 |
| TS. Trần Hải Linh, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam-Hàn Quốc (VKBIA), Chủ tịch sáng lập Hội chuyên gia, trí thức Việt Nam-Hàn Quốc (VKEIA). (Ảnh: Nguyễn Hồng) |
Vai trò chủ động
Theo TS. Trần Hải Linh, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam-Hàn Quốc (VKBIA), Chủ tịch sáng lập Hội chuyên gia, trí thức Việt Nam-Hàn Quốc (VKEIA), việc Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng, hay Công ước Hà Nội, với chủ đề “Chống tội phạm mạng – Chia sẻ trách nhiệm – Hướng tới tương lai”, được mở ký tại Việt Nam vào cuối tháng 10/2025 mang nhiều ý nghĩa chiến lược cả về pháp lý, đối ngoại và an ninh quốc gia.
TS. Trần Hải Linh khẳng định, đây là lần đầu tiên một công ước quốc tế lớn về phòng, chống tội phạm mạng và hợp tác tư pháp điện tử xuyên biên giới được mang tên thủ đô Hà Nội – trung tâm chính trị, ngoại giao của Việt Nam. Sự kiện này cũng thể hiện niềm tin và sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với vai trò chủ động, tích cực của đất nước hình chữ S trong việc thúc đẩy một không gian mạng an toàn, minh bạch và có trách nhiệm. Việt Nam không chỉ là quốc gia thụ hưởng mà còn là nước đóng góp trí tuệ, tiếng nói và sáng kiến trong tiến trình quốc tế về an ninh mạng.
Chủ tịch VKBIA nhấn mạnh, Công ước Hà Nội mở ra cơ hội để Việt Nam tăng cường hợp tác pháp lý quốc tế trong xử lý tội phạm công nghệ cao, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng phó với những thách thức xuyên biên giới trong không gian mạng.
Đây sẽ là nền tảng giúp Việt Nam nâng cao năng lực điều tra, truy tố, xét xử, đồng thời tạo dựng hành lang pháp lý vững chắc để thu hút đầu tư số và củng cố niềm tin của các đối tác quốc tế. Việc Công ước mang tên “Hà Nội” cũng là biểu tượng của tinh thần hội nhập và trách nhiệm toàn cầu, cho thấy Việt Nam đang từng bước chuyển mình từ “người tham gia” sang “người định hình luật chơi” trong các vấn đề toàn cầu.
Đánh giá về vai trò dẫn dắt của Việt Nam trong quá trình đàm phán, TS. Trần Hải Linh nhận định, đây là một điểm sáng nổi bật thể hiện bản lĩnh ngoại giao và uy tín quốc tế ngày càng cao của Việt Nam. Trong bối cảnh thế giới tồn tại nhiều khác biệt về cách tiếp cận an ninh mạng, chủ quyền số và quyền riêng tư dữ liệu, Việt Nam đã đóng vai trò “cầu nối đối thoại” giữa các nhóm quốc gia với hệ thống pháp lý và lợi ích khác nhau. Sự mềm dẻo, khéo léo trong ngoại giao, cùng nguyên tắc tôn trọng luật pháp quốc tế và lợi ích chính đáng của mọi bên, đã giúp Việt Nam dung hòa được các quan điểm, góp phần đưa quá trình đàm phán đến sự đồng thuận hiếm có.
Đặc biệt, việc Việt Nam đảm nhiệm vai trò chủ nhà đăng cai và đồng chủ trì nhiều phiên thương lượng then chốt cho thấy khả năng “dẫn dắt bằng niềm tin” - một dạng quyền lực mềm đặc trưng trong ngoại giao đa phương hiện đại. Chúng ta đã chứng minh rằng thay vì áp đặt hay đối đầu, đối thoại và hợp tác mới là con đường bền vững để xây dựng một trật tự số an toàn và công bằng cho tất cả.
Trả lời câu hỏi về khả năng cân bằng lợi ích giữa các cường quốc, TS. Linh cho hay, trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt, Việt Nam đã thể hiện bản lĩnh độc lập, tự chủ và đa phương linh hoạt. Việt Nam không đứng về phía nào mà đặt trọng tâm vào lợi ích chung của cộng đồng quốc tế: Một không gian mạng an toàn, tin cậy và phục vụ con người. Trong suốt quá trình đàm phán, Việt Nam cũng giữ vai trò trung gian hòa giải, dung hòa được khác biệt giữa các nước phát triển và đang phát triển, giữa các khối có cách tiếp cận khác nhau về quyền riêng tư và chủ quyền số.
Đặc biệt, theo ông, Việt Nam đã vận dụng khéo léo “ngoại giao cây tre” – gốc rễ vững vàng, thân dẻo dai, cành vươn xa – để vừa bảo vệ lợi ích quốc gia, vừa đóng góp vào lợi ích chung. Qua đó, Việt Nam cho thấy khả năng “làm bạn với tất cả, không đối đầu với ai”, đồng thời thúc đẩy hợp tác dựa trên luật pháp quốc tế, bình đẳng và cùng có lợi. Chính sự cân bằng và uy tín này đã giúp Việt Nam trở thành trung tâm kết nối niềm tin, nơi các quốc gia có thể cùng nhau đối thoại và tìm tiếng nói chung trong một lĩnh vực nhạy cảm như an ninh mạng.
Bình luận về tác động của Công ước Hà Nội, TS. Trần Hải Linh chỉ rõ, văn kiện này không chỉ là một khuôn khổ pháp lý mới trong lĩnh vực an ninh mạng, mà còn là biểu tượng của tinh thần hợp tác, niềm tin và trách nhiệm toàn cầu trong kỷ nguyên số. Công ước sẽ giúp thiết lập nền tảng hợp tác pháp lý thống nhất, tạo điều kiện để các quốc gia chia sẻ thông tin, hỗ trợ điều tra, dẫn độ và xử lý tội phạm mạng hiệu quả hơn, đồng thời bảo đảm quyền con người, quyền riêng tư và chủ quyền số của mỗi nước.
Chuyên gia cho rằng, quá trình đàm phán và đồng thuận về Công ước Hà Nội cũng mang lại bài học quý giá cho các sáng kiến đa phương khác: chỉ có đối thoại bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau và lấy lợi ích chung làm trung tâm mới tạo ra sự thống nhất thực chất. Việt Nam, dù là một quốc gia đang phát triển, vẫn có thể đóng vai trò “kiến tạo đồng thuận”, kết nối tiếng nói giữa các cường quốc và các nước nhỏ hơn. Chính vì thế, Công ước Hà Nội không chỉ góp phần tăng cường an ninh mạng toàn cầu mà còn mở ra mô hình hợp tác quốc tế mới - linh hoạt, thực tiễn và hướng tới phát triển bền vững.
Lộ trình hướng tới tương lai
Ngoài ra, để duy trì vai trò chủ động và gia tăng ảnh hưởng trong việc thúc đẩy thực thi Công ước Hà Nội cũng như các cơ chế hợp tác quốc tế về an ninh mạng, Việt Nam nên tiếp tục triển khai đồng bộ cả chính sách đối ngoại, năng lực trong nước và mối liên kết đa phương, đa ngành. Do đó, TS. Trần Hải Linh đề xuất một số bước đi cụ thể như:
Chuyển từ ký kết sang triển khai thực chất: Cần xây dựng lộ trình triển khai Công ước ở mức quốc gia, bao gồm khung pháp lý, hướng dẫn kỹ thuật, tiêu chuẩn phối hợp liên ngành; Ban hành văn bản hướng dẫn để các cơ quan, địa phương, doanh nghiệp, tổ chức nghề nghiệp biết rõ trách nhiệm và quy trình phối hợp xuyên biên giới khi vụ việc xảy ra.
Tiếp đến là phải tăng cường năng lực thực thi: Cần nâng cao năng lực cho lực lượng điều tra, tòa án, công tố về tội phạm mạng (đào tạo chuyên sâu, chương trình thực hành chung với đối tác quốc tế). Phát triển và tài trợ cho các đội ứng phó sự cố mạng (CERT) ở Trung ương và địa phương; tổ chức diễn tập liên ngành, liên quốc gia hàng năm.
Tăng cường hoàn thiện luật và tiêu chuẩn kỹ thuật: Hoàn thiện luật, văn bản hướng dẫn liên quan (bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng, hợp tác tư pháp điện tử) để tương thích với cam kết Công ước, đồng thời bảo đảm tôn trọng quyền con người. Thúc đẩy tiêu chuẩn kỹ thuật, khung chia sẻ thông tin an ninh mạng giữa các bên theo nguyên tắc bảo mật, tuân thủ pháp luật.
 |
| Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng, hay Công ước Hà Nội, với chủ đề “Chống tội phạm mạng – Chia sẻ trách nhiệm – Hướng tới tương lai”, mở ký tại Việt Nam vào cuối tháng 10/2025 mang nhiều ý nghĩa chiến lược cả về pháp lý, đối ngoại và an ninh quốc gia. |
Thúc đẩy hợp tác công - tư và đa bên: Theo đó, khuyến khích mô hình PPP (public–private partnership), nhà nước phối hợp với doanh nghiệp công nghệ, ngân hàng, viễn thông để đặt nền tảng chia sẻ cảnh báo sớm. Tạo diễn đàn định kỳ giữa chính phủ, doanh nghiệp, học thuật, xã hội dân sự để cập nhật rủi ro và phối hợp phản ứng.
Xây dựng Trung tâm chuyên môn/Trung tâm xuất sắc, với việc thiết lập một hub khu vực tại Hà Nội (hoặc kết nối Hà Nội–Hàn Quốc) chuyên về đào tạo, nghiên cứu và hợp tác kỹ thuật trong an ninh mạng, làm điểm nhấn cho ngoại giao số của Việt Nam.
| More from WVR |
 Tổng thư ký Liên hợp quốc sẽ tham dự Lễ mở ký Công ước Hà Nội |
Triển khai chương trình hợp tác kỹ thuật song phương và khu vực: Mở rộng chương trình đào tạo, trao đổi chuyên gia với các đối tác tiên tiến (Hàn Quốc, EU, Nhật Bản, Hoa Kỳ) và tích cực trong khung ASEAN+ để chia sẻ bài học và tiêu chuẩn.
Hỗ trợ cho SMEs & hạ tầng quan trọng bằng cách cung cấp gói hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo cho doanh nghiệp vừa và nhỏ - là nhóm dễ tổn thương nhưng quan trọng cho chuỗi cung ứng; ưu tiên bảo vệ cơ sở hạ tầng thiết yếu (y tế, năng lượng, tài chính) bằng mô hình đánh giá rủi ro chung và bảo trợ tài chính cho nâng cấp an ninh.
Minh bạch, giám sát và báo cáo, xây dựng chỉ số/khung đánh giá tiến độ thực thi Công ước: Số vụ phối hợp quốc tế, thời gian phản ứng, năng lực CERT, tỷ lệ vụ được xử lý… Công khai báo cáo định kỳ để tăng niềm tin quốc tế.
Duy trì tinh thần đa phương, cân bằng lợi ích: Tiếp tục đóng vai trò trung gian xây dựng đồng thuận, duy trì lập trường tôn trọng luật pháp quốc tế, quyền con người và lợi ích chung, để Công ước được áp dụng thực chất chứ không bị công cụ hóa vì lợi ích địa chính trị.
Truyền thông chiến lược và ngoại giao kiến tạo; sử dụng ngoại giao kỹ thuật (technical diplomacy): Tổ chức hội nghị, workshop quốc tế tại Việt Nam, mời chuyên gia, đối tác, và công bố sáng kiến hợp tác rõ ràng để giữ nhịp độ ảnh hưởng sau khi Công ước được ký.
Tựu trung, Việt Nam cần chuyển nhanh từ giai đoạn đàm phán sang triển khai thực chất, hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực điều tra và ứng phó sự cố, đồng thời thúc đẩy hợp tác công–tư và đa phương. Việc thành lập các trung tâm, chuyên môn, chương trình đào tạo quốc tế và diễn tập liên quốc gia sẽ giúp Việt Nam không chỉ tuân thủ mà còn dẫn dắt thực thi Công ước. Cùng với minh bạch hóa tiến trình và chỉ số đánh giá, Việt Nam sẽ duy trì được vai trò chủ động, góp phần xây dựng một không gian mạng an toàn, đáng tin cậy cho khu vực và toàn cầu.
| Sẽ tổ chức tổng duyệt Lễ mở ký Công ước Hà Nội vào ngày 23/10 tới Dự kiến, lịch sơ duyệt Lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) được tổ chức ... |
| Công ước Hà Nội đánh dấu bước tiến toàn cầu trong hợp tác phòng, chống tội phạm mạng Theo TS. Vũ Việt Anh, nhà nghiên cứu tại Trung tâm tội phạm mạng, Đại học Cambridge, việc Hà Nội được lựa chọn làm địa ... |
| Công ước Hà Nội: Bước tiến quan trọng trong hợp tác toàn cầu nhằm ứng phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống Các chuyên gia RMIT Việt Nam nhận định, Công ước Hà Nội là bước ngoặt trong nỗ lực chống tội phạm mạng toàn cầu, mang ... |
| Thông điệp của Chủ tịch nước Lương Cường nhân dịp Việt Nam đăng cai Lễ mở ký Công ước của Liên hợp quốc về phòng chống tội phạm Chủ tịch nước Lương Cường nhấn mạnh vai trò của Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng, tăng cường hợp tác quốc ... |
| Tội phạm mạng - cuộc chiến không tiếng súng trong kỷ nguyên số Thế giới đang phải đối mặt với những rủi ro ngày càng nghiêm trọng do tội phạm mạng gây ra – từ đánh cắp dữ ... |
