Quốc hội thảo luận giải pháp ngăn chặn thông đồng và bỏ cọc trong đấu giá tài sản

Chiều nay, Quốc hội đã thảo luận các giải pháp kiểm soát chặt chẽ quá trình đấu giá tài sản, nhằm ngăn chặn hành vi thông đồng, dìm giá và bỏ cọc, bảo vệ lợi ích của nhà nước và xã hội.

Đại biểu Quốc hội: Bảo đảm tính minh bạch và công bằng trong trưng mua, trưng dụng tài sản Hôm nay 3/11, Quốc hội thảo luận về nhiều dự án luật quan trọng Quốc hội thảo luận về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) Hôm nay 2/11, Quốc hội thảo luận về Luật Đầu tư, Luật Hiến, lấy, ghép mô...

Chiều 3/11, tiếp tục Kỳ họp thứ 2, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội làm việc tại hội trường, cho ý kiến về dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Các đại biểu đề xuất nhiều giải pháp cụ thể nhằm kiểm soát chặt chẽ từ khâu đăng ký, tổ chức phiên đấu giá đến xử lý nghiêm các hành vi thông đồng, dìm giá và bỏ cọc trong đấu giá tài sản.

Đại biểu Quốc hội đề xuất các giải pháp ngăn chặn hành vi thông đồng, dìm giá và bỏ cọc trong đấu giá tài sảnf

Đại biểu Nguyễn Văn Huy, đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên phát biểu.

Phát hiện, ngăn chặn hành vi thông đồng, dìm giá

Góp ý dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Văn Huy, đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên nhấn mạnh, đấu giá tài sản không chỉ đòi hỏi đúng trình tự thủ tục mà quan trọng hơn phải bảo đảm kết quả đấu giá phản ánh đúng giá trị thực của tài sản. Bởi một cuộc đấu giá chỉ thực sự minh bạch và hiệu quả khi giá trúng đấu giá được hình thành từ sự cạnh tranh thực chất chứ không phải từ sự thỏa thuận thâu túng giữa những người tham gia.

Do đó, đại biểu cho rằng việc hoàn thiện các quy định ngăn chặn hành vi thông đồng, dìm giá có ý nghĩa quyết định trong việc bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, phòng ngừa thất thoát tài sản, bảo vệ lợi ích của nhà nước và xã hội, đồng thời củng cố niềm tin của nhân dân đối với hoạt động đấu giá.

Từ quan điểm trên, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề xuất ba nhóm giải pháp nhằm ngăn chặn hành vi thông đồng, dìm giá và bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động đấu giá.

More from WVR
Từ hiệu ứng concert đến phát triển công nghiệp văn hóa bền vững

Cụ thể, cần quy định rõ trách nhiệm chủ động phát hiện, ngăn chặn hành vi vi phạm, thay vì chỉ dừng ở việc cấm thông đồng, dìm giá và xử lý khi vi phạm đã được xác định.

Đại biểu cho biết, Điều 10 của dự thảo Luật nghiêm cấm hành vi thông đồng, móc nối để dìm giá, nâng giá, làm sai lệch kết quả đấu giá; điểm đ khoản 1 Điều 15 quy định đấu giá viên có quyền dừng phiên đấu giá khi phát hiện một số hành vi vi phạm.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị bổ sung nghĩa vụ của đấu giá viên khi phát hiện dấu hiệu bất thường phải kịp thời lập biên bản, bảo toàn thông tin, tài liệu liên quan và báo cáo tổ chức hành nghề đấu giá hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý.

Đồng thời, bổ sung trách nhiệm của tổ chức hành nghề đấu giá trong việc tiếp nhận, xử lý thông tin do đấu giá viên báo cáo và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền xác minh dấu hiệu vi phạm. Theo đại biểu, quy định này sẽ xác lập rõ trách nhiệm từ người trực tiếp điều hành đến tổ chức chịu trách nhiệm về cuộc đấu giá.

