An ninh khu vực toàn diện và trật tự tương lai châu Á

Minh Vương
Đông Á có thể sử dụng vị thế lãnh đạo các tổ chức khu vực và đa phương năm 2023 để hướng tới xây dựng an ninh khu vực toàn diện.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Thành công của G20, APEC và Hội nghị ASEAN vừa qua cho thấy các nước Đông Á có đủ khả năng tìm kiếm, khơi gợi đồng thuận trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng. (Nguồn: EPA/EFE)
Thành công của G20, APEC và Hội nghị ASEAN vừa qua cho thấy các nước Đông Á có đủ khả năng tìm kiếm, khơi gợi đồng thuận trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng. (Nguồn: EPA/EFE)

Thành công và cơ hội

Thành công của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tại Indonesia và Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) tại Thái Lan tháng trước đã thu hút sự chú ý của thế giới. Nó cho thấy Đông Á (bao gồm 10 nước ASEAN và 6 nước đối tác) hoàn toàn có đủ năng lực xây dựng đồng thuận trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị đang ngày một gia tăng.

Trong bối cảnh Ấn Độ trở thành Chủ tịch G20, Indonesia nắm giữ cương vị Chủ tịch luân phiên ASEAN và Nhật Bản làm Chủ tịch G7, năm 2023 sẽ mang đến cho khu vực này một cơ hội đặc biệt để tận dụng lợi thế và định hình chương trình nghị sự đa phương cho phần còn lại của thập kỷ.

Đông Á là một trong những nơi mà chủ nghĩa đa phương và hội nhập quốc tế vẫn còn cơ hội chống lại chủ nghĩa bảo hộ và dân tộc quá khích. Các thể chế đa phương được phát triển tại châu Á như Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC), Diễn đàn khu vực ASEAN, Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP)-là những công cụ mạnh mẽ để tăng cường hội nhập trong các lĩnh vực an ninh và kinh tế thông qua xây dựng quy tắc đa phương và hợp tác.

Tuy nhiên, Đông Á cũng đang bị mắc kẹt ở tâm điểm của căng thẳng địa chiến lược. Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, không một quốc gia đơn lẻ nào có thể đơn phương bảo đảm khả năng phục hồi, chống chịu và chủ quyền của mình. Thay vào đó, sức mạnh và an ninh chỉ có thể được tìm thấy thông qua hợp tác, trong một cách tiếp cận toàn diện. Khả năng phục hồi của một quốc gia trước tác động của biến đổi khí hậu, hay việc có thể tiếp cận các thị trường năng lượng, thực phẩm tự do hay không tác động đến các quốc gia khác.

Khái niệm mới mà cũ

Có lẽ, đã đến lúc khu vực và thế giới nên suy nghĩ lại, không chỉ về an ninh quốc gia, an ninh quân sự, mà còn về cách tăng cường an ninh khu vực toàn diện. Đây là một ý tưởng đa diện, bao gồm tất cả các cấu phần của an ninh-quân sự, kinh tế, môi trường và xã hội-dựa trên hiểu biết rằng những lợi ích này chỉ có thể được bảo đảm thông qua hợp tác trong một hệ thống khu vực hợp tác tích cực về chính trị và phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế.

Trên thực tế, an ninh khu vực toàn diện từ lâu đã là một đặc điểm trong tư duy chính sách tại Đông Á. Thực tế cho thấy, ngay cả khi các cải cách cấu trúc và kinh tế, động lực quan trọng đằng sau tăng trưởng thần kỳ của châu Á hậu Thế chiến II, xuất phát từ chính phủ từng nước, song chúng đều được hỗ trợ và thúc đẩy bởi các thể chế đa phương và hỗ trợ chính trị thông qua hợp tác khu vực và quốc tế. Thông qua việc đưa các nền kinh tế xích lại gần nhau hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho đối thoại, xây dựng thói quen hợp tác và đồng thuận, cấu trúc kinh tế Đông Á đã hình thành dựa trên sự phụ thuộc lẫn nhau trong khu vực.

TAC của ASEAN-một bộ quy tắc ràng buộc pháp lý cho các mối quan hệ giữa các nước ký kết-đã tìm cách “thúc đẩy hòa bình vĩnh viễn, tình hữu nghị và hợp tác lâu dài” từ năm 1976.

Hiện hiệp ước này có 49 thành viên từ nhiều châu lục, phản ánh giá trị xuyên lục địa của các nguyên tắc trong hiệp ước. Sự ra đời của RCEP lấy ASEAN làm trung tâm, đi kèm một nền tảng dành riêng để tăng cường hợp tác kinh tế là cơ hội để thúc đẩy cấu phần kinh tế trong khái niệm an ninh khu vực toàn diện.

