Phát triển công nghiệp văn hóa được xác định là một trong những động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và quảng bá hình ảnh quốc gia. Trong bối cảnh chuyển đổi số, AI giúp doanh nghiệp tối ưu quy trình sản xuất, giảm chi phí, cá nhân hóa trải nghiệm người dùng và tạo ra nhiều sản phẩm văn hóa có giá trị gia tăng.
Hiện nay, AI được ứng dụng rộng rãi ở nhiều lĩnh vực. Trong điện ảnh, công nghệ này hỗ trợ phục hồi hình ảnh, tạo phụ đề, lồng tiếng, phân tích dữ liệu khán giả và cá nhân hóa nội dung trên các nền tảng phát hành. Trong âm nhạc, AI hỗ trợ sáng tác, phối khí, xử lý âm thanh và tạo bản thu thử trong thời gian ngắn. Ở lĩnh vực xuất bản, AI tham gia biên tập, dịch thuật, tóm tắt văn bản, chuyển đổi sách giấy thành sách nói. Báo chí, truyền thông sử dụng AI để phân tích dữ liệu, rút ngắn thời gian xử lý thông tin, trong khi lĩnh vực biểu diễn, trò chơi điện tử, quảng cáo, du lịch văn hóa, thủ công mỹ nghệ và thiết kế sản phẩm cũng đang tận dụng AI để nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng và tăng sức cạnh tranh.
 |
| Robot ứng dụng trí tuệ nhân tạo hướng dẫn tham quan Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh. (Nguồn: Nhandan) |
Bên cạnh những lợi ích, AI cũng đặt ra nhiều thách thức. Theo Tiến sĩ Trần Kim Bá (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), vấn đề nổi bật là bản quyền khi AI được huấn luyện trên khối lượng lớn dữ liệu gồm hình ảnh, âm nhạc, sách, phim, làm gia tăng nguy cơ sử dụng trái phép tác phẩm của các chủ thể sáng tạo. Thách thức tiếp theo là dữ liệu. Nhiều di sản, tư liệu lịch sử và văn hóa của Việt Nam chưa được số hóa, khiến AI thiếu nguồn dữ liệu chất lượng để khai thác và tạo ra các sản phẩm mang đậm bản sắc Việt.
Nguồn nhân lực cũng là điểm nghẽn. Công nghiệp văn hóa đòi hỏi đội ngũ vừa có tư duy nghệ thuật vừa thành thạo công nghệ số và AI, song lực lượng đáp ứng đồng thời hai yêu cầu này còn hạn chế. Bên cạnh đó, chi phí đầu tư hạ tầng dữ liệu, phần mềm và bản quyền còn lớn, khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ, nghệ sĩ độc lập khó ứng dụng AI vào quy trình sáng tạo.
Nhiều quốc gia đã khai thác hiệu quả AI trong phát triển công nghiệp văn hóa. Hàn Quốc ứng dụng AI để phân tích thị hiếu khán giả, dịch thuật, sản xuất âm nhạc, điện ảnh và quảng bá K-content ra toàn cầu. Trung Quốc tập trung phát triển AI trong điện ảnh và trò chơi điện tử; Singapore xây dựng bảo tàng số, thư viện số; Nhật Bản đẩy mạnh ứng dụng AI trong ngành công nghiệp anime. Việt Nam được đánh giá có nhiều tiềm năng ở các lĩnh vực như trò chơi điện tử, phim hoạt hình khai thác chất liệu dân gian, âm nhạc và điện ảnh.
Theo các chuyên gia, để phát triển AI hiệu quả và an toàn, cần xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng về AI và quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời đầu tư hạ tầng dữ liệu và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Tiến sĩ Trần Kim Bá nhấn mạnh, AI chỉ là công cụ mở rộng khả năng sáng tạo chứ không thể thay thế con người. Trong văn hóa nghệ thuật, yếu tố quyết định vẫn là cảm xúc, tư duy, trải nghiệm của người sáng tạo và những giá trị kết tinh từ bản sắc văn hóa dân tộc. Đây cũng là nền tảng để AI trở thành động lực phát triển công nghiệp văn hóa một cách bền vững trong kỷ nguyên số.
| Bắc Ninh ‘bắt tay’ Samsung đồng hành phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Ngày 2/7, UBND tỉnh Bắc Ninh phối hợp cùng Bộ Công Thương và Samsung Việt Nam tổ chức Hội nghị tổng kết chương trình hỗ ... |
| 250 năm Quốc khánh Mỹ: Cột mốc nhiều thách thức Nước Mỹ kỷ niệm cột mốc đáng nhớ: 250 năm Tuyên ngôn độc lập (4/7) trong niềm hân hoan với hàng loạt sự kiện chính ... |
| Một số mục tiêu phát triển công nghiệp công nghệ số đến năm 2030 Quyết định số 840/QĐ-TTg ngày 13/5/2026 phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp công nghệ số giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2045. |