Giải pháp thứ hai được đại biểu đề xuất là cần hoàn thiện cơ chế ghi nhận chứng cứ và nhận diện dấu hiệu bất thường. Đại biểu cho rằng, các thỏa thuận thông đồng thường diễn ra trước phiên đấu giá hoặc ngoài phạm vi quan sát của đấu giá viên. Vì vậy, nếu chỉ căn cứ vào diễn biến trả giá tại phiên đấu giá có thể bỏ lọt vi phạm.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định tại Điều 28 dự thảo Luật hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết việc xử lý dấu hiệu bất thường trong quy chế cuộc đấu giá. Trong đó, cần quy định việc ghi nhận diễn biến trả giá; lập biên bản khi phát hiện dấu hiệu thông đồng, móc nối, dìm giá, nâng giá; lưu giữ tài liệu liên quan và trình tự báo cáo, chuyển thông tin đến cơ quan có thẩm quyền.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định tăng cường phối hợp xử lý vi phạm, ngăn ngừa hành vi thông đồng, dìm giá tái diễn. Cụ thể, bổ sung vào Điều 58 quy định trách nhiệm phối hợp, trao đổi thông tin xử lý vi phạm giữa các cơ quan có thẩm quyền với Bộ Tư pháp.

Theo đó, các quyết định xử lý đã có hiệu lực pháp luật liên quan đến hành vi thông đồng, móc nối, dìm giá cần được cập nhật, chia sẻ trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia; đồng thời, giao Chính phủ quy định cụ thể trách nhiệm cung cấp thông tin, cập nhật dữ liệu và cơ chế phối hợp xác minh, xử lý.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh, đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh phát biểu.

Làm rõ phạm vi hành nghề đấu giá tài sản

Quan tâm đến quy định về phân cấp thẩm quyền cấp, cấp lại, thu hồi chứng chỉ hành nghề đấu giá tại Điều 13 dự thảo Luật. Đại biểu Hoàng Thị Thu Trang, đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An đồng tình với việc chuyển thẩm quyền từ Bộ trưởng Bộ Tư pháp về Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Tuy nhiên, để quản lý thống nhất đội ngũ đấu giá viên, cần xây dựng, kết nối và cập nhật cơ sở dữ liệu quốc gia về đấu giá viên, công khai tình trạng hành nghề, cấp lại và thu hồi chứng chỉ.

Theo đại biểu Thu Trang, nếu thiếu hệ thống dữ liệu thống nhất, có thể phát sinh tình trạng người bị thu hồi chứng chỉ ở địa phương này tiếp tục đề nghị cấp tại địa phương khác hoặc một đấu giá viên hành nghề tại nhiều tổ chức. Cơ sở dữ liệu quốc gia sẽ giúp cơ quan có thẩm quyền tra cứu, xác minh và kiểm soát hiệu quả hơn.

Cũng cho ý kiến về các quy định về ngành nghề đấu giá, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh, đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh ghi nhận cơ quan soạn thảo đã tiếp thu nhiều ý kiến của đại biểu Quốc hội tại phiên thảo luận tổ; đồng thời đề nghị cân nhắc việc xác định đấu giá không phải là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho rằng, đấu giá viên phải đáp ứng các tiêu chuẩn về trình độ đại học, đào tạo nghề, tập sự, kiểm tra kết quả tập sự và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp; đồng thời phải có chứng chỉ hành nghề, được bảo đảm bằng bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp và chỉ được hành nghề tại một tổ chức. Đại biểu cũng so sánh với các chức danh bổ trợ tư pháp như công chứng viên, luật sư và cho rằng, người muốn hành nghề đấu giá không được miễn, giảm thời gian đào tạo nghề và tập sự.

Đề nghị làm rõ phạm vi hành nghề đấu giá tài sản, đại biểu Nguyễn Đức Hùng, đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh đồng tình với quy định tại khoản 4 Điều 14 về quy định mỗi đấu giá viên chỉ được hành nghề tại một tổ chức hành nghề đấu giá tài sản. Quy định như vậy sẽ đạt mục tiêu quản lý chặt chẽ tư cách hành nghề, phòng ngừa việc cho mượn chứng chỉ và xác định rõ trách nhiệm pháp lý. Tuy nhiên, dự thảo Luật chưa giải thích khái niệm “hành nghề đấu giá tài sản” tại Điều 4, trong khi Điều 14 dự thảo Luật lại sử dụng khái niệm này để giới hạn hoạt động nghề nghiệp của đấu giá viên.

Theo đại biểu Hùng, cần làm rõ hành nghề đấu giá chỉ bao gồm việc đăng ký và trực tiếp tổ chức đấu giá tại một đơn vị hay còn bao gồm cả hoạt động tư vấn, hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn?. Nếu không phân định rõ, quy định có thể gây cách hiểu khác nhau, ảnh hưởng đến phạm vi hành nghề và hoạt động hợp tác giữa các tổ chức.

Vì vậy, đại biểu Nguyễn Đức Hùng đề nghị bổ sung khái niệm hành nghề đấu giá tài sản tại Điều 4, làm rõ phạm vi hoạt động gắn với tư cách và trách nhiệm pháp lý của đấu giá viên; đồng thời chỉnh lý khoản 4 Điều 14 theo hướng mỗi đấu giá viên chỉ đăng ký hành nghề tại một tổ chức, nhưng vẫn phân biệt với các hoạt động đào tạo, tư vấn, hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn hợp pháp.

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung, đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh phát biểu.

Cần có tiêu chí rõ ràng khi quy định mức tiền đặt trước trong đấu giá đất

Góp ý về quy định tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung, đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh đồng tình cần có biện pháp ngăn chặn tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng mức tiền đặt trước từ 20% đến 50% giá khởi điểm theo dự thảo có thể tạo rào cản tài chính lớn đối với người tham gia.

Đại biểu nêu thực tế, đối với dự án có giá trị hàng trăm tỷ đồng, nhà đầu tư phải chuẩn bị khoản tiền rất lớn khi chưa biết có trúng đấu giá hay không, trong khi việc huy động vốn, vay vốn hoặc được ngân hàng bảo lãnh thường chỉ thuận lợi sau khi trúng đấu giá. Tương tự, cá nhân muốn tham gia đấu giá thửa đất có giá khởi điểm 6 tỷ đồng phải có sẵn 3 tỷ đồng tiền đặt trước. Điều này có thể khiến những người có năng lực, nhu cầu thực sự e ngại tham gia.

Đại biểu cũng lưu ý, mức tiền đặt trước tăng gấp đôi so với quy định hiện hành, trong khi dự thảo mở rộng các trường hợp phải đấu giá trực tiếp. Nếu thiếu tiêu chí cụ thể, biên độ từ 20% đến 50% có thể dẫn đến áp dụng thiếu thống nhất, làm giảm số lượng người tham gia và tính cạnh tranh của cuộc đấu giá.

Do đó, đại biểu đề nghị duy trì mức tiền đặt trước thông thường ở mức hợp lý như hiện hành; chỉ áp dụng mức cao hơn khi có căn cứ rõ ràng về tính chất, giá trị tài sản và nguy cơ bỏ cọc. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế bảo lãnh ngân hàng hoặc biện pháp bảo đảm tài chính phù hợp để thay thế tiền đặt trước bằng tiền mặt, nhất là với dự án có giá trị lớn.

Đối với hành vi cố ý trả giá cao để trục lợi rồi bỏ cọc, cần tập trung xử lý bằng chế tài sau khi trúng đấu giá, tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm, thay vì nâng tiền đặt trước quá cao đối với tất cả người tham gia.

Đánh giá dự thảo đã bổ sung nhiều biện pháp ngăn chặn tình trạng thao túng quân xanh, quân đỏ, làm lũng loạn giá đất và tài sản công, đại biểu Lê Thanh Hoàn, đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa cho rằng, tăng tiền đặt trước và chế tài cấm tham gia đấu giá mới chỉ xử lý phần ngọn; cần làm rõ thời điểm giao kết hợp đồng mua bán tài sản đấu giá để ràng buộc trách nhiệm của người trúng đấu giá.

