 |
| Dự án Nord Stream 1 đã từng cung cấp 55 tỷ m3 khí đốt tự nhiên mỗi năm cho thị trường Đức và châu Âu. (Nguồn: Interos) |
Lịch sử đầy biến động của các tuyến đường ống dẫn khí đốt từ Nga sang châu Âu mang tên Nord Stream 1 và 2 vốn chịu sự chi phối của các mối quan hệ địa chiến lược ngay từ khi dự án năng lượng quy mô lớn này mới bắt đầu manh nha.
Đến nay, vụ việc lại đang bước sang một giai đoạn tư pháp mới, khi Đức là bên đặc biệt muốn đưa những kẻ bị cáo buộc là thủ phạm gây nên vụ nổ đường ống Nord Stream ra trước công lý. Vụ việc hứa hẹn kéo theo những hệ quả chính trị và địa chiến lược khó tránh khỏi, nhưng cũng rất khó lường.
Vụ xét xử mang theo “sức nặng” chính trị
Cựu binh sĩ Ukraine Serhii K. (tên gọi theo luật bảo mật của Đức) hiện là bị cáo duy nhất trong phiên tòa bắt đầu từ ngày 14/10 tại Tòa án Khu vực ở Hamburg. Vụ án mang theo “sức nặng” chính trị và có khả năng tạo ra tiếng vang lớn, cùng những hệ quả quốc tế gần như là tất yếu.
Đối tượng Serhii K. bị cáo buộc là thành viên chịu trách nhiệm chính trong nhóm phá hoại đã thực hiện vụ tấn công vào đường ống dẫn khí Nord Stream ngày 26/9/2022.
Coi vụ việc thực sự là một vấn đề có ý nghĩa chính trị trọng yếu, giới quan sát quốc tế bình luận rằng, đáp án mà phiên tòa này đưa ra cho câu hỏi then chốt: ai là kẻ đã tổ chức, ra lệnh và thực hiện một trong những hành vi phá hoại quy mô lớn nhất trong lịch sử hiện đại, cũng là vụ việc mà các công tố viên Đức xếp vào loại “tội ác chiến tranh” sẽ định hình bản chất các mối quan hệ quốc tế ở khu vực trên nhiều phương diện.
Trong đó có thể kể đến, tình hình chính trị tại chính nước Đức, quan hệ giữa Berlin và Kiev, các mối quan hệ trong khuôn khổ đối tác xuyên Đại Tây Dương, cũng như chính sách của phương Tây đối với Nga.
Giới quan sát cũng cho rằng, rất ít người thực sự muốn tìm ra câu trả lời rõ ràng. Ngược lại, có nhiều người lo sợ câu trả lời ấy và họ sẽ làm mọi cách để gây trở ngại cho Cơ quan tư pháp Đức, vốn cho đến nay vẫn thể hiện sự kiên trì đáng nể.
Đường ống dẫn khí chạy dưới đáy biển Baltic có độ sâu lên tới 80 mét, nằm không xa vùng biển của Thụy Điển và đặc biệt là Đan Mạch, đã bị phá hoại nghiêm trọng. Hai quốc gia này dù là những bên đầu tiên tiến hành điều tra, nhưng đã sớm từ bỏ và chuyển giao vụ việc đầy nhạy cảm này, cùng với một số tài liệu điều tra thu thập được cho phía Đức.
Tranh cãi Nord Stream là thương mại hay an ninh?
Cuộc điều tra tại Đức với những yếu tố trong, ngoài phức tạp và một số cáo buộc đi theo những hướng khác nhau cũng đã được đưa ra. Cuối cùng, người ta khẳng định, một lượng đáng kể dữ liệu liên quan và thông tin tình báo thu thập được đã dẫn đến việc công dân Ukraine bị đưa ra xét xử.
Câu chuyện được tóm tắt như sau: Cựu binh sĩ Ukraine Serhii K đến Đức cùng một nhóm thợ lặn chuyên nghiệp và chuyên gia về chất nổ, khoảng 15 ngày trước vụ phá hoại, qua Ba Lan, sử dụng hộ chiếu Ukraine giả do Cơ quan an ninh Ukraine cung cấp, thuê du thuyền Andromeda và thực hiện chiến dịch.
