Chuỗi cung ứng trên bờ vực đứt gãy vì xung đột Trung Đông, châu Phi đối mặt rủi ro lương thực nghiêm trọng

Châu Phi đang trở thành khu vực chịu tác động nặng nề nhất trong bối cảnh gián đoạn nguồn cung ứng toàn cầu, khi nông nghiệp phụ thuộc lớn vào phân bón nhập khẩu và chi tiêu cho thực phẩm chiếm tỷ trọng cao trong thu nhập hộ gia đình.

Quan hệ Mỹ-Iran: Từ đồng minh đến đối đầu và bước ngoặt nguy hiểm năm 2026 UAE mở lại không phận sau một ngày đóng cửa hoàn toàn Quốc tế lên tiếng về hậu quả khi Israel mở chiến dịch tấn công trên bộ quy mô lớn tại Lebanon

Châu Phi đối mặt rủi ro lương thực nghiêm trọng do xung đột tại Trung Đông. (Nguồn: The Guardian)

Tình hình tại eo biển Hormuz đang diễn biến phức tạp. Tuyến hàng hải này không chỉ có ý nghĩa then chốt với dầu khí mà còn giữ vai trò trọng yếu trong vận chuyển phân bón từ khu vực vùng Vịnh.

Theo Cơ quan Thương mại và Phát triển Liên hợp quốc (UNCTAD), nhiều quốc gia châu Phi phụ thuộc đáng kể vào nguồn phân bón vận chuyển bằng đường biển từ Trung Đông. Cụ thể, 54% lượng phân bón của Sudan đi qua tuyến hàng hải này, trong khi Somalia và Kenya lần lượt là 30% và 26%. Ước tính khoảng 1/3 lượng phân bón vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu phải đi qua eo biển Hormuz.

Kể từ khi xung đột bùng phát, giá phân bón đã tăng mạnh. UNCTAD cảnh báo điều này có thể kéo theo giá lương thực leo thang và làm trầm trọng thêm áp lực chi phí sinh hoạt, đặc biệt với nhóm người dễ bị tổn thương.

Các nền kinh tế châu Phi vốn đã khó khăn trước các cú sốc bên ngoài ví tính phụ thuộc cao, xuất khẩu hàng hóa thiếu ổn định, nợ công cao và hạ tầng yếu kém. Trong bối cảnh ngân sách eo hẹp, các quốc gia khu vực càng khó ứng phó với những diễn biến mới.

Theo Giáo sư kinh tế XN Iraki từ Đại học Nairobi, tác động từ việc tăng giá dầu sẽ thể hiện rõ rệt tại châu Phi do phần lớn là lao động tự do với thu nhập bấp bênh.

Trong khi đó, bà Rama Yade, Giám đốc cấp cao của Trung tâm châu Phi (Africa Center) tại Atlantic Council, cảnh báo giá năng lượng leo thang còn tạo ra nguy cơ bất ổn xã hội và chính trị.

Nhiều quốc gia đã bắt đầu chủ động ứng phó. Kenya lên kế hoạch đảm bảo nguồn nhập khẩu nhiên liệu đến hết tháng 4; Tanzania tăng cường dự trữ chiến lược; Ethiopia triển khai các gói trợ cấp nhiên liệu; trong khi Zambia đẩy mạnh kiểm soát tình trạng đầu cơ.

Tuy vậy, theo các chuyên gia, các biện pháp ngắn hạn như trợ cấp khó có thể duy trì nếu tình hình xung đột tại Trung Đông tiếp tục leo thang.