Việt Nam – tâm điểm trước làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng châu Á

Thương mại toàn cầu vẫn đang trải qua giai đoạn đầy biến động, khi căng thẳng địa chính trị gia tăng, mô hình tiêu dùng thay đổi và các nền kinh tế lớn đẩy mạnh chiến lược củng cố khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Tại châu Á, những xu hướng này càng rõ rệt hơn bao giờ hết khi các nhà sản xuất phải đánh giá lại mạng lưới vận hành nhằm cân bằng giữa hiệu quả, đa dạng hóa và sự ổn định dài hạn. Các doanh nghiệp đang ngày càng đẩy mạnh việc tái cấu trúc mạng lưới sản xuất và logistics, chuyển đổi từ sự phụ thuộc vào một quốc gia duy nhất sang các mô hình chuỗi cung ứng đa quốc gia và kết nối chặt chẽ trên toàn khu vực.

Trong bối cảnh đó, châu Á vẫn giữ vai trò là trung tâm sản xuất của thế giới. Tuy nhiên, chuỗi cung ứng không còn tập trung ở một vài trung tâm truyền thống. Các chiến lược đa dạng hóa đang thúc đẩy quá trình tái cấu trúc mạng lưới sản xuất trên toàn khu vực, và Việt Nam đang nổi lên như một trong những điểm đến chiến lược nhất trong cả chuỗi giá trị khu vực lẫn toàn cầu, vượt xa vai trò đơn thuần là bổ trợ trong mô hình Trung Quốc+1.

Đà tăng trưởng của Việt Nam được củng cố bởi nhiều lợi thế mang tính nền tảng: Hạ tầng ngày càng đồng bộ, mạng lưới FTA rộng khắp, lực lượng lao động năng động với tay nghề cao, và nền tảng công nghệ phát triển nhanh.

Việt Nam – tâm điểm trước làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng châu Á

Việt Nam đang nổi lên như một trong những điểm đến chiến lược nhất trong cả chuỗi giá trị khu vực lẫn toàn cầu. (Nguồn: VnEconomy)

Việt Nam – Trung Quốc: Hợp tác thương mại chiến lược

Trong làn sóng dịch chuyển này, quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Trung Quốc ngày càng mang tính chiến lược hơn. Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt mức kỷ lục 252 tỷ USD, tăng 26,5% so với cùng kỳ năm trước.

Những con số này không chỉ đơn thuần phản ánh quan hệ thương mại, mà còn là minh chứng cho một quan hệ đối tác sản xuất mang tính cấu trúc, đang tái định hình nhu cầu logistics trên toàn khu vực, đặc biệt là tại Việt Nam.

Tăng trưởng sản xuất mạnh mẽ cùng lợi thế địa lý gần Trung Quốc đang thúc đẩy mô hình sản xuất song phương (dual-country production). Đồng thời, các thị trường trong khu vực Mekong cũng nổi lên như những trung tâm tiêu dùng mới, mở rộng cơ hội vượt ra ngoài lĩnh vực sản xuất phục vụ xuất khẩu.

GDP Việt Nam tăng trưởng 8,02% trong năm 2025 – một trong những mức tăng cao nhất kể từ năm 2011. Giải ngân FDI vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 22,88 tỷ USD, chiếm 82,8% tổng vốn FDI thực hiện, cho thấy niềm tin mạnh mẽ của nhà đầu tư toàn cầu vào Việt Nam như một trung tâm sản xuất.

Trung Quốc tiếp tục là nguồn cung lớn nhất về nguyên vật liệu, máy móc và hàng hóa trung gian cho Việt Nam, trong khi Việt Nam ngày càng đóng vai trò quan trọng, là trung tâm sản xuất và cửa ngõ xuất khẩu ra thị trường toàn cầu. Sự bổ trợ giữa hai nền kinh tế đang thúc đẩy phát triển các hệ sinh thái chuỗi cung ứng xuyên biên giới.

