Australia nỗ lực làm điều này để lấy lại vị thế trong chuỗi cung ứng khoáng sản toàn cầu

Ngọc Mai
Trước tình hình cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung và áp lực chuyển dịch năng lượng toàn cầu, Australia được cho là đang nỗ lực định vị lại vị thế trong chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Australia định vị lại vị thế trong chuỗi cung ứng khoáng sản toàn cầu
Australia định vị lại vị thế trong chuỗi cung ứng khoáng sản toàn cầu. (Nguồn: ATIC)

Thế tiến thoái lưỡng nan của Australia

Khi quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu làm thay đổi các toan tính chiến lược và công nghiệp của các cường quốc theo hướng đảm bảo và tinh chế khoáng sản thiết yếu, Australia đang phải đối mặt với một tình thế “tiến thoái lưỡng nan”, đó là cân bằng quan hệ kinh tế với Trung Quốc - đối tác thương mại lớn nhất, và với Mỹ - cường quốc quân sự lớn nhất thế giới.

Mục tiêu công nghiệp và địa chính trị cơ bản của Australia là thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu công bằng, hòa bình và bền vững. Nhưng tham vọng này đang bị giới hạn bởi lợi ích kinh tế của các ông trùm khai thác mỏ, các tập đoàn và hiệp hội ngành có ảnh hưởng chính trị tại Australia.

Có thể thấy giới khai khoáng Australia hiếm khi có quan điểm đồng thuận với nhau, vì lợi ích thay đổi tùy theo từng loại khoáng sản và theo thời gian. Chẳng hạn, các công ty khai thác lithium có xu hướng giữ lập trường ủng hộ quan hệ với Trung Quốc, trong khi các doanh nghiệp khai thác đất hiếm lại đề nghị chính phủ có cách tiếp cận phòng thủ hơn đối với Trung Quốc.

Tuy nhiên, điểm chung gắn kết giữa các chủ thể trong ngành khai khoáng là sự phản đối các loại thuế, quy định môi trường, tiêu chuẩn lao động và quyền đất đai, cũng như ủng hộ các hình thức trợ cấp của nhà nước và các biện pháp giảm thiểu rủi ro khác.

Có 31 loại khoáng sản nằm trong danh sách khoáng sản thiết yếu của Australia. Mỗi loại có công dụng, quy trình sản xuất, động lực thị trường và tác động môi trường khác nhau. Một số loại, như gali, được gắn với các ứng dụng quân sự. Tuy nhiên, những loại có nhu cầu cao nhất hiện nay đang tăng trưởng mạnh nhờ vai trò ứng dụng trong năng lượng tái tạo và xe điện (EV).

Điển hình như lithium, đã trở thành mặt hàng xuất khẩu có giá trị thứ 6 của Australia, tạo ra doanh thu 5 tỷ AUD trong năm 2024, với hơn 90% được xuất khẩu dưới dạng quặng spodumene sang Trung Quốc để tinh chế thành các sản phẩm pin.

Trong khi lithium bùng nổ, hoạt động sản xuất nickel của Australia lại suy giảm mạnh.

Dù thị trường nickel toàn cầu trị giá 37 tỷ USD đang phát triển được thúc đẩy bởi cả sản xuất thép không gỉ và pin xe điện, hầu hết các mỏ và nhà máy tinh chế nickel của Australia đã phải đình chỉ hoạt động, chịu ảnh hưởng trước nguồn cung giá rẻ từ Indonesia vốn được hỗ trợ bởi vốn và công nghệ của Trung Quốc.

Trong khi đó, đất hiếm có giá trị thương mại toàn cầu hàng năm chỉ ở mức 4 tỷ USD. Tuy nhiên, với vai trò là thành phần cốt lõi của nam châm nhẹ và nặng trong tua bin gió và động cơ EV, đất hiếm có ảnh hưởng vượt trội đối với chính sách năng lượng và an ninh.

Trong khi khoảng 90% sản lượng toàn cầu tập trung ở Trung Quốc, có 10 công ty khai thác đất hiếm tại Australia đã nhận được hoặc được hứa hẹn các khoản vay công trị giá hơn 8,6 tỷ AUD, với kỳ vọng xuất khẩu sản phẩm bán tinh chế sang Mỹ, Hàn Quốc hoặc châu Âu.

