Bắc Cực: Đấu trường so găng giữa 'Gấu và Đại bàng'

Bích Hạnh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Theo nhà bình luận Trần Khải của tờ Liên hợp buổi sáng, tranh chấp về mặt lợi ích giữa Nga và Mỹ, hay “Gấu và Đại bàng”, ở Bắc Cực đã khiến khu vực này trở thành đấu trường cạnh tranh toàn diện giữa hai cường quốc.
Bắc Cực: Đấu trường đọ sức giữa “Gấu và Đại bàng”
Bắc Cực đang trở thành đấu trường đọ sức giữa "Gấu" Nga và "Đại bàng" Mỹ. (Nguồn: Pinterest)

Tham vọng của “Đại bàng đầu trắng”

Mỹ vốn không phải là quốc gia Bắc Cực, nhưng có quan hệ sâu xa với Bắc Cực.

Tháng 6/1782, khi vẫn đang chìm trong chiến tranh giành độc lập, Mỹ lấy Đại bàng đầu trắng làm biểu tượng quốc gia. Đại bàng đầu trắng chỉ có hai phân loài, một trong số đó là phân loài Alaska.

Tháng 3/1867, Mỹ đã mua vùng đất Alaska có diện tích gần 1,7 triệu km2 từ Sa Hoàng Nga với giá 2 xu/mẫu Anh. Từ đó, Mỹ chính thức trở thành quốc gia Bắc Cực.

Hiện tại, trên cơ sở khẳng định nhận thức của người tiền nhiệm Donald Trump đối với Trung Quốc và Nga, cũng như nhận định tình hình địa chính trị Bắc Cực, chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden đã vạch ra lộ trình cụ thể về chính sách Bắc Cực, từ xác định “đối thủ cạnh tranh”, bao gồm Trung Quốc và Nga, chuyển sang làm thế nào ứng phó với “đối thủ cạnh tranh”.

Nội dung cụ thể chủ yếu được thể hiện ở phần Bắc Cực trong chiến lược ngoại giao khu vực của “Đạo luật cạnh tranh chiến lược năm 2021”, cũng như văn kiện “Giành lại ưu thế Bắc Cực” do quân đội Mỹ công bố.

“Đạo luật cạnh tranh chiến lược năm 2021” xác định khung chính sách trên các phương diện kinh tế, ngoại giao, an ninh, tìm cách thiết lập cơ chế “quản trị đóng” có lợi cho Mỹ nhằm định hình lại sự thống trị của Washington ở Bắc Cực, đẩy lùi cái gọi là “bành trướng sức ảnh hưởng chính trị, kinh tế, quân sự” của Trung Quốc ở khu vực này.

Trong khi đó, văn kiện “Giành lại ưu thế Bắc Cực” lại thể hiện tham vọng quân sự của quân đội Mỹ trong việc thống trị khu vực này: Mỹ không chỉ muốn bảo vệ an ninh và tự do hàng hải của vùng lãnh thổ Bắc Cực, mà còn muốn tăng cường đầu tư sức mạnh quân sự để phòng ngừa sự răn đe quân sự của Nga.

Sáng kiến B3W:

Sáng kiến B3W: 'Chung chí hướng' mới có thể ‘xây dựng lại thế giới tốt đẹp hơn’

"Gấu Bắc Cực" có đủ cách ứng phó?

Về vấn đề Bắc Cực, Nga đối diện với nhiệm vụ kép là an ninh và phát triển. Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Nga gặp khó khăn về đối nội lẫn đối ngoại, nên các hoạt động ở Bắc Cực được cho là rơi vào trạng thái “ngủ đông”.

Các biện pháp trừng phạt của Mỹ và đồng minh sau cuộc khủng hoảng Ukraine năm 2013 và vụ Nga sáp nhập bán đảo Crimea khiến Moscow lao đao.

Cùng với việc Trái Đất ấm lên, Bắc Cực dần trở thành niềm hy vọng phá thế bao vây của Nga.

Về vấn đề chủ quyền Bắc Cực, thái độ của Tổng thống Putin rất cứng rắn: Vài thế kỷ trở lại đây, chủ quyền của Bắc Cực luôn thuộc về Nga. Bắc Cực là một bộ phận không thể tách rời của Nga, và về sau cũng sẽ như vậy.

Từ năm 2008 đến nay, Nga lần lượt ban hành ba quy hoạch phát triển tổng hợp và một quy hoạch phát triển chiến lược. Trong đó, “Chính sách cơ bản của quốc gia Bắc Cực Liên bang Nga trước năm 2035” được ban hành vào tháng 3/2020 đã miêu tả một cách hệ thống mục tiêu, điểm kết nối và lộ trình phát triển ở khu vực Bắc Cực của Nga, nhấn mạnh tính hiệu quả của việc thực thi chính sách an ninh và tính bức thiết của phát triển kinh tế.