Từ dịch chuyển sản xuất đến tái cấu trúc chuỗi cung ứng

Khi các doanh nghiệp mở rộng sản xuất tại Việt Nam và thay đổi trọng tâm từ dịch chuyển đơn thuần sang tái cấu trúc chuỗi cung ứng một cách toàn diện, mức độ phức tạp trong khâu vận hành ngày càng rõ rệt hơn. Các yếu tố như tuân thủ quy định, quản lý chứng từ và phối hợp xuyên biên giới giữa Việt Nam – Trung Quốc ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động và mức độ rủi ro.

Tính đến năm 2025, Việt Nam đã tham gia ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) với các quy tắc xuất xứ và yêu cầu chứng từ khác nhau. Đối với doanh nghiệp chuyển dịch sản xuất từ Trung Quốc sang Việt Nam, việc đồng thời đáp ứng các khung quy định này là một thách thức đáng kể, tác động trực tiếp đến thời gian giao hàng và rủi ro tuân thủ.

Việc Trung Quốc tiếp tục là một trong những nguồn đầu tư lớn vào Việt Nam cho thấy xu hướng này không còn là một sự chuyển dịch mang tính thăm dò thị trường, mà đã dần chuyển sang giai đoạn xây dựng cơ cấu chuỗi cung ứng với cam kết dài hạn.

Logistics tích hợp: Quản trị rủi ro cấu trúc ở quy mô lớn

Trong bối cảnh này, logistics tích hợp không chỉ là bài toán tối ưu chi phí mà còn là công cụ quản trị rủi ro mang tính cấu trúc. Đối với các nhà sản xuất mở rộng quy mô tại Việt Nam và đồng thời duy trì hoạt động phân phối sang châu Âu và Bắc Mỹ, việc quản lý vận tải biển, vận tải nội địa và vận hành cảng trong một mô hình điều phối thống nhất giúp thiết lập một đầu mối chịu trách nhiệm duy nhất cho việc đảm bảo thời gian giao hàng và tuân thủ chứng từ, thay vì làm việc với nhiều nhà cung cấp và phải đối diện với nhiều tầng rủi ro khác nhau.

Thông qua việc tích hợp vận tải biển, vận tải nội địa, kho bãi và vận hành cảng trong một hệ sinh thái thống nhất, Maersk nâng cao khả năng hiển thị chuỗi cung ứng đầu cuối, thắt chặt việc kiểm soát chứng từ, và cải thiện độ tin cậy của thời gian giao hàng, giúp doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam mở rộng quy mô với năng lực dự báo cao hơn, đồng thời duy trì ổn định dòng chảy phân phối toàn cầu.

Tháng 11/2024, Maersk đã đưa vào vận hành kho ngoại quan đầu tiên do Maersk đăng ký giấy phép và vận hành tại miền Bắc Việt Nam, qua đó tăng cường năng lực logistics tích hợp tại hành lang sản xuất thương mại Hà Nội – Hải Phòng – một khu vực trọng điểm của các doanh nghiệp điện tử và hàng tiêu dùng đến từ Trung Quốc. Đây là minh chứng rõ ràng cho cam kết đầu tư dài hạn của Maersk tại thị trường Việt Nam.

Hội nghị kinh doanh CONNEXIONS 2026 bàn về tương lai ngành logistics toàn cầu và ổn định chuỗi cung ứng. (Nguồn: Maersk Group)

Chia sẻ tại Hội nghị kinh doanh CONNEXIONS 2026 mới đây, bà Silvia Ding, Giám đốc điều hành khu vực Greater China, A.P. Moller – Maersk nhấn mạnh: “Trong bối cảnh những biến động địa chính trị và kinh tế đang tiếp tục tái định hình thương mại toàn cầu, khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng đã trở thành sự ưu tiên mang tính chiến lược đối với các doanh nghiệp Trung Quốc trong quá trình mở rộng kinh doanh ra thị trường quốc tế.

Chúng tôi tin rằng việc đối thoại và hợp tác giữa các nhà lãnh đạo trong ngành là yếu tố then chốt hơn bao giờ hết. Maersk cam kết đồng hành cùng khách hàng để xây dựng chuỗi cung ứng thông qua các giải pháp logistics tích hợp, từ đó mở ra cơ hội mới và thúc đẩy tăng trưởng bền vững”.