 |
| Phiến quân ly khai ở miền Đông Ukraine (Nguồn: Reuters). |
Hiện nay, các cuộc giao tranh lẻ tẻ vẫn diễn ra thường xuyên ở Donetsk, trong khi chính quyền Kiev về cơ bản đã “bỏ rơi” người dân ở khu vực ly khai, thể hiện qua những quyết định như cắt đứt các dịch vụ công, phúc lợi xã hội, lương hưu của họ... Bên cạnh đó, mặc dù các cuộc bầu cử Quốc hội diễn ra hôm 26/10 đã thiết lập nên một cơ quan lập pháp mới, có xu hướng thân phương Tây song Kiev vẫn chưa thể xây dựng một chính phủ có năng lực thực hiện các chương trình cải cách đất nước.
Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) luôn một mực cáo buộc Nga là “thủ phạm” gây ra tình trạng bất ổn hiện nay ở Ukraine. Vì vậy, Tổng thống Nga Vladimir Putin phải chịu áp lực gay gắt tại Hội nghị Cấp cao G20 ở Brisbane, Australia. Thậm chí Thủ tướng Đức Angela Merkel, vốn rất thận trọng trong quan hệ với Moscow, cũng lên tiếng chỉ trích ông Putin đã tạo ra không khí đối đầu căng thẳng như thời Chiến tranh Lạnh.
Cuộc khủng hoảng Ukraine đã làm tổn hại nghiêm trọng quan hệ Nga – phương Tây, đồng thời đẩy Moscow vào thế cô lập về chính trị và kinh tế. Quyết định hôm 17/11 của EU liệt các lãnh đạo ly khai ở Đông Ukraine vào “danh sách đen” có thể chỉ mang tính tượng trưng, nhưng cùng với sự đón tiếp lạnh nhạt ông Putin tại Australia, phương Tây muốn gửi đi một thông điệp rằng họ sẽ tiếp tục gây trở ngại cho Nga.
Phương Tây cho rằng, các nhà lãnh đạo ở Kiev, cụ thể là Tổng thống Petro Poroshenko và Thủ tướng Arseniy Yatseniuk cần thực hiện những trách nhiệm của mình. Ukraine vốn chìm trong nạn tham nhũng kể từ khi tuyên bố độc lập khỏi Liên Xô (cũ), vậy nên cuộc khủng hoảng hiện nay lại càng hối thúc cho việc thành lập một chính phủ mới đi kèm các chiến lược kinh tế và chính trị.
Tình hình kinh tế Ukraine cũng đang rất tồi tệ. Đồng tiền sụt giá nghiêm trọng. Các vùng công nghiệp chủ chốt như Donetsk và Lugansk lại đang nằm trong tay phiến quân ly khai. Các mỏ than đá bị đóng cửa. Trong bối cảnh đó, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã cung cấp viện trợ khẩn cấp cho Ukraine, nhưng Mỹ và EU sẽ không triển khai viện trợ cho nước này trừ phi Kiev thực hiện chính sách mở cửa cho đầu tư nước ngoài.
Bên cạnh chiến lược kinh tế, Kiev cần phải chuẩn bị một kế hoạch nhằm nới lỏng sự kiểm soát của chính phủ để có thể lấy lại tình cảm của người dân ở miền Đông. Quyết định của Tổng thống Poroshenko nhằm cắt đứt các khoản phúc lợi và lương hưu cho người dân ở khu vực này là điều dễ hiểu, tuy nhiên nó có thể khiến cho nhiều người cảm thấy bị Kiev phản bội.
Rõ ràng, đối với Ukraine hiện nay, thực hiện các cải cách sẽ là công việc đầy “đau đớn” nhưng rất cần thiết phải làm. Đó chính là lý do tại sao các nhà lãnh đạo phương Tây tuyên bố, họ sẽ chỉ hỗ trợ cho Kiev chỉ khi nào chính phủ này thực hiện cải cách kinh tế và chính trị. Hơn nữa, đây cũng chính là mong mỏi của người dân Ukraine khi họ xuống đường biểu tình hồi tháng 12/2013.
Quang Chinh (theo The New York Times)
