạnh chuyển đổi xe buýt sử dụng điện và năng lượng xanh

Từ đầu năm 2026 đến nay, Hà Nội đã vận hành thêm 568 xe buýt điện trên 34 tuyến. Hiện toàn thành phố có 1.051 xe buýt điện và năng lượng xanh.
Thời tiết miền Bắc chuyển lạnh từ ngày 18/11, vùng núi có nơi rét

Thời tiết miền Bắc chuyển lạnh từ ngày 18/11, vùng núi có nơi rét

Sau những ngày nắng ấm, miền Bắc dự báo đón một đợt không khí lạnh mới từ khoảng ngày 18/11.
Anh đặt mục tiêu hỗ trợ hơn 90.000 thanh niên có việc làm

Anh đặt mục tiêu hỗ trợ hơn 90.000 thanh niên có việc làm

Chính phủ Anh sẽ mở rộng và đẩy nhanh chương trình bảo đảm việc làm dành cho thanh niên.
TP. Hồ Chí Minh: Đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến gần hơn với người dân

TP. Hồ Chí Minh: Đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến gần hơn với người dân

'Ngày hội Sức khỏe Gia đình' góp phần lan tỏa ý thức chủ động phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe từ mỗi gia đình.
Trung Quốc phát triển mạng siêu máy tính trên quỹ đạo phục vụ xử lý dữ liệu vệ tinh

Trung Quốc phát triển mạng siêu máy tính trên quỹ đạo phục vụ xử lý dữ liệu vệ tinh

Trung Quốc phát triển mạng siêu máy tính trên quỹ đạo phục vụ xử lý dữ liệu vệ tinh
Điểm sáng trong hợp tác y tế Việt Nam-Thụy Điển

Điểm sáng trong hợp tác y tế Việt Nam-Thụy Điển

Ngày 17/11, tại Hà Nội, Đại sứ quán Thụy Điển, Business Sweden và Viện Karolinska phối hợp tổ chức Diễn đàn Đối tác Việt Nam-Thụy Điển 2026.
Độ chín của chuối quan trọng như thế nào đối với sức khỏe?

Độ chín của chuối quan trọng như thế nào đối với sức khỏe?

Hàm lượng dinh dưỡng của quả chuối - bao gồm đường, tinh bột và vitamin - sẽ thay đổi tùy theo mức độ chín. Vậy độ chín nào là tốt nhất cho sức khỏe?
Nụ cười có song hành hạnh phúc?

Nụ cười có song hành hạnh phúc?

Một nghiên cứu cho thấy, việc cố gắng mỉm cười liên tục, đặc biệt dưới áp lực công việc, có thể làm giảm cảm giác hạnh phúc thay vì cải thiện tâm trạng.
6 thực phẩm thuần chay giàu canxi giúp xương chắc khỏe

6 thực phẩm thuần chay giàu canxi giúp xương chắc khỏe

Hạt mè, đậu phụ, hạt chia hay đậu trắng... là những thực phẩm có nguồn gốc thực vật rất giàu canxi, được khuyên nên thêm vào chế độ ăn.
Quy chế loại trừ bệnh sởi: Chìa khóa cho nước Mỹ

Quy chế loại trừ bệnh sởi: Chìa khóa cho nước Mỹ

Tổ chức Y tế Liên Mỹ (PAHO) thu hồi quy chế loại trừ bệnh sởi của Mỹ trong bối cảnh dịch bùng phát trở lại tại nước này trong năm nay.
Có nên uống dầu ô liu nguyên chất?

Có nên uống dầu ô liu nguyên chất?

Bổ sung dầu ô liu vào chế độ ăn tốt cho sức khỏe, nhưng việc uống khi bụng đói dễ gây khó chịu về tiêu hóa, không phù hợp nếu mắc bệnh túi mật
Phiên bản di động