Tuy nhiên, xuyên suốt chiều dài lịch sử hậu Thế chiến II, khu vực này thường bị chi phối bởi khuôn khổ liên minh của Mỹ. Trong bối cảnh các hành động của Mỹ tại khu vực đang ngày càng tập trung vào kiểm soát ảnh hưởng của Trung Quốc, Đông Á đang trở thành chiến trường mới cho cạnh tranh nước lớn. Đáng ngại hơn, nhiều quốc gia đang đứng trước lời mời “chọn bên”. Điều này có thể gây xói mòn chủ quyền, ảnh hưởng tới năng lực bảo đảm an ninh toàn diện của chính họ.

May mắn thay, các cuộc gặp song phương giữa lãnh đạo các nước bên lề thượng đỉnh tháng 11 vừa qua tại Đông Nam Á cho thấy dường như vẫn còn một con đường hướng tới đối thoại cởi mở, giải quyết tranh chấp vào thời điểm phù hợp.

Khi đó, các nước Đông Á có thể sử dụng vị thế lãnh đạo các tổ chức khu vực và đa phương năm 2023 để thiết lập một chương trình nghị sự cho khu vực, với ASEAN và đối tác cùng hợp tác hướng tới xây dựng an ninh khu vực toàn diện.

Bằng cách chứng minh rằng sự hợp tác trên một loạt các yếu tố an ninh truyền thống và phi truyền thống vẫn có thể thành công trước áp lực địa chính trị, Đông Á có thể bắt đầu quá trình chuyển đổi sang một trật tự khu vực đa cực, ổn định, qua đó vạch ra con đường cho phần còn lại của thế giới cùng tiến bước.

Hungary chặn EU viện trợ tài chính cho Kiev, Estonia nói ‘không’ với người di cư từ Ukraine

Hungary chặn EU viện trợ tài chính cho Kiev, Estonia nói ‘không’ với người di cư từ Ukraine

Hungary đã nhiều lần phản đối các biện pháp trừng phạt của phương Tây với Moscow vì xung đột Nga-Ukraine.

EU xác nhận cam kết về tư cách thành viên của tất cả các quốc gia Tây Balkan

EU xác nhận cam kết về tư cách thành viên của tất cả các quốc gia Tây Balkan

Lãnh đạo EU khẳng định, hơn bao giờ hết, Liên minh này mong muốn "có một tương lai chung với các đối tác tại Tây ...

Hai lệnh cấm dầu giáng mạnh xuống Nga, EU và Mosocow cùng 'chịu trận'

Hai lệnh cấm dầu giáng mạnh xuống Nga, EU và Mosocow cùng 'chịu trận'

Hầu hết dầu thô của Nga sang châu Âu đã bị cấm - nỗ lực táo bạo nhất của phương Tây nhằm gây áp lực ...

Chủ tịch Trung Quốc đến Saudi Arabia, Mỹ 'không có gì ngạc nhiên'

Chủ tịch Trung Quốc đến Saudi Arabia, Mỹ 'không có gì ngạc nhiên'

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tới thủ đô Riyadh vào chiều 7/12, bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước tới Saudi Arabia ...

Taliban hành quyết công khai ở Afghanistan; Mỹ, EU ‘kịch liệt lên án’

Taliban hành quyết công khai ở Afghanistan; Mỹ, EU ‘kịch liệt lên án’

Mỹ và EU lên án mạnh mẽ vụ hành quyết công khai đầu tiên của Taliban kể từ khi lực lượng này giành lại quyền ...

(theo East Asia Forum)

Đọc thêm

Thắng Genoa, Inter Milan xây chắc ngôi đầu Serie A 2023/24

Thắng Genoa, Inter Milan xây chắc ngôi đầu Serie A 2023/24

Tại trận đấu muộn vòng 27 Serie A 2023/24, Inter Milan thắng Genoa với tỷ số 2-1, hơn đội xếp thứ hai Juventus 15 điểm trong cuộc đua vô địch.
Lịch thi đấu bóng đá hôm nay 5/3 và sáng 6/3: Lịch thi đấu Champions League vòng 1/8 - Munich vs Lazio, Sociedad vs PSG

Lịch thi đấu bóng đá hôm nay 5/3 và sáng 6/3: Lịch thi đấu Champions League vòng 1/8 - Munich vs Lazio, Sociedad vs PSG

