An ninh khu vực toàn diện và trật tự tương lai châu Á

Minh Vương
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Đông Á có thể sử dụng vị thế lãnh đạo các tổ chức khu vực và đa phương năm 2023 để hướng tới xây dựng an ninh khu vực toàn diện.
Thành công của G20, APEC và Hội nghị ASEAN vừa qua cho thấy các nước Đông Á có đủ khả năng tìm kiếm, khơi gợi đồng thuận trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng. (Nguồn: EPA/EFE)
Thành công của G20, APEC và Hội nghị ASEAN vừa qua cho thấy các nước Đông Á có đủ khả năng tìm kiếm, khơi gợi đồng thuận trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng. (Nguồn: EPA/EFE)

Thành công và cơ hội

Thành công của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tại Indonesia và Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) tại Thái Lan tháng trước đã thu hút sự chú ý của thế giới. Nó cho thấy Đông Á (bao gồm 10 nước ASEAN và 6 nước đối tác) hoàn toàn có đủ năng lực xây dựng đồng thuận trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị đang ngày một gia tăng.

Trong bối cảnh Ấn Độ trở thành Chủ tịch G20, Indonesia nắm giữ cương vị Chủ tịch luân phiên ASEAN và Nhật Bản làm Chủ tịch G7, năm 2023 sẽ mang đến cho khu vực này một cơ hội đặc biệt để tận dụng lợi thế và định hình chương trình nghị sự đa phương cho phần còn lại của thập kỷ.

Đông Á là một trong những nơi mà chủ nghĩa đa phương và hội nhập quốc tế vẫn còn cơ hội chống lại chủ nghĩa bảo hộ và dân tộc quá khích. Các thể chế đa phương được phát triển tại châu Á như Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC), Diễn đàn khu vực ASEAN, Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP)-là những công cụ mạnh mẽ để tăng cường hội nhập trong các lĩnh vực an ninh và kinh tế thông qua xây dựng quy tắc đa phương và hợp tác.

Tuy nhiên, Đông Á cũng đang bị mắc kẹt ở tâm điểm của căng thẳng địa chiến lược. Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, không một quốc gia đơn lẻ nào có thể đơn phương bảo đảm khả năng phục hồi, chống chịu và chủ quyền của mình. Thay vào đó, sức mạnh và an ninh chỉ có thể được tìm thấy thông qua hợp tác, trong một cách tiếp cận toàn diện. Khả năng phục hồi của một quốc gia trước tác động của biến đổi khí hậu, hay việc có thể tiếp cận các thị trường năng lượng, thực phẩm tự do hay không tác động đến các quốc gia khác.

Khái niệm mới mà cũ

Có lẽ, đã đến lúc khu vực và thế giới nên suy nghĩ lại, không chỉ về an ninh quốc gia, an ninh quân sự, mà còn về cách tăng cường an ninh khu vực toàn diện. Đây là một ý tưởng đa diện, bao gồm tất cả các cấu phần của an ninh-quân sự, kinh tế, môi trường và xã hội-dựa trên hiểu biết rằng những lợi ích này chỉ có thể được bảo đảm thông qua hợp tác trong một hệ thống khu vực hợp tác tích cực về chính trị và phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế.

Trên thực tế, an ninh khu vực toàn diện từ lâu đã là một đặc điểm trong tư duy chính sách tại Đông Á. Thực tế cho thấy, ngay cả khi các cải cách cấu trúc và kinh tế, động lực quan trọng đằng sau tăng trưởng thần kỳ của châu Á hậu Thế chiến II, xuất phát từ chính phủ từng nước, song chúng đều được hỗ trợ và thúc đẩy bởi các thể chế đa phương và hỗ trợ chính trị thông qua hợp tác khu vực và quốc tế. Thông qua việc đưa các nền kinh tế xích lại gần nhau hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho đối thoại, xây dựng thói quen hợp tác và đồng thuận, cấu trúc kinh tế Đông Á đã hình thành dựa trên sự phụ thuộc lẫn nhau trong khu vực.

TAC của ASEAN-một bộ quy tắc ràng buộc pháp lý cho các mối quan hệ giữa các nước ký kết-đã tìm cách “thúc đẩy hòa bình vĩnh viễn, tình hữu nghị và hợp tác lâu dài” từ năm 1976.

Hiện hiệp ước này có 49 thành viên từ nhiều châu lục, phản ánh giá trị xuyên lục địa của các nguyên tắc trong hiệp ước. Sự ra đời của RCEP lấy ASEAN làm trung tâm, đi kèm một nền tảng dành riêng để tăng cường hợp tác kinh tế là cơ hội để thúc đẩy cấu phần kinh tế trong khái niệm an ninh khu vực toàn diện.

Tuy nhiên, xuyên suốt chiều dài lịch sử hậu Thế chiến II, khu vực này thường bị chi phối bởi khuôn khổ liên minh của Mỹ. Trong bối cảnh các hành động của Mỹ tại khu vực đang ngày càng tập trung vào kiểm soát ảnh hưởng của Trung Quốc, Đông Á đang trở thành chiến trường mới cho cạnh tranh nước lớn. Đáng ngại hơn, nhiều quốc gia đang đứng trước lời mời “chọn bên”. Điều này có thể gây xói mòn chủ quyền, ảnh hưởng tới năng lực bảo đảm an ninh toàn diện của chính họ.

May mắn thay, các cuộc gặp song phương giữa lãnh đạo các nước bên lề thượng đỉnh tháng 11 vừa qua tại Đông Nam Á cho thấy dường như vẫn còn một con đường hướng tới đối thoại cởi mở, giải quyết tranh chấp vào thời điểm phù hợp.

Khi đó, các nước Đông Á có thể sử dụng vị thế lãnh đạo các tổ chức khu vực và đa phương năm 2023 để thiết lập một chương trình nghị sự cho khu vực, với ASEAN và đối tác cùng hợp tác hướng tới xây dựng an ninh khu vực toàn diện.

Bằng cách chứng minh rằng sự hợp tác trên một loạt các yếu tố an ninh truyền thống và phi truyền thống vẫn có thể thành công trước áp lực địa chính trị, Đông Á có thể bắt đầu quá trình chuyển đổi sang một trật tự khu vực đa cực, ổn định, qua đó vạch ra con đường cho phần còn lại của thế giới cùng tiến bước.

Hungary chặn EU viện trợ tài chính cho Kiev, Estonia nói ‘không’ với người di cư từ Ukraine

Hungary chặn EU viện trợ tài chính cho Kiev, Estonia nói ‘không’ với người di cư từ Ukraine

Hungary đã nhiều lần phản đối các biện pháp trừng phạt của phương Tây với Moscow vì xung đột Nga-Ukraine.

EU xác nhận cam kết về tư cách thành viên của tất cả các quốc gia Tây Balkan

EU xác nhận cam kết về tư cách thành viên của tất cả các quốc gia Tây Balkan

Lãnh đạo EU khẳng định, hơn bao giờ hết, Liên minh này mong muốn "có một tương lai chung với các đối tác tại Tây ...

Hai lệnh cấm dầu giáng mạnh xuống Nga, EU và Mosocow cùng 'chịu trận'

Hai lệnh cấm dầu giáng mạnh xuống Nga, EU và Mosocow cùng 'chịu trận'

Hầu hết dầu thô của Nga sang châu Âu đã bị cấm - nỗ lực táo bạo nhất của phương Tây nhằm gây áp lực ...

Chủ tịch Trung Quốc đến Saudi Arabia, Mỹ 'không có gì ngạc nhiên'

Chủ tịch Trung Quốc đến Saudi Arabia, Mỹ 'không có gì ngạc nhiên'

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tới thủ đô Riyadh vào chiều 7/12, bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước tới Saudi Arabia ...

Taliban hành quyết công khai ở Afghanistan; Mỹ, EU ‘kịch liệt lên án’

Taliban hành quyết công khai ở Afghanistan; Mỹ, EU ‘kịch liệt lên án’

Mỹ và EU lên án mạnh mẽ vụ hành quyết công khai đầu tiên của Taliban kể từ khi lực lượng này giành lại quyền ...

(theo East Asia Forum)

Xem nhiều

Đọc thêm

Tin thế giới 27/1: Nga nói Mỹ có ‘chìa khóa’ cho xung đột tại Ukraine, Tổng thống Áo tái cử

Tin thế giới 27/1: Nga nói Mỹ có ‘chìa khóa’ cho xung đột tại Ukraine, Tổng thống Áo tái cử

Baoquocte.vn. Ukraine kêu gọi thế giới chống lại ‘sự bàng quan và thù hận’, Đại sứ quán Azerbaijan tại Iran bị tấn công… là một số tin thế giới đáng chú ...
Khẩn trương, triển khai ngay các nhiệm vụ trọng tâm sau Tết

Khẩn trương, triển khai ngay các nhiệm vụ trọng tâm sau Tết

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị khẩn trương, bắt tay ngay vào công việc, không để chậm trễ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh...
Điện mừng Thủ tướng New Zealand Chris Hipkins

Điện mừng Thủ tướng New Zealand Chris Hipkins

Baoquocte.vn. Nhân dịp ông Chris Hipkins được bầu làm Thủ tướng New Zealand, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã gửi điện chúc mừng.
Xuất khẩu ngày 23-27/1: Dệt may, da giày hướng đến mục tiêu xuất khẩu 106 - 108 tỷ USD; doanh nghiệp thủy sản 'hái ra tiền'

Xuất khẩu ngày 23-27/1: Dệt may, da giày hướng đến mục tiêu xuất khẩu 106 - 108 tỷ USD; doanh nghiệp thủy sản 'hái ra tiền'

Baoquocte.vn. Báo TG&VN điểm lại những tin nổi bật về hoạt động xuất nhập khẩu trong bản tin xuất khẩu ngày 23-27/1.
Vẻ đẹp hiện đại của hai con gái Hoa hậu Diệu Hoa

Vẻ đẹp hiện đại của hai con gái Hoa hậu Diệu Hoa

Baoquocte.vn. Hoa hậu Việt Nam 1990 Diệu Hoa khoe vẻ tươi trẻ khi gia đình thực hiện bộ ảnh nhân dịp sinh nhật con gái lớn.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 28/1/2023: Tuổi Sửu tài lộc đầy đủ

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 28/1/2023: Tuổi Sửu tài lộc đầy đủ

Baoquocte.vn. Xem tử vi 28/1 - tử vi 12 con giáp ngày 28/1/2023 của - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Tin thế giới 27/1: Nga nói Mỹ có ‘chìa khóa’ cho xung đột tại Ukraine, Tổng thống Áo tái cử

Tin thế giới 27/1: Nga nói Mỹ có ‘chìa khóa’ cho xung đột tại Ukraine, Tổng thống Áo tái cử

Baoquocte.vn. Ukraine kêu gọi thế giới chống lại ‘sự bàng quan và thù hận’, Đại sứ quán Azerbaijan tại Iran bị tấn công… là một số tin thế giới đáng chú ý.
Quân đội Mỹ, Hàn Quốc ký tuyên bố nhằm siết quan hệ, Washington sẽ cam kết bảo vệ Seoul

Quân đội Mỹ, Hàn Quốc ký tuyên bố nhằm siết quan hệ, Washington sẽ cam kết bảo vệ Seoul

Baoquocte.vn. Hàn Quốc và Mỹ sẽ tăng cường hợp tác an ninh giữa trong các lĩnh vực như khoa học quân sự, công nghệ và vũ trụ.
Hàn Quốc muốn bình thường hóa quan hệ liên Triều trong năm 2023

Hàn Quốc muốn bình thường hóa quan hệ liên Triều trong năm 2023

Baoquocte.vn. Hàn Quốc công bố kế hoạch thúc đẩy 'bình thường hóa' quan hệ liên Triều trong năm 2023 thông qua tiếp xúc 'trực tiếp và gián tiếp'.
Nga cảnh báo Mỹ hậu quả của các đòn mới, nói việc kiểm soát vũ khí đã 'trở thành con tin'

Nga cảnh báo Mỹ hậu quả của các đòn mới, nói việc kiểm soát vũ khí đã 'trở thành con tin'

Baoquocte.vn. Theo Đại sứ quán Nga tại Mỹ, các doanh nhân và công ty nước ngoài là những người đầu tiên chịu ảnh hưởng từ các trừng phạt mới của Washington.
Vụ đột kích của Israel ở Bờ Tây: Mỹ và Liên hợp quốc lên tiếng, Hamas kêu gọi người Palestine trả đũa

Vụ đột kích của Israel ở Bờ Tây: Mỹ và Liên hợp quốc lên tiếng, Hamas kêu gọi người Palestine trả đũa

Baoquocte.vn. Mỹ và Liên hợp quốc kêu gọi Israel và Palestine kiềm chế giảm leo thang sau vụ đụng độ ở Bờ Tây sáng 26/1.
Các nước càng siết chặt công nghệ chip, Trung Quốc càng nỗ lực tự tạo ra công nghệ riêng

Các nước càng siết chặt công nghệ chip, Trung Quốc càng nỗ lực tự tạo ra công nghệ riêng

Baoquocte.vn. Khi Nhật Bản và Hà Lan cùng Mỹ kiểm soát xuất khẩu thiết bị sản xuất chất bán dẫn sang Trung Quốc, Trung Quốc càng nỗ lực tạo ra công nghệ sản xuất chip riêng.
Nhiệm vụ ‘khó nhằn’ của Thụy Điển

Nhiệm vụ ‘khó nhằn’ của Thụy Điển

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh EU đang trải qua quãng thời gian khó khăn chưa từng có, cương vị Chủ tịch Hội đồng EU hẳn sẽ là ‘chiếc ghế nóng’ với Thụy Điển. Báo TG&VN bình luận.
Có gì trong Chiến lược an ninh quốc gia Nhật Bản?

Có gì trong Chiến lược an ninh quốc gia Nhật Bản?

Baoquocte.vn. Chiến lược an ninh quốc gia vạch ra tầm nhìn của Nhật Bản trong bảo đảm an ninh trước những biến động nhanh, phức tạp và khó lường.
Lời hứa của Mỹ tại châu Phi

Lời hứa của Mỹ tại châu Phi

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-châu Phi cho thấy nỗ lực của Mỹ trong tìm kiếm lại chỗ đứng tại lục địa này.
Tổng thống Israel thăm Bahrain và UAE: Không chỉ là chuyến thăm lịch sử

Tổng thống Israel thăm Bahrain và UAE: Không chỉ là chuyến thăm lịch sử

Baoquocte.vn. Chuyến thăm của Tổng thống Israel Isaac Herzog tới UAE và Bahrain sẽ góp phần trấn an các đối tác vùng Vịnh vừa bình thường hóa quan hệ với nước này.
Điểm nhấn trong chiến lược mới của Canada

Điểm nhấn trong chiến lược mới của Canada

Baoquocte.vn. Ngày 27/11, Canada đã công bố Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Đâu là những nét nổi bật trong chiến lược này?
Mỹ-Pháp trước trở ngại mới

Mỹ-Pháp trước trở ngại mới

Baoquocte.vn. Tổng thống Emmanuel Macron đã làm nên lịch sử khi trở thành lãnh đạo đầu tiên của Pháp hai lần thăm cấp Nhà nước đến Mỹ.
Sáng kiến IPEF: Xu hướng liên kết kinh tế mới

Sáng kiến IPEF: Xu hướng liên kết kinh tế mới

Baoquocte.vn. Sáng kiến IPEF cho thấy nỗ lực của chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden trong mở rộng vai trò hợp tác kinh tế tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Thỏa thuận lịch sử về đa dạng sinh học

Thỏa thuận lịch sử về đa dạng sinh học

Baoquocte.vn. Gần 190 quốc gia trên thế giới đã nhất trí về một thỏa thuận mang tính lịch sử trong lĩnh vực bảo vệ đa dạng sinh học.
Việt Nam nỗ lực thực thi UNCLOS và thực hiện SDG 14 (Kỳ II)

Việt Nam nỗ lực thực thi UNCLOS và thực hiện SDG 14 (Kỳ II)

Baoquocte.vn. Là thành viên của UNCLOS 1982, Việt Nam luôn đề cao, thúc đẩy thực thi Công ước, xem đây là văn kiện quan trọng trong quản trị biển và đại dương.
UNCLOS - Khuôn khổ pháp lý toàn diện, điều chỉnh mọi hoạt động trên biển [Kỳ I]

UNCLOS - Khuôn khổ pháp lý toàn diện, điều chỉnh mọi hoạt động trên biển [Kỳ I]

Baoquocte.vn. Không hề phóng đại khi nói rằng UNCLOS vượt trước thời đại trong việc thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững.
Nô lệ hiện đại đang gia tăng

Nô lệ hiện đại đang gia tăng

Baoquocte.vn. Theo báo cáo của ILO và IOM, khoảng 50 triệu người trên khắp thế giới đang 'mắc kẹt' trong tình trạng lao động hoặc hôn nhân cưỡng bức.
Dấu ấn Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ

Dấu ấn Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ

Baoquocte.vn. Việt Nam có nhiều đóng góp thực chất, hiệu quả vào Cộng đồng Pháp ngữ và các thể chế liên quan.
Phiên bản di động