Hành động kích nổ, phá hoại tuyến đường ống Nord Stream đã bị các công tố viên Đức xếp vào loại “tội ác chiến tranh”. Theo các công tố viên Đức, các đường ống không phải là mục tiêu quân sự hợp pháp. Chúng là những cơ sở dân sự được sử dụng riêng để cung cấp khí đốt tự nhiên cho Đức và Tây Âu. Công tố viên Đức Sven Schmidt đã nhắc lại điều này trong một tuyên bố với đài Euronews Serbia.
Từ thực tế rằng, Serhii K là thành viên tích cực của một đơn vị quân đội đặc biệt của Ukraine vào thời điểm vụ phá hoại được thực hiện, người ta rút ra giả định hợp lý rằng, đối tượng không tự mình hành động. Giới truyền thông suy đoán rằng, vụ việc không thể được thực hiện nếu không có lệnh trực tiếp, hoặc ít nhất là sự chấp thuận ngầm của giới lãnh đạo Ukraine. Phía Kiev không ngừng lên tiếng phủ nhận hoàn toàn những suy đoán như vậy.
Trong khi đó, bị cáo Serhii K, người đang đối mặt với cáo buộc phạm tội ác chiến tranh, cùng luật sư bào chữa của mình hiện đang đặt cược vào “lá bài quân sự”.
Đối tượng Serhii K vẫn giữ im lặng tuyệt đối, với lý do bị ràng buộc bởi lời thề quân nhân với sự tuân thủ vô điều kiện. Trong khi đó, luật sư bào chữa lập luận rằng, không có bằng chứng trực tiếp nào xác nhận thân chủ mình phạm tội ác chiến tranh.
Ông này đã sử dụng chính quan điểm phổ biến tại phương Tây để đưa ra lập luận phản công. Theo đó, trái ngược với quan điểm của công tố viên Đức, vị luật sư này khẳng định, tuyến đường ống dẫn khí đốt Nord Stream là “một mục tiêu quân sự hợp pháp” trong bối cảnh xung đột quân sự, chứ không phải mục tiêu dân sự.
Nga-Mỹ đang “nối lại” Nord Stream?
Trên thực tế, dự án năng lượng quy mô lớn nhất trên lãnh thổ châu Âu này đã vấp phải nhiều tranh cãi ngay từ những ngày đầu tiên. Nord Stream được giới phân tích nhận định là mang đậm tính chính trị và địa chiến lược, với những hệ lụy quốc tế gắn liền. Trong khi Berlin và Moscow khẳng định đây thuần túy là một dự án thương mại, thì những người phản đối, không chỉ ở châu Âu, lại coi đó là một vấn đề mang tính chính trị và an ninh đầy khiêu khích.
Nord Stream tạo ra một kết nối trực tiếp, thông suốt và không bị cản trở, chạy qua đáy biển Baltic mà không cần thông qua bên trung gian, giữa Nga, một nhà sản xuất khí đốt tự nhiên hùng mạnh với Đức, một khách hàng lớn và đáng tin cậy.
 |
| Các nhà lãnh đạo EU và Nga cùng vặn một chiếc van, đánh dấu sự khởi đầu mang tính biểu tượng cho dòng khí đốt chảy qua đường ống Nord Stream, 8/11/2011, tại Đức. (Nguồn: Sputnik) |
Trước đó, Kiev vốn đóng vai trò là bên trung gian vận chuyển và từng có tiền lệ siết van khí đốt vào giữa mùa Đông, gây ra những tình huống đầy căng thẳng. Chính trong bối cảnh đó, ý tưởng về Nord Stream đã xuất hiện, mặc dù gọi đây là một “dự án của Đức” thì cũng không hoàn toàn chính xác.
Nền kinh tế dẫn đầu châu Âu chắc chắn là bên quan tâm nhất đến việc hiện thực hóa dự án. Đức cũng là quốc gia hưởng lợi nhiều nhất về mặt kinh tế nhờ nguồn cung năng lượng giá rẻ và ổn định từ Nga. Nhờ đó, Berlin có thể duy trì lợi thế cạnh tranh vượt trội và đạt được lợi nhuận cao so với các nền kinh tế hùng mạnh khác như Nhật Bản hay Mỹ.
Vào thời điểm khởi động và trong suốt quá trình triển khai, những bên phản đối quyết liệt Nord Stream đều có những lý do riêng. Cụ thể, Ukraine là nền kinh tế chịu thiệt hại, trong đó có việc mất đi nguồn thu đáng kể từ phí trung chuyển. Ba Lan lo ngại về sự xích lại gần nhau Đức và Nga. Trong khi Mỹ phản đối mối quan hệ năng lượng bền chặt giữa Đức và Nga, xét trên cả khía cạnh chính trị, chiến lược lẫn thương mại và sự cạnh tranh lợi ích.