Bất chấp những khác biệt trên, cả 31 loại khoáng sản thiết yếu của Australia đều chịu sự chi phối của cùng một khuôn khổ chính sách và chiến lược bao trùm của chính phủ, nhằm mục tiêu sản xuất khoáng sản tinh chế cho các công nghệ năng lượng tái tạo, EV và quân sự của phương Tây.

Kazakhstan gia nhập ‘cuộc đua’ kim loại đất hiếm toàn cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh kim loại đất hiếm nóng lên trên toàn cầu, Kazakhstan được cho là đang trên đà trở thành chủ thể ...

Thỏa thuận khoáng sản thiết yếu và đất hiếm giữa Australia và Mỹ vào tháng 10/2025 đã được đón nhận nồng nhiệt, với việc hai bên cam kết đầu tư 1,5 tỷ AUD vào các dự án tại Australia nhằm tạo ra một nguồn cung ngoài Trung Quốc.

Thỏa thuận này là sự mở rộng của chiến lược giảm thiểu rủi ro hiện tại của Canberra, theo đó tiếp tục phân bổ hàng tỷ AUD dưới dạng cho vay ưu đãi cho các công ty khai thác mỏ.

Từ năm 2019, chính phủ Australia đã cam kết cấp hơn 6 tỷ AUD tiền vay để giảm thiểu rủi ro cho việc khai thác khoáng sản thiết yếu trong nước. Phần lớn số tiền này dành cho các doanh nghiệp thượng nguồn, thay vì giải quyết nút thắt then chốt là công nghệ chế biến và tinh chế.

Tương tự, khoản dự trữ chiến lược khoáng sản thiết yếu trị giá 1,2 tỷ AUD và mức giá sàn của chính phủ, theo Hiệp hội các công ty khai khoáng và thăm dò, cũng sẽ chỉ mang lại lợi ích cho các nhà khai thác thượng nguồn, trong khi làm được rất ít để khuyến khích việc gia tăng giá trị ở hạ nguồn.

Chương trình “Future Made in Australia” (FMIA) của chính phủ Australia đánh dấu nỗ lực nhằm vượt ra ngoài chiến lược “khai thác và xuất khẩu”, cung cấp hơn 7 tỷ AUD ưu đãi thuế sản xuất cho các doanh nghiệp tinh chế khoáng sản trong nước.

Nhưng việc phát triển sản xuất hạ nguồn sâu hơn tại Australia sẽ phụ thuộc vào việc các nhà mua hàng từ Mỹ, EU và Hàn Quốc phát triển các ngành công nghiệp trung gian trong lĩnh vực nam châm đất hiếm và pin lithium-ion.

Khó khăn vẫn còn phía trước

Bỏ qua những tuyên bố hàng tỷ AUD, các chính sách này chưa giải quyết những thách thức cốt lõi khó nhằn hơn trong việc phát triển hạ nguồn và đa dạng hóa sản xuất, chủ yếu bao gồm vấn đề đào tạo kỹ năng và nguồn nhân lực, bảo vệ di sản văn hóa và quyền đất đai, và xây dựng cơ chế bảo vệ môi trường có hệ thống, trong bối cảnh nhiều bang loại trừ các dự án quan trọng, trong đó có khoáng sản thiết yếu, khỏi các quy trình đánh giá tác động.

Việc không giải quyết những vấn đề này đồng nghĩa với việc ngành khoáng sản thiết yếu sẽ vấp phải sự phản đối ngày càng lớn từ cộng đồng và xã hội.

Hợp tác quốc tế cũng cần phải vượt ra khỏi việc cấp hàng tỷ AUD cho các công ty khai thác thượng nguồn. Các thỏa thuận cấp cao như Đối tác an ninh khoáng sản đề cao an ninh và tính bền vững nhưng lại không đưa ra cơ chế để đạt được điều đó.

Các quan hệ đối tác công nghiệp thực chất, chuyên biệt cho từng loại khoáng sản, kết nối quá trình tinh chế tại Australia với các công ty sản xuất trung và hạ nguồn tại EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và Bắc Mỹ, có thể tạo ra các mạng lưới sản xuất năng lượng tái tạo toàn cầu mới.

Đây chính là cách mà Lynas - công ty khai thác đất hiếm duy nhất có hiệu quả của Australia, đã hoạt động thành công với khoản tài trợ hơn 120 triệu AUD và sự phối hợp chặt chẽ với quan hệ đối tác công-tư Đất hiếm Nhật Bản-Australia của xứ sở hoa anh đào.

Việc điều phối quốc tế về sản xuất, cơ chế giá, tạo dựng và nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động, bảo vệ môi trường và tôn trọng chủ quyền đòi hỏi Australia và các quốc gia đối tác phải tham gia vào việc quy hoạch công nghiệp dài hạn.

Câu hỏi lớn nhất là liệu Australia có thể thúc đẩy chuyển đổi công nghiệp dài hạn và mang tính bền vững hay không. Lịch sử cho thấy những lợi ích của ngành khai thác thượng nguồn tại xứ sở chuột túi sẽ là một rào cản rất khó để vượt qua.

Bất chấp lệnh siết chặt, xuất khẩu một mặt hàng của Trung Quốc đạt mức cao nhất hơn một thập kỷ

Xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc trong năm 2025 đạt mức cao nhất kể từ ít nhất năm 2014, bất chấp việc nước này ...

Đất hiếm và dầu mỏ: Yếu tố nào sẽ định hình cục diện kinh tế và quyền lực toàn cầu?

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chuyển dịch theo hướng điện khí hóa và số hóa, vai trò của các nguồn lực chiến lược ...

Australia đặt mục tiêu dẫn đầu thế giới về sản xuất khoáng sản quan trọng và đất hiếm

Thủ tướng Australia Anthony Albanese đang nỗ lực để đưa nước này lên vị trí dẫn đầu trong hoạt động sản xuất các khoáng sản ...

Tổng thống Brazil sắp thăm Hàn Quốc sau 15 năm, thắt chặt hợp tác trong một lĩnh vực quan trọng

Ngày 5/2, truyền thông Hàn Quốc đưa tin, Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva sẽ đến thăm Seoul theo lời mời của Tổng ...

Thấy gì từ việc cạnh tranh khoáng sản chiến lược trở thành đòn bẩy cho chính sách công nghiệp nội địa?

Theo East Asia Forum, trước những gián đoạn chuỗi cung ứng và căng thẳng địa chính trị gia tăng, các nền kinh tế lớn đang ...

(theo East Asia Forum)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

APEC 2026 tạo thêm cơ hội hợp tác, để có đơn hàng và duy trì khách hàng, doanh nghiệp phải chuẩn bị năng lực thực hiện.
Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 18/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Ngày 17/11 đánh dấu tròn hai năm Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Israel (VIFTA) chính thức có hiệu lực.
Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 17/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11, tăng mạnh trên diện rộng, với 31/34 địa phương ghi nhận mức điều chỉnh, đưa giá thu mua toàn quốc lên 50.000 - 53.000 đồng/kg.
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được Ban Chấp hành VCCI bầu giữ chức Chủ tịch nhiệm kỳ 2021-2026.
Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Với di sản tiên phong trong việc xây dựng các công trình nổi tiếng toàn cầu, nhà phát triển bất động sản hàng đầu Thái Lan tiếp tục thách thức các quy ước, tạo ra ...
Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh thông tin, dự kiến đến hết năm 2026, cả nước sẽ hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội, đạt 90% so với kế hoạch đề ra.
Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng là tổ hợp căn hộ và thương mại dịch vụ nằm tại phường An Hải, bờ đông sông Hàn. Tổ hợp thuộc hệ sinh thái phát triển của BRG, với sự ...
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, trong đó dự kiến cắt giảm 7 điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục ...
Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội, khi sự riêng tư và chất lượng sống ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng của giới thượng lưu, Penthouse không đơn thuần là một ...
Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Vinhomes Hải Vân Bay, Làng Vân Đà Nẵng, thu hút sự quan tâm nhờ định hướng phát triển không gian sống gắn liền với thiên nhiên và cảnh quan ven biển Đà Nẵng. Trong đó, ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11 cho thấy đà giảm của đồng USD chưa phải dấu hiệu khởi đầu cho một xu hướng suy yếu trên diện rộng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11 cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ và thị trường chứng khoán khởi sắc giúp khôi phục sức hấp dẫn của đồng USD.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11 cho thấy kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong tháng 12 đang trở thành động lực hỗ trợ đồng USD.
46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

Một số ngân hàng tiếp tục hạ lãi suất ở những kỳ hạn có mức niêm yết cao, cho thấy áp lực cạnh tranh huy động vốn đang phần nào dịu lại.
HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

Ngày 3/11/2026, tại lễ vinh danh Fortune Southeast Asia 500 ở TP.HCM, HDBank ghi dấu năm thứ ba liên tiếp góp mặt trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11 cho thấy đồng USD​​​​​​​ đã tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng.
Phiên bản di động