Đại biểu cho biết, theo quy định tại Điều 43 của dự thảo, việc người trúng đấu giá được coi là chấp nhận giao kết hợp đồng từ thời điểm đấu giá viên công bố kết quả, nhưng lại có các trường hợp loại trừ và quy trình ký biên bản, ký hợp đồng hoặc chờ phê duyệt tiếp theo, có thể khiến người tham gia hiểu rằng nghĩa vụ chỉ phát sinh khi ký hợp đồng.

Theo đại biểu, hành vi trả giá của người tham gia là đề nghị giao kết hợp đồng; việc đấu giá viên công bố người trúng đấu giá là sự chấp nhận đề nghị đó. Vì vậy, hợp đồng cần được xác định đã hình thành và có hiệu lực ràng buộc ngay tại thời điểm công bố người trúng đấu giá. Việc thanh toán và nhận tài sản sau đó là nghĩa vụ phải thực hiện, không phải quyền lựa chọn của người trúng đấu giá.

Đại biểu đề nghị chỉnh lý Điều 43 dự thảo Luật theo hướng xác định hợp đồng mua bán tài sản đấu giá được giao kết kể từ thời điểm đấu giá viên công bố người trúng đấu giá. Trường hợp người trúng đấu giá không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ thanh toán, người có tài sản đấu giá được áp dụng biện pháp buộc thực hiện nghĩa vụ hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng để tổ chức đấu giá lại và yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung Điều 58a, quy định người bỏ cọc nhưng tiếp tục tham gia đấu giá lại và trúng đấu giá với mức giá thấp hơn lần trước phải bồi thường toàn bộ khoản chênh lệch còn thiếu và chi phí tổ chức đấu giá lại.

Đại biểu tham gia phiên họp.

Bổ sung chế tài xử lý hành vi bỏ cọc

Cho ý kiến về tiền đặt trước và chế tài xử lý hành vi bỏ cọc, đại biểu Yến Nhi, đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long cho biết, thực tế đã xuất hiện tình trạng người tham gia trả giá rất cao để tạo mặt bằng giá bất thường nhưng sau đó không thanh toán, chấp nhận mất tiền đặt cọc. Hành vi này làm thất bại cuộc đấu giá, gây xáo trộn thị trường và ảnh hưởng đến quyền lợi của Nhà nước, người dân.

Đại biểu đồng tình với chủ trương tăng trách nhiệm của người tham gia đấu giá, nhưng cho rằng cần cân nhắc mức tiền đặt trước từ 20% đến 50% đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân. Nếu áp dụng mức quá cao và thiếu phân loại, quy định có thể gây khó khăn cho người có nhu cầu mua đất thực sự, nhất là người thu nhập trung bình, trong khi chưa chắc ngăn chặn được những đối tượng có chủ đích thao túng giá.

Do đó, đại biểu đề nghị xác định mức tiền đặt trước căn cứ vào tính chất, quy mô, giá trị tài sản và mức độ rủi ro của từng cuộc đấu giá; đồng thời kết hợp kiểm soát hành vi thông đồng, thao túng giá và theo dõi lịch sử vi phạm của người tham gia.

Về chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm, đại biểu đề nghị quy định rõ tiêu chí xác định thời hạn cấm, căn cứ vào mức độ vi phạm, thiệt hại, yếu tố cố ý và tình tiết tái phạm; không nên chỉ căn cứ vào hậu quả không thanh toán mà cần xem xét nguyên nhân dẫn đến vi phạm.

Đặc biệt, cần phân biệt trường hợp cố tình trả giá cao bất thường để thao túng kết quả rồi bỏ cọc với trường hợp không thể tiếp tục thực hiện nghĩa vụ do sự kiện bất khả kháng hoặc nguyên nhân khách quan chính đáng. Theo đại biểu, hai trường hợp có bản chất và mức độ lỗi khác nhau nên không thể áp dụng chế tài như nhau.

Đại biểu đề nghị Điều 58 dự thảo Luật cần quy định cụ thể tiêu chí xác định mức độ vi phạm, thẩm quyền, trình tự xem xét và cơ chế để người bị áp dụng chế tài được giải trình, bảo vệ quyền lợi hợp pháp.