Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất cải cách tuyển sinh và tổ chức lớp học tại trường chuyên

Bộ GD&ĐT đề xuất tuyển sinh vào trường THPT chuyên theo 3 khối gồm Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ. (Nguồn: VGP)

Những điểm mới đáng chú ý

Bộ GD&ĐT vừa công bố dự thảo thông tư ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường THPT chuyên, trong đó đề xuất thay đổi đáng chú ý về cách tuyển sinh và tổ chức lớp học. Theo dự thảo, trường chuyên sẽ tổ chức tuyển sinh theo 3 khối chuyên, gồm Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ.

Khối Khoa học tự nhiên gồm Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học và Tin học. Khối Khoa học xã hội gồm Ngữ văn, Lịch sử và Địa lý. Khối Ngoại ngữ gồm các ngoại ngữ được giảng dạy theo Chương trình giáo dục phổ thông.

Như vậy, nếu đề xuất được thông qua, học sinh sẽ đăng ký dự tuyển theo khối chuyên thay vì theo từng môn chuyên như cách tổ chức hiện nay. Riêng khối Ngoại ngữ, thí sinh vẫn đăng ký theo ngoại ngữ cụ thể.

Một điểm mới đáng chú ý là học sinh không phải xác định ngay từ đầu tất cả các môn học chuyên sâu khi đăng ký dự tuyển. Theo dự thảo, trong học kỳ I lớp 10, học sinh được học tập, trải nghiệm, tham gia các dự án học tập nhập môn và được tư vấn để định hình lĩnh vực, ngành nghề quan tâm.

Ngoài môn chuyên bắt buộc của khối (Toán đối với khối Khoa học tự nhiên, Ngữ văn đối với khối Khoa học xã hội và ngoại ngữ trúng tuyển đối với khối Ngoại ngữ), mỗi học sinh được chọn thêm 2 môn thuộc khối chuyên để học chuyên sâu. Việc lựa chọn dựa trên định hướng lĩnh vực, ngành nghề và phù hợp với tổ hợp môn xét tuyển của các ngành đào tạo đại học.

Chẳng hạn, học sinh có thể lựa chọn các tổ hợp Toán - Vật lý - Hóa học; Toán - Hóa học - Sinh học; Toán - Vật lý - Tin học hoặc Ngữ văn - Lịch sử - Địa lý.

Việc đăng ký môn học chuyên sâu được thực hiện vào cuối học kỳ I lớp 10. Từ học kỳ II, học sinh bắt đầu học các chuyên đề định hướng nâng cao đối với những môn đã chọn. Từ lớp 11, việc học nội dung nâng cao được ổn định theo các môn chuyên sâu.

Trường hợp muốn thay đổi môn chuyên sâu, học sinh được tư vấn và đánh giá năng lực, kết quả học tập; cần có sự đồng ý của phụ huynh, đề xuất của tổ chuyên môn và quyết định của hiệu trưởng. Việc thay đổi được thực hiện vào cuối năm lớp 10 hoặc cuối năm lớp 11, căn cứ điều kiện tổ chức của nhà trường và phương án bổ sung kiến thức còn thiếu.

Mỗi lớp chuyên theo khối hoặc theo môn học chuyên sâu không quá 35 học sinh. Dự thảo cũng đề xuất không tổ chức lớp không chuyên trong trường chuyên.

Ba khối chuyên có cấu trúc bài thi khác nhau

Về tuyển sinh, dự thảo quy định học sinh đăng ký và được xét tuyển theo khối chuyên. Các thí sinh dự tuyển vào cùng một khối được áp dụng chung phương thức tuyển sinh và cùng điểm chuẩn. Nhà trường không xác định chỉ tiêu riêng theo từng môn chuyên.

Đáng chú ý, trúng tuyển vào một khối chuyên không đồng nghĩa với việc học sinh phải học chuyên sâu tất cả các môn thuộc khối đó. Việc lựa chọn 2 môn chuyên sâu được thực hiện vào cuối học kỳ I lớp 10.

Dự thảo đề xuất cấu trúc bài thi khác nhau đối với từng khối. Cụ thể, thí sinh dự tuyển khối Khoa học tự nhiên làm 3 bài thi gồm Toán nâng cao, Ngữ văn và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên.

Với khối Khoa học xã hội, thí sinh làm bài Ngữ văn nâng cao, Toán và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học xã hội. Thí sinh dự tuyển khối Ngoại ngữ làm bài Toán, Ngữ văn và bài thi ngoại ngữ đã đăng ký.

Trong đó, bài thi đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên và khoa học xã hội được thiết kế theo hình thức tổng hợp, đánh giá khả năng đọc hiểu, tư duy logic, lập luận và giải quyết vấn đề. Đề thi dựa trên yêu cầu cần đạt của chương trình môn Khoa học tự nhiên hoặc Lịch sử và Địa lý cấp THCS, không yêu cầu kiến thức chuyên sâu của từng môn học.

Bài thi Toán và Ngữ văn thông thường sử dụng đề thi chung của kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 do Sở GD&ĐT tổ chức. Nếu địa phương không tổ chức thi tuyển sinh lớp 10, Sở GD&ĐT sẽ tổ chức riêng các bài thi này cho thí sinh dự tuyển trường chuyên.

Điểm các bài thi Toán nâng cao, Ngữ văn nâng cao và ngoại ngữ được tính hệ số tối thiểu 2; các bài thi còn lại tính hệ số 1 khi xét tuyển.

Sở GD&ĐT sẽ quy định hình thức thi, thời điểm tổ chức, thời gian làm bài và nội dung đề thi đối với trường chuyên thuộc tỉnh. Với trường chuyên thuộc cơ sở giáo dục đại học, những nội dung này do cơ sở giáo dục đại học quy định.

Theo dự thảo, mô hình mới dự kiến được áp dụng từ năm học 2027-2028. Những trường chuyên chưa bảo đảm điều kiện sẽ áp dụng từ năm học 2028-2029. Thời điểm triển khai cụ thể do Sở GD&ĐT hoặc cơ sở giáo dục đại học có trường chuyên quyết định, căn cứ mức độ đáp ứng các điều kiện về đội ngũ, chương trình, kế hoạch giáo dục, cơ sở vật chất và phương án tuyển sinh. Thời điểm áp dụng sẽ được công bố cùng kế hoạch tuyển sinh lớp 10.

Đối với học sinh đã trúng tuyển và đang học tại trường chuyên trước khi thông tư có hiệu lực, các em được tiếp tục học theo lớp chuyên và chương trình đã tuyển sinh cho đến khi hoàn thành cấp học.