Toàn quyền thứ 31 của Canada, là ai?

Bà Louise Arbour, cựu thẩm phán Tòa án Tối cao Canada, cựu Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc, sẽ đảm nhiệm vị trí Toàn quyền thứ 31 của Canada, thay thế bà Mary Simon, người sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 7 tới. (Nguồn: The Canadian Press)

Ngày 5/5, Thủ tướng Mark Carney thông báo, Vua Charles III đã phê chuẩn việc bổ nhiệm bà Louise Arbour làm Toàn quyền thứ 31 của Canada.
Bà Louise Arbour, 79 tuổi, sẽ sớm thay thế bà Mary Simon, người sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 7 tới.

More from WVR
Thủ tướng Mark Carney củng cố quyền lực với đa số tuyệt đối tại Quốc hội Canada

Toàn quyền Canada đại diện cho Hoàng gia Canada, hiện do Vua Charles III đứng đầu và thay mặt Nhà vua thực hiện vai trò nguyên thủ quốc gia tại quốc gia thuộc Khối Thịnh vượng chung này.

Với nhiệm kỳ 5 năm, Toàn quyền có các nhiệm vụ quan trọng như phê chuẩn luật, triệu tập hoặc giải tán Quốc hội và giữ vai trò Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Canada.

Trước đó, Thủ tướng Mark Carney đã phải chịu nhiều sức ép trong việc lựa chọn một Toàn quyền sử dụng thành thạo cả tiếng Anh lẫn tiếng Pháp - hai ngôn ngữ chính thức của Canada - sau khi bà Mary Simon bị chỉ trích vì khả năng tiếng Pháp hạn chế.

Phát biểu hôm 29/4, Thủ tướng Carney mô tả bà Arbour là một người Canada đã dành cả cuộc đời cho “sự phán đoán sáng suốt, tri thức sâu rộng và cam kết không lay chuyển đối với pháp quyền”.

Về phần mình, bà Louise Arbour cho biết bà đón nhận cương vị mới “với tinh thần trách nhiệm sâu sắc”.

Bà Louise Arbour là ai?

Bà Louise Arbour sinh ra tại thành phố Montreal, thuộc tỉnh Quebec, từng là thẩm phán của Toà án Tối cao Canada.

Trên trường quốc tế, bà từng giữ vai trò công tố viên trưởng của các tòa án hình sự quốc tế xét xử tội ác tại Nam Tư cũ và Rwanda. Thủ tướng Carney gọi đây là vị trí “có ảnh hưởng lớn nhất” trong sự nghiệp pháp lý của bà.

Ngoài ra, bà còn góp phần đạt được bản án đầu tiên về tội diệt chủng kể từ sau Công ước về ngăn ngừa và trừng phạt tội ác diệt chủng (Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide) năm 1948, liên quan đến vụ diệt chủng ở Rwanda.

Sau đó, bà Arbour đảm nhiệm cương vị Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc trong giai đoạn 2004-2008.

Theo Thủ tướng Carney, Toàn quyền thứ 31 “đã đảm nhiệm gần như mọi vị trí cao nhất mà một luật gia Canada có thể đạt được, thậm chí cả những vị trí chưa từng có người Canada nào nắm giữ trước đây”.

Năm 2007, bà đã được trao tặng Order of Canada - huân chương dân sự cao quý nhất của Canada, nhằm ghi nhận những đóng góp cho hệ thống tư pháp trong nước và quốc tế.

Trước đó, trong cuộc gặp báo giới hôm 29/4, bà Arbour bày tỏ tin tưởng, chế độ quân chủ lập hiến tại Canada đã phục vụ đất nước này “một cách rất hiệu quả”, đồng thời tạo nên sự ổn định xuyên suốt lịch sử quốc gia Bắc Mỹ.

“Sức mạnh của đất nước này nằm ở những thể chế vững chắc, được điều hành bằng sự khôn ngoan và được duy trì nhờ mong muốn mang lại điều tốt đẹp cho quốc gia cũng như cho thế giới”, bà nói.

Bà Louise Arbour đảm nhiệm cương vị Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc trong giai đoạn 2004-2008. (Nguồn: swissinfo.ch)

Những người tiền nhiệm

Việc bổ nhiệm bà Arbour cũng đồng nghĩa nhiệm kỳ của bà Mary Simon chính thức khép lại.

Bà Simon là người Inuit, sinh ra ở phía Bắc tỉnh Quebec. Trước đây, bà từng là Đại sứ Canada tại Đan Mạch và Chủ tịch Inuit Tapiriit Kanatami - tổ chức đại diện quốc gia của người Inuit tại Canada.

Bà sử dụng thành thạo tiếng Anh và tiếng Inuktitut song không nói tiếng Pháp. Do đó, trong suốt nhiệm kỳ, bà Simon thường xuyên bị chỉ trích vì khả năng tiếng Pháp hạn chế.

Năm 2024, bà từng phải ra thông cáo sau khi bị truyền thông chỉ trích vì chủ yếu sử dụng tiếng Anh trong chuyến thăm Quebec. Khi đó, bà Simon nhấn mạnh, “tiếng Pháp đối với cộng đồng nói tiếng Pháp ở Canada như một phần cốt lõi trong văn hóa và bản sắc của họ”.

Thủ tướng Carney ca ngợi bà Simon là một Toàn quyền “mẫu mực”, người đã dành cả cuộc đời để đấu tranh cho quyền lợi của người Inuit, quyền tự quyết của người bản địa cũng như bảo tồn ngôn ngữ, văn hóa và bản sắc bản địa.

Trước bà Simon, cựu phi hành gia, kỹ sư và người dẫn chương trình khoa học Julie Payette cũng từng đảm nhiệm cương vị Toàn quyền từ năm 2017-2021.

Người gần nhất giữ chức vụ này mà không đến từ tỉnh Quebec là ông David Johnston, sinh tại tỉnh Ontario. Ông từng là giáo sư luật và hiệu trưởng McGill University trước khi làm Toàn quyền trong giai đoạn 2010-2017.