Kỳ 3: Hợp tác kinh tế Việt - Nhật cất cánh

Việt Nam-Nhật Bản và 20 năm khôi phục hợp tác kinh tế

Trong 20 năm qua, Nhật Bản là nước cung cấp viện trợ phát triển (ODA) lớn nhất cho Việt Nam, chiếm trên 30% tổng cam kết viện trợ của các nước cho Việt Nam. Nhìn vào những công trình xây dựng ở nước ta có phần đóng góp từ ODA Nhật Bản, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Võ Văn Sung nhấn mạnh: "Trong quan hệ hợp tác Nhật-Việt cất cánh 20 năm nay chắc chắn phải có nền tảng của truyền thống 500 năm giao lưu hữu nghị giữa nhân dân hai nước".
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Dự án xây dựng đường cao tốc Bắc - Nam (đoạn Bến Lức - Long Thành) sử dụng vốn ODA của Nhật Bản.

Hiện nay, vốn vay ODA Nhật Bản (NB) dành cho Việt Nam (VN) khoảng 200 tỷ Yen mỗi năm và viện trợ không hoàn lại bình quân hàng năm khoảng 10 tỷ Yen. Đó là khoản viện trợ nước ngoài cho VN lớn nhất.

Hiệu quả sử dụng ODA

Có thể nói, NB luôn dành cho VN phần cho vay ưu đãi với mức lãi suất rất thấp và cam kết luôn cao hơn so với khả năng giải ngân của VN. VN chỉ sử dụng phù hợp với năng lực thực hiện có hiệu quả của mình.

Ví dụ, giai đoạn 1992-1995, NB cam kết viện trợ 225,5 tỷ Yen, nhưng VN chỉ dùng 2,92 tỷ Yen. Từ 1996-1998, mức sử dụng của VN tăng lên, nhưng cũng chỉ 25% mức cam kết. Tiếp nữa, từ năm 1999 trở đi, khi khả năng giải ngân của VN tốt hơn, trung bình VN sử dụng xấp xỉ 50% mức cam kết của NB. Riêng năm 2009 có sự vượt trội khi NB cam kết 145,613 tỷ Yen, VN đã thực hiện 129,2 tỷ Yen (đạt 90%). Như vậy, xét về nguồn vốn, ODA NB đã tạo thuận lợi giúp VN chủ động điều hành và phát triển kinh tế.

Chính sách ODA của NB đối với VN cũng có định hướng, mục tiêu rõ ràng trong từng giai đoạn. Cụ thể, cho đến năm 2007, nguồn viện trợ này sử dụng ưu tiên cho các lĩnh vực: Phát triển nguồn nhân lực; Xây dựng cơ chế, trong đó tập trung vào chính sách chuyển đổi sang cơ chế thị trường; Hỗ trợ cải tạo và xây dựng công trình điện và giao thông; Hỗ trợ phát triển nông nghiệp, trọng tâm là kết cấu hạ tầng nông thôn và chuyển giao công nghệ mới; Hỗ trợ ngành giáo dục và y tế; Hỗ trợ bảo vệ môi trường.

Từ năm 2008, ODA tập trung vào 3 lĩnh vực: Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; Cải thiện đời sống dân cư và lĩnh vực xã hội; Hoàn thiện cơ chế pháp luật.

Ngày 17/6 vừa qua, để ủng hộ VN thực hiện mục tiêu trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020, Chính phủ NB thông báo đã thông qua phương châm viện trợ cho VN từ tháng 12/2012, gồm 3 nội dung chính: Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, trong đó gồm hoàn thiện cơ chế thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh công nghiệp, phát triển nguồn nhân lực, cải thiện hạ tầng kinh tế và hạ tầng giao thông; Ứng phó tác động tiêu cực trong phát triển kinh tế (biến đổi khí hậu, dịch bệnh, ô nhiễm môi trường), cải thiện đời sống, thu hẹp chênh lệch; Cải cách hành chính: tăng cường năng lực cơ quan tư pháp, hành pháp.

NB còn cho biết đang nghiên cứu thêm các biện pháp làm cho ODA NB có hiệu quả hơn. Chẳng hạn sắp tới, các lĩnh vực được ưu tiên cho vay ODA gồm: Bảo vệ môi trường, phát triển nguồn nhân lực, y tế và các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, phòng chống và giảm thiểu thiên tai. Điều kiện cho vay được điều chỉnh theo hướng lãi suất thấp hơn, chỉ 0,3% thay vì 0,5%/năm như trước. NB sẽ thiết lập quỹ tín dụng khẩn cấp ứng phó thảm họa thiên tai (SECURE) với các khoản vay theo điều kiện đặc biệt cho đối tác kinh tế (STEP), sửa đổi theo hướng cho phép công ty con của công ty NB tại VN được tham gia; bổ sung thêm các lĩnh vực y tế, phòng chống thiên tai và áp dụng mức lãi suất 0,1%, đồng thời có thể miễn phí cam kết 0,1% đối với các khoản chưa sử dụng.

Mặc dù sau thảm họa kép hồi tháng 3/2011, Quỹ ODA của NB cho các nước giảm sút, song VN vẫn được xếp là nước được ưu tiên nhận viện trợ. Ngoài viện trợ không hoàn lại, NB còn nhiều hình thức khác giúp đỡ VN như: Hợp tác kỹ thuật theo dự án; Hợp tác kỹ thuật trong các vấn đề toàn cầu; Hợp tác nghiên cứu phát triển, cử chuyên gia sang VN; Đào tạo cán bộ VN tại NB; Cung cấp trang thiết bị phi dự án. Tổng trị giá viện trợ không hoàn lại của NB cho VN 20 năm qua là khoảng hơn 1,4 tỷ USD.

Nói chung, đi khắp VN ngày nay, chúng ta có thể thấy trong nhiều lĩnh vực có những công trình ghi dấu ấn hợp tác với NB. Chẳng hạn như 3 bệnh viện trung ương là Bạch Mai (Hà Nội), Đa khoa (Huế) và Chợ Rẫy (TP.HCM) đều nhận được ODA không hoàn lại đáng kể từ NB để nâng cao chất lượng trong 10 năm gần đây, giống như biểu tượng tình hữu nghị Nhật-Việt rải đều ba miền Bắc-Trung-Nam.

Hơn nữa, điều đáng mừng là lượng lớn ODA vốn vay từ NB đã được ưu tiên sử dụng xây dựng mới hoặc cải tạo hệ thống cơ sở hạ tầng trong cả nước. Các công trình này đều vận hành hiệu quả tạo giá trị gia tăng và góp phần tích cực làm đổi mới nhanh bộ mặt đất nước 20 năm qua. Đây chính là bệ đỡ nâng nền kinh tế VN cất cánh trong tương lai.

Mối bang giao vốn có nguồn gốc rất sâu xa

Ngày còn công tác ở NB, khi tôi đến thăm tỉnh Miê thì được các bạn Nhật kể lại rằng hàng 500 năm về trước có một vị đại diện của Miê đã dẫn đầu đoàn người của tỉnh này sang kết giao với Hội An. Cho đến một ngày khi ông sắp qua đời, vì có lòng yêu đất nước VN như quê hương mình, ông đã trăng trối ước nguyện độc đáo là được mai táng ở cả hai nơi: một nửa thân thể ở tỉnh Miê, nửa kia ở Hội An. Những dấu tích lịch sử và truyền thuyết như ở Hội An cho thấy VN-NB đã có mối quan hệ lâu đời và phát triển khá phong phú từ thế kỷ 16, bao gồm cả thương mại và giao lưu văn hóa.

Hàng 500 năm về trước có một vị đại diện của tỉnh Miê ở Nhật Bản đã dẫn đầu đoàn người của tỉnh này sang kết giao với Hội An. Cho đến một ngày khi ông sắp qua đời, vì có lòng yêu đất nước Việt Nam như quê hương mình, ông đã trăng trối ước nguyện độc đáo là được mai táng ở cả hai nơi: một nửa thân thể ở tỉnh Miê, nửa kia ở Hội An. Những dấu tích lịch sử và truyền thuyết như ở Hội An cho thấy Việt Nam và Nhật Bản đã có mối quan hệ lâu đời và phát triển khá phong phú từ thế kỷ 16, bao gồm cả thương mại và giao lưu văn hóa.