Lịch thi đấu bóng đá hôm nay 5/3 và sáng 6/3: Lịch thi đấu Champions League vòng 1/8 - Munich vs Lazio, Sociedad vs PSG; hạng Nhất Anh vòng 36.
Ngoại hạng Anh: Hình ảnh trận đấu các cầu thủ Arsenal ghi 6 bàn thắng vào lưới Sheffield Utd

Ngoại hạng Anh: Hình ảnh trận đấu các cầu thủ Arsenal ghi 6 bàn thắng vào lưới Sheffield Utd

Arsenal tiếp tục thi đấu tưng bừng khi thắng Sheffield Utd tới 6 bàn không gỡ, trong trận đấu muộn vòng 27 Ngoại hạng Anh.
Ukraine chi hơn nửa tỷ USD xây dựng phòng tuyến, Hungary lo EU sẽ bị 'ra rìa' trong một thỏa thuận hòa bình?

Ukraine chi hơn nửa tỷ USD xây dựng phòng tuyến, Hungary lo EU sẽ bị 'ra rìa' trong một thỏa thuận hòa bình?

Trong năm 2024, Ukraine đã phân bổ khoảng 525 triệu USD cho hoạt động xây dựng các tuyến phòng thủ và công sự.
Diễn viên Phan Minh Huyền ghi điểm bởi thời trang gợi cảm, cá tính

Diễn viên Phan Minh Huyền ghi điểm bởi thời trang gợi cảm, cá tính

Phan Minh Huyền thường xuyên cập nhật hình ảnh mới, lúc gợi cảm, quyến rũ; khi thì năng động. Ở trang phục nào, cô cũng vô cùng xinh đẹp, trẻ ...
Bầu cử Mỹ 2024: Trước thềm Siêu thứ Ba, ông Donald Trump tuyên bố giành 'chiến thắng lớn'

Bầu cử Mỹ 2024: Trước thềm Siêu thứ Ba, ông Donald Trump tuyên bố giành 'chiến thắng lớn'

Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể tham gia cuộc bỏ phiếu sơ bộ nhằm lựa chọn ứng cử viên Tổng thống của đảng Cộng hòa tại bang Colorado.
Ukraine chi hơn nửa tỷ USD xây dựng phòng tuyến, Hungary lo EU sẽ bị 'ra rìa' trong một thỏa thuận hòa bình?

Ukraine chi hơn nửa tỷ USD xây dựng phòng tuyến, Hungary lo EU sẽ bị 'ra rìa' trong một thỏa thuận hòa bình?

Trong năm 2024, Ukraine đã phân bổ khoảng 525 triệu USD cho hoạt động xây dựng các tuyến phòng thủ và công sự.
Bầu cử Mỹ 2024: Trước thềm Siêu thứ Ba, ông Donald Trump tuyên bố giành 'chiến thắng lớn'

Bầu cử Mỹ 2024: Trước thềm Siêu thứ Ba, ông Donald Trump tuyên bố giành 'chiến thắng lớn'

Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể tham gia cuộc bỏ phiếu sơ bộ nhằm lựa chọn ứng cử viên Tổng thống của đảng Cộng hòa tại bang Colorado.
Tổng thống Putin: Là bạn hay thù của Nga đều đáng trân trọng như nhau, nhưng Moscow có nhiều bạn hơn

Tổng thống Putin: Là bạn hay thù của Nga đều đáng trân trọng như nhau, nhưng Moscow có nhiều bạn hơn

Tổng thống Nga khẳng định, nước này có nhiều bạn bè và đồng minh hơn kẻ thù, song dù là bạn hay thù thì đều đáng trân trọng như nhau.
Điểm tin thế giới sáng 5/3: Nga triệu Đại sứ Đức, Albania mở lại căn cứ không quân thời Liên Xô, công dân Mỹ rời Haiti càng sớm càng tốt...

Điểm tin thế giới sáng 5/3: Nga triệu Đại sứ Đức, Albania mở lại căn cứ không quân thời Liên Xô, công dân Mỹ rời Haiti càng sớm càng tốt...

Báo Thế giới & Việt Nam điểm một số tin tức thế giới đáng chú ý sáng nay, 5/3.
Hội đồng thống đốc IAEA nhóm họp: Trung Đông căng thẳng, Mỹ cùng đồng minh phương Tây tránh 'chơi' trò mạo hiểm với Iran

Hội đồng thống đốc IAEA nhóm họp: Trung Đông căng thẳng, Mỹ cùng đồng minh phương Tây tránh 'chơi' trò mạo hiểm với Iran

Mỹ không muốn tiếp tục mạo hiểm leo thang ngoại giao với Iran thông qua biện pháp thúc đẩy nghị quyết chống Tehran tại IAEA.
Ngày mai, Thủ tướng New Zealand tới Melbourne, Australia

Ngày mai, Thủ tướng New Zealand tới Melbourne, Australia

Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon thực hiện chuyến thăm Australia theo lời mời Thủ tướng Anthony Albanese.
Điều gì ẩn sau tuyên bố gửi quân đến Ukraine của ông Macron?

Điều gì ẩn sau tuyên bố gửi quân đến Ukraine của ông Macron?

Thượng đỉnh các nhà lãnh đạo châu Âu về Ukraine mới đây tại Paris với những lời kêu gọi tiếp tục hỗ trợ Ukraine nhưng đã không đưa ra được biện pháp cụ thể nào.
Hoàn thiện cấu trúc an ninh của NATO: ‘Hành trình Odyssey’ đã kết thúc!

Hoàn thiện cấu trúc an ninh của NATO: ‘Hành trình Odyssey’ đã kết thúc!

Khác với Phần Lan, hành trình trở thành thành viên NATO của Thụy Điển gập ghềnh, khó lường và kéo dài hơn rất nhiều.
Anh - Nga trừng phạt lẫn nhau

Anh - Nga trừng phạt lẫn nhau

Chỉ trong hai ngày 22-23/2, Anh và Nga đã liên tiếp tung ra các biện pháp trừng phạt chống lại nhau, đẩy “cuộc chiến hỗn hợp” giữa Nga và phương Tây ngày càng khốc liệt.
Hai năm xung đột Nga-Ukraine: Đường nào tới hòa bình?

Hai năm xung đột Nga-Ukraine: Đường nào tới hòa bình?

Tại thời điểm xung đột lâm vào thế bế tắc, con đường trung gian hòa giải có thể tạo cơ hội đàm phán.
Chuyến thuyết khách 'khó nhằn' của Ngoại trưởng Blinken

Chuyến thuyết khách 'khó nhằn' của Ngoại trưởng Blinken

Trong bối cảnh căng thẳng ở Trung Đông tiếp tục leo thang, liệu chuyến đi lần này của Ngoại trưởng Antony Blinken có giúp lò lửa Trung Đông hạ nhiệt?
Chuyến đi 'thừa kế' của Nhà vua Đan Mạch

Chuyến đi 'thừa kế' của Nhà vua Đan Mạch

Nhà Vua Frederik X của Đan Mạch có chuyến công du nước ngoài đầu tiên trên cương vị Quốc vương kéo dài 3 ngày tới Ba Lan. Một chuyến đi không theo thông lệ…
‘Guồng máy’ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN-Australia

‘Guồng máy’ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN-Australia

Mối quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN-Australia có vai trò quan trọng đối với hòa bình, ổn định và thịnh vượng trong khu vực.
Một số cơ chế đối thoại đa phương tiêu biểu

Một số cơ chế đối thoại đa phương tiêu biểu

Những biến động về tình hình thế giới và khu vực đã thúc đẩy nhu cầu thiết lập và duy trì thường xuyên các cơ chế đối thoại đa phương quy mô lớn...
Các lệnh trừng phạt của EU ngày càng siết chặt đối với Nga

Các lệnh trừng phạt của EU ngày càng siết chặt đối với Nga

Sau hai năm kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine, các lệnh trừng phạt của EU và phương Tây tiếp tục gia tăng áp đặt lên nước Nga.
Cuộc đua đánh chặn tên lửa Mỹ - Nga: Phía sau vũ khí đặc biệt, ‘ranh ma’ của Washington và câu trả lời của Moscow

Cuộc đua đánh chặn tên lửa Mỹ - Nga: Phía sau vũ khí đặc biệt, ‘ranh ma’ của Washington và câu trả lời của Moscow

Washington khởi động giai đoạn tiếp theo của việc hiện đại hóa hệ thống phòng thủ tên lửa bảo vệ phần lục địa của nước này, còn phía Moscow thì sao?
Một Việt Nam với vị thế và tâm thế mới

Một Việt Nam với vị thế và tâm thế mới

Việt Nam triển khai thành công nhiều hoạt động đối ngoại thời gian qua, đặc biệt trong năm 2023 đã vẽ lên bức tranh sinh động về một Việt Nam với tâm thế mới...
Năm siêu bầu cử 2024 có thể làm thay đổi chính trị thế giới

Năm siêu bầu cử 2024 có thể làm thay đổi chính trị thế giới

Năm siêu bầu cử 2024 với 57 % cư dân thế giới có thể đến các điểm bỏ phiếu. Hãy điểm qua một số cuộc bầu cử mà kết quả của nó có thể tác ...
Phiên bản di động