Tuy nhiên, không chỉ riêng Đức quan tâm Nord Stream. Các quốc gia Tây Âu khác cũng có những toan tính về lợi ích kinh tế rõ rệt, thể hiện qua việc họ cùng tham gia tài trợ cho dự án quy mô lớn và tốn kém này.
Chẳng hạn, Nord Stream 1 có nhiều chủ sở hữu: Nga (Gazprom) nắm 51%, Đức 30%, Hà Lan 9% và Pháp 9%. Nord Stream 2 thì thuộc sở hữu 100% của tập đoàn Gazprom (Nga), đơn vị đã chi trả một nửa tổng chi phí. Vương quốc Anh, Áo và Pháp, mỗi bên đóng góp 950 triệu Euro vào nguồn vốn dự án. Tất nhiên, phần đóng góp của Đức lớn hơn đáng kể so với các quốc gia kể trên.
Nord Stream 1 đã cung cấp 55 tỷ mét khối khí đốt tự nhiên mỗi năm cho thị trường Đức và châu Âu. Nord Stream 2 lẽ ra đã có thể cung cấp một lượng tương đương, nhưng do áp lực từ những bên phản đối, tiếp sau đó là cuộc xung đột tại Ukraine khiến đường ống này đã không bao giờ được đưa vào vận hành, mặc dù trước khi xảy ra hành vi phá hoại, nó đã được nạp đầy.
Dòng khí đốt Nord Stream chính thức bị ngắt đã gây thiệt hại lớn và tức thì cho nền kinh tế Đức, do mất đi nguồn cung năng lượng giá rẻ và ổn định từ Nga. Chính vì vậy, ngày càng có nhiều tiếng nói từ các chính trị gia Đức có tầm ảnh hưởng kêu gọi mở lại các “van” dẫn khí Nord Stream, càng sớm càng tốt.
Gần đây, cũng xuất hiện những đồn đoán về một thỏa thuận tiềm năng giữa Mỹ và Nga với mục tiêu đưa các đường ống Nord Stream hoạt động trở lại thông qua một thỏa thuận hợp tác kinh doanh và thương mại, mang lại lợi ích cho cả hai bên.
Theo giới truyền thông, có vẻ như đây không chỉ dừng lại ở đồn đoán. Mới đây, Reuters dẫn lời các nguồn tin am hiểu, đưa tin các quan chức Mỹ và Nga, bao gồm Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Jared Kushner và Cố vấn của Tổng thống Nga Kirill Dmitriev đã đưa ra thảo luận và cân nhắc việc thu hút các nhà đầu tư Mỹ tham gia tái khởi động dự án Nord Stream.
| Giá nông sản hôm nay 22/10/2026: Giá cà phê robusta giảm liên tiếp, Giá tiêu sẽ phục hồi cuối năm? Giá dầu giảm nhờ triển vọng đàm phán Nga-Ukraine Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 22/10/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch ... |
| Khởi động lại Nord Stream: Mỹ và Nga đang thảo luận về việc bán khí đốt cho châu Âu? Triển vọng về một thỏa thuận Mỹ-Nga liên quan đến dự án đường ống dẫn khí đốt Nord Stream - nối trực tiếp từ Nga ... |
| Vụ nổ đường ống Nord Stream: Đức 'đưa ra ánh sáng' vụ phá hoại lớn nhất, bí ẩn nhất lịch sử hiện đại Phiên tòa xét xử một trong những vụ phá hoại có tính quốc tế lớn nhất trong nhiều thập kỷ đã bắt đầu từ thứ ... |
| Trung Quốc tiến vào ‘chặng mới’ của nền kinh tế tuần hoàn Trung Quốc đang tiến những bước đầu tiên vững chắc hướng tới nền kinh tế tuần hoàn hoàn chỉnh, chuyển dần trọng tâm từ xử ... |
| Kinh tế Đức đang dần thoát khỏi tình trạng đình trệ, nhưng đà phục hồi chưa đủ vững chắc Theo kết quả khảo sát công bố ngày 20/10 của Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế châu Âu (ZEW) có trụ sở tại Mannheim, chỉ ... |