Quan hệ VN-NB thời kỳ đầu chủ yếu là do người lãnh đạo các địa phương ở NB chủ động gây dựng. Sau này đã có những dấu tích ảnh hưởng lẫn nhau ngay trong Chính quyền TW như việc Triều đình NB có 4 làn điệu nhạc lễ phỏng theo nhã nhạc cung đình VN hay một công nương của Chúa Nguyễn theo chồng là một thương nhân người Nhật sang định cư tại NB năm 1620 đã đưa chiếc gương soi thuần Việt vào bộ tư trang của phụ nữ NB sau này. Xa xưa hơn, Đông Cung Thái tử NB Akihito còn kể cho tôi NB cũng phải đối phó với hiểm họa xâm lăng của giặc Nguyên-Mông trong thế kỷ 13 và người NB đã được động viên rất nhiều khi biết tin Đại Việt thời nhà Trần đại thắng quân Nguyên. Thậm chí, trong lịch sử 500 năm VN và NB hầu như không có chiến tranh trực tiếp, ngoại trừ giai đoạn cuối Thế chiến II.

Từ đó, tôi thấy trong các nước VN có quan hệ ngoại giao chính thức hiện nay, ngoài Trung Quốc, có lẽ NB là nước mà VN có quan hệ lâu nhất, hơn 500 năm. Vì vậy, VN cần có tầm nhìn đặc biệt khi xem xét quan hệ giữa hai nước, cả ở tầm nhà nước và nhân dân.

Thực tế, các Chính phủ NB dù do các chính đảng khác nhau cầm quyền, với những chủ trương chính sách khác nhau trên nhiều lĩnh vực, nhưng trong quan hệ với VN, họ đều có thái độ giống nhau. Sự kiện VN là nước ngoài đầu tiên được Thủ tướng Shinzo Abe chọn đến thăm sau khi tái đắc cử cuối năm 2012 chứng tỏ vị trí chiến lược của VN đối với NB. Từ chuyến thăm đến nay, Chính phủ NB liên tục có những sáng kiến, đề xuất mới đẩy mạnh hợp tác giữa hai nước trên mọi lĩnh vực.

Vì vậy, tôi muốn chia sẻ rằng trong quan hệ hai nước cất cánh 20 năm nay chắc chắn phải có nền tảng của truyền thống 500 năm giao lưu hữu nghị giữa nhân dân hai nước.

Võ Văn Sung
Nguyên Đại sứ VN tại Nhật Bản



>>> Kỳ I: Vượt qua những thách thức ban đầu
>>> Kỳ 2: Người bạn lớn của Việt Nam

Đọc thêm

Khi đám cưới trở thành 'sân chơi' tài trợ thương hiệu

Khi đám cưới trở thành 'sân chơi' tài trợ thương hiệu

Chi phí cưới hỏi ngày càng nặng nề, trong khi các nghi thức truyền thống và áp lực chuẩn bị khiến nhiều cặp đôi trẻ mệt mỏi. Tại Trung Quốc, ...
Ngày hội bóng đá gắn kết cộng đồng người Việt tại Nhật Bản

Ngày hội bóng đá gắn kết cộng đồng người Việt tại Nhật Bản

Hơn 3.000 cầu thủ tham gia hệ thống giải đấu khu vực, 24 đội bóng xuất sắc tranh tài tại vòng chung kết toàn quốc FAVIJA CHAMPIONS CUP 2026.
Giá vàng hôm nay 23/11/2026 có thể giảm thêm 300 USD/ounce, nhà đầu tư chưa nên vội mua vào

Giá vàng hôm nay 23/11/2026 có thể giảm thêm 300 USD/ounce, nhà đầu tư chưa nên vội mua vào

Giá vàng hôm nay 23/11/2026 lao dốc về ngưỡng 3.500 USD/ounce, khiến nhà đầu tư giữ tâm lý bi quan.
Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị cao điểm cho Năm APEC 2027, với sự chỉ đạo xuyên suốt từ Trung ương và sự vào cuộc quyết liệt ...
Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Phổ biến Nghị định về tuyển dụng, quản lý người lao động Việt Nam làm việc cho tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam

Phổ biến Nghị định về tuyển dụng, quản lý người lao động Việt Nam làm việc cho tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam

Ngày 21/11, CPVNGĐ tổ chức gặp mặt các cơ quan ngoại vụ và đại diện các tổ chức nước ngoài tại Việt Nam nhằm phổ biến Nghị định số 371/2026/NĐ-CP.
Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 tại Malaysia: Nét đẹp văn hóa, ẩm thực Việt Nam vượt khỏi khuôn khổ địa lý

Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 tại Malaysia: Nét đẹp văn hóa, ẩm thực Việt Nam vượt khỏi khuôn khổ địa lý

Sáng 22/11, tại Kuala Lumpur, Đại sứ quán Việt Nam tại Malaysia đã tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 tại Malaysia.
Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng trả lời phỏng vấn về kết quả chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev

Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng trả lời phỏng vấn về kết quả chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev

Nội dung trả lời phỏng vấn của Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng về kết quả chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev.
Ngày Văn hóa ẩm thực Việt Nam tại Luang Prabang năm 2026

Ngày Văn hóa ẩm thực Việt Nam tại Luang Prabang năm 2026

Ngày 20/11, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Luang Prabang (Lào) tổ chức sự kiện ‘Ngày Văn hóa ẩm thực Việt Nam tại Luang Prabang năm 2026’.
Đại sứ Trịnh Đức Hải thăm và làm việc tại thành phố Châteauroux (Pháp)

Đại sứ Trịnh Đức Hải thăm và làm việc tại thành phố Châteauroux (Pháp)

Đại sứ Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải cùng đoàn công tác Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp đã có chuyến thăm và làm việc tại thành phố Châteauroux.
Ngoại giao văn hóa vun đắp tình hữu nghị Việt Nam – Bulgaria

Ngoại giao văn hóa vun đắp tình hữu nghị Việt Nam – Bulgaria

Tối 19/11, Đại sứ quán Việt Nam tại Bulgaria tổ chức chương trình gặp mặt Nhóm nghị sĩ hữu nghị Bulgaria – Việt Nam kết hợp giao lưu văn hóa, ẩm thực.
Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Khon Kaen (Thái Lan) đã tiếp và làm việc với Thiếu tướng Phairach Pookcharoen, Tư lệnh cảnh sát Hoàng gia Thái Lan.
Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng khẳng định Việt Nam mạnh mẽ lên án các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự tại Saudi Arabia.
Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ kiêm nhiệm Nepal và Bhutan đang phối hợp với các bên liên quan tại Nepal tiến hành tìm hiểu và xác minh thông tin.
Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Bộ Ngoại giao Việt Nam đang khẩn trương xác minh tình hình công dân Việt Nam sau vụ lũ quét, sạt lở tại khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc.
Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Việc nhiều người Việt Nam bị phát hiện trong các cơ sở lừa đảo hoặc bị trục xuất do vi phạm nhập cư gây tác động tiêu cực tới hình ảnh cộng đồng người Việt ...
Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ cộng đồng người Việt ở Colombia đều an toàn sau trận động đất tại địa bàn sáng ngày 10/8.
Lan tỏa hương vị xứ Chùa Vàng giữa lòng Hà Nội

Lan tỏa hương vị xứ Chùa Vàng giữa lòng Hà Nội

Đại sứ Thái Lan Urawadee Sriphiromya kỳ vọng Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 sẽ góp phần quảng bá bản sắc và tăng cường giao lưu văn hóa.
Hương vị ASEAN: 11 quốc gia, muôn sắc ẩm thực

Hương vị ASEAN: 11 quốc gia, muôn sắc ẩm thực

Mỗi món ăn là một câu chuyện văn hóa, đưa thực khách khám phá bản sắc, phong tục và những nét độc đáo trong đời sống của 11 quốc gia Đông Nam Á.
Malaysia góp sắc màu văn hóa tại Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Malaysia góp sắc màu văn hóa tại Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Malaysia mang những hương vị truyền thống đến Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026, lan tỏa bản sắc và tinh thần đoàn kết, sẻ chia.
Đại sứ Lào tại Việt Nam: Đa dạng văn hóa là sức mạnh của Cộng đồng ASEAN

Đại sứ Lào tại Việt Nam: Đa dạng văn hóa là sức mạnh của Cộng đồng ASEAN

Đại sứ Khamphao Ernthavanh kỳ vọng những hương vị truyền thống của Lào sẽ vun đắp tình hữu nghị giữa hai dân tộc và lan tỏa tinh thần đoàn kết ASEAN.
Mỗi vị khách đến Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 đều mang về ‘một hương vị để nhớ và một việc tốt để tự hào’

Mỗi vị khách đến Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 đều mang về ‘một hương vị để nhớ và một việc tốt để tự hào’

Cục trưởng Ngô Phương Nghị kỳ vọng, Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 sẽ lan tỏa bản sắc Việt, tinh thần sẻ chia và tình hữu nghị giữa các dân tộc.
Argentina gửi lời chào từ bên kia bán cầu qua ngôn ngữ ẩm thực

Argentina gửi lời chào từ bên kia bán cầu qua ngôn ngữ ẩm thực

Qua những hương vị đặc trưng, Argentina mong muốn đưa văn hóa Nam Mỹ đến gần hơn với công chúng Việt Nam, vun đắp tình hữu nghị giữa hai dân tộc.
Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia thăm Việt Nam: Quyết tâm đưa quan hệ Việt Nam - Indonesia tương xứng với tầm vóc mới

Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia thăm Việt Nam: Quyết tâm đưa quan hệ Việt Nam - Indonesia tương xứng với tầm vóc mới

Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia Arrmanatha Nasir lần này có ý nghĩa hết sức quan trọng.
Công tác Lãnh sự: Tiếp tục nâng cao hiệu quả, trách nhiệm, tinh thần phục vụ

Công tác Lãnh sự: Tiếp tục nâng cao hiệu quả, trách nhiệm, tinh thần phục vụ

Báo cáo chính trị Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã chỉ đạo: Tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp, nâng cao hiệu quả công tác lãnh sự, bảo hộ công dân.
Chuyển hoá nhận thức chung cấp cao thành kết quả hợp tác thiết thực, bền vững

Chuyển hoá nhận thức chung cấp cao thành kết quả hợp tác thiết thực, bền vững

Theo Tổng Lãnh sự Nguyễn Việt Dũng, Việt Nam - Trung Quốc cần phát huy tốt điều kiện hiện có, chuyển các thỏa thuận cấp cao thành kết quả cụ thể.
Đại sứ Lina Gandløse Hansen: Quan hệ Việt Nam-Đan Mạch đang bước vào kỷ nguyên mới

Đại sứ Lina Gandløse Hansen: Quan hệ Việt Nam-Đan Mạch đang bước vào kỷ nguyên mới

Đại sứ Lina Gandløse Hansen chia sẻ về hành trình 55 năm quan hệ Việt Nam-Đan Mạch và kỳ vọng đưa hợp tác song phương bước vào kỷ nguyên mới.
Tổng thống Azerbaijan thăm Việt Nam: Xung lực đưa quan hệ song phương tương xứng với tầm vóc mới

Tổng thống Azerbaijan thăm Việt Nam: Xung lực đưa quan hệ song phương tương xứng với tầm vóc mới

Việt Nam và Azerbaijan có mối quan hệ hữu nghị truyền thống lâu đời.
Tạo chuyển biến mới cho quan hệ Việt Nam - Trung Quốc

Tạo chuyển biến mới cho quan hệ Việt Nam - Trung Quốc

Đại sứ Phạm Thanh Bình trả lời phỏng vấn TG&VN về ý nghĩa chuyến công tác tại Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Phiên bản di động