Tin liên quan
Trung Quốc-Nga xích lại gần thêm nữa, Mỹ và đồng minh chia sẻ mối quan ngại Trung Quốc-Nga xích lại gần thêm nữa, Mỹ và đồng minh chia sẻ mối quan ngại

Về mặt an ninh, “Gấu Bắc Cực” là “nhà bảo vệ” địa cực tuyệt đối. Đọ sức chính trị địa cực và sự lan tỏa của các vấn đề quốc tế buộc Nga phải đáp trả.

Theo quy hoạch “Chính sách cơ bản của quốc gia Bắc Cực Liên bang Nga trước năm 2035”, khu vực Bắc Cực sẽ hoàn toàn được đưa vào trong chiến lược hàng hải và quân sự của Nga.

Ngày 1/1/2021, Hạm đội Phương Bắc có phạm vi hoạt động bao phủ vùng Bắc Cực được nâng cấp thành “Chiến khu thứ năm”. Đồng thời, Nga gấp rút hiện đại hóa lực lượng quân sự để ứng phó với các hoạt động quân sự dồn dập của các nước Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Về mặt hợp tác, Nga mời gọi nhà đầu tư các nước tham gia “bữa tiệc kinh tế”, bao gồm tài khai thác khuyên khoáng sản, phát triển các tuyến đường biển, bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên, sự bùng phát của dịch bệnh Covid-19 khiến cho kinh tế thế giới bị thương tổn. Triển vọng phát triển của “tuyến đường biển phương Bắc” của Nga e rằng phải đặt dấu hỏi lớn.

Gấu Bắc Cực xem ra hùng dũng và thiện chiến, nhưng đã có dấu hiệu xuống sức. Trong bối cảnh địa cực “nóng lên”, Gấu Bắc Cực buộc phải dốc sức chiến đấu hết mình.

Chương mới cho cuộc so găng ở Bắc Cực

Hiện tại cũng như tương lai, Mỹ và Nga thể hiện rõ xu thế “hợp tác hạn chế, xung đột tiềm tàng và cạnh tranh toàn diện” về vấn đề Bắc Cực.

Đầu tiên là hợp tác hạn chế. Trước đây, Nga đã xác định 4 lĩnh vực ưu tiên hợp tác trong thời gian đảm nhận cương vị nước Chủ tịch Hội đồng Bắc Cực bao gồm: cư dân Bắc Cực, môi trường khí hậu Bắc Cực, phát triển kinh tế xã hội, và phát huy vai trò nền tảng của Hội đồng.

Sau khi ông Joe Biden lên cầm quyền, Mỹ quay trở lại “Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu”. Về vấn đề môi trường và khí hậu ở Bắc Cực, hai bên vẫn còn dư địa hợp tác và xây dựng đồng thuận.

Bên cạnh đó, “thù mới hận cũ” khiến hai bên không thể buông bỏ “ân oán”.

Về vấn đề Bắc Cực, Mỹ đưa ra củ cà rốt và cây gậy: Một mặt tiến hành tiếp xúc, tìm cách xóa bỏ hoài nghi của Nga, mặt khác lại triệu tập các thành viên khác của Hội đồng Bắc Cực, phản đối quy tắc hàng hải của “tuyến đường biển phương Bắc” do Nga chỉ định, tìm cách định hình cục diện địa chính trị Bắc Cực hoàn toàn mới, lấy Mỹ là hạt nhân.

Tuy nhiên, Bắc Cực là linh dược để Nga thay đổi quyền lực hàng hải và hồi sinh, do đó “Gấu Bắc Cực” không thể dâng cho “Đại bàng”.

Tin liên quan
Mục đích của Mỹ tại Hội nghị Ngoại trưởng G20: Bao vây Trung Quốc Mục đích của Mỹ tại Hội nghị Ngoại trưởng G20: Bao vây Trung Quốc 'bốn bề'?

Thứ hai là xung đột tiềm tàng. Về vấn đề quân sự hóa Bắc Cực, Mỹ và Nga đều biểu hiện “lấy đàm phán thúc đẩy hòa hoãn”, tránh “chiến tranh nóng”.

Trước khi diễn ra hội nghị Hội đồng Bắc Cực, Mỹ không trừng phạt dự án đường ống khí đốt tự nhiên Dòng chảy phương Bắc 2 của Nga và Đức để xoa dịu quan hệ song phương.

Sau hội nghị, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov kiến nghị khôi phục hội nghị Tổng tham mưu trưởng lực lượng vũ trang các nước Hội đồng Bắc Cực đã bị gián đoạn 7 năm, cũng như tổ chức hội nghị nguyên thủ các nước thành viên Hội đồng Bắc Cực, từ đó hạ thấp rủi ro quân sự của khu vực này.

Tuy nhiên, việc NATO phô trương sức mạnh ở Bắc Cực đã khơi dậy sự cảnh giác của Nga. Để thực hiện mục tiêu cân bằng sức mạnh và thậm chí chiếm ưu thế ở Bắc Cực, Mỹ liên tục tăng cường triển khai quân sự ở Bắc Âu, biển Baltic và Alaska.

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov rất tức giận đối với Na Uy khi nước này sửa đổi luật đồn trú quân đội nước ngoài, bật đèn xanh cho quân đội Mỹ triển khai ở Bắc Âu.

Cùng với tranh chấp ngày càng kịch liệt của Mỹ và Nga ở Bắc Cực, không loại trừ khả năng xảy ra đối đầu giữa hai bên.

Sau cùng là cạnh tranh toàn diện. Đối với hai cường quốc hạt nhân, “chiến tranh nóng” đồng nghĩa với hậu quả khó lường, do đó cạnh tranh sẽ là mạch chính ở Bắc Cực, thậm chí là trên phạm vi toàn cầu.

Hiện nay, chính quyền của Tổng thống Joe Biden bắt tay thu hẹp chiến lược, rút quân khỏi Afghanistan để tập trung “hỏa lực” ứng phó với Trung Quốc và Nga.

Bắc Cực có địa vị chiến lược đặc biệt, yêu cầu lợi ích giữa “Gấu và Đại bàng” ở Bắc Cực khó điều hòa, cộng thêm sự vào cuộc của đối tác hai bên, tranh chấp lợi ích phức tạp khiến cho Bắc Cực trở thành đấu trường cạnh tranh toàn diện.

Vấn đề Bắc Cực chắc chắn là chiến trường đọ sức tranh giành lợi ích của các bên. Thế giới sẽ đón nhận sự thay đổi lớn, cuộc đọ sức ở Bắc Cực có thể mở ra một chương mới.

TIN LIÊN QUAN
Nga tăng hiện diện quân sự, Bắc Cực sẽ trở thành điểm nóng?
Nga điều máy bay ném bom đến Bắc Cực 'dằn mặt' NATO
Vì sao Nga lại điều máy bay ném bom đến Bắc Cực?
'Sức nóng' từ tham vọng địa chính trị khiến Bắc Cực 'tan băng'
Đua tranh ở Bắc Cực hứa hẹn cuộc 'chạm trán' nảy lửa Nga-Mỹ
(theo Liên hợp buổi sáng)

Đọc thêm

Tổng thống Nga phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch

Tổng thống Nga phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch

Baoquocte.vn. Tổng thống Nga đã ký một đạo luật phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch, cho phép công dân hai quốc gia này đồng thời có ...
Nhiều nước ghi nhận các ca mắc bệnh đậu mùa khỉ

Nhiều nước ghi nhận các ca mắc bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, các cơ quan y tế Ireland và Malta cho biết đã ghi nhận những trường hợp đầu tiên mắc bệnh đậu mùa khỉ.
Fado Group, DC Media và Theanh28 ký kết hợp tác tại 'TikTok Blue Ocean - Vạn đơn không khó'

Fado Group, DC Media và Theanh28 ký kết hợp tác tại 'TikTok Blue Ocean - Vạn đơn không khó'

Baoquocte.vn. Theo đó, Fado Group, DC Media và Theanh28 sẽ tăng cường hợp tác toàn diện trên nhiều lĩnh vực như truyền thông, thương mại điện tử, khai thác doanh thu ...
Hãng nội y Victoria's Secret đền bù hơn 8 triệu USD cho công nhân bị thôi việc

Hãng nội y Victoria's Secret đền bù hơn 8 triệu USD cho công nhân bị thôi việc

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, hơn 1.000 công nhân may mặc Thái Lan bị sa thải được hãng nội y lớn nhất nước Mỹ Victoria's Secret đền bù 8,3 triệu USD.
Gen Z Trung Quốc - thế hệ lười kết hôn, ngại sinh con, sẵn sàng theo đuổi đam mê cá nhân

Gen Z Trung Quốc - thế hệ lười kết hôn, ngại sinh con, sẵn sàng theo đuổi đam mê cá nhân

Baoquocte.vn. Gen Z Trung Quốc đang ngày càng lười kết hôn và ngại sinh con. Họ muốn tập trung cho công việc, sự nghiệp hoặc theo đuổi những sở thích, đam ...
Nhóm nghị sĩ Đức kêu gọi chính phủ từ bỏ trừng phạt Nga, thêm nước nhận được 'vàng đen' của Moscow

Nhóm nghị sĩ Đức kêu gọi chính phủ từ bỏ trừng phạt Nga, thêm nước nhận được 'vàng đen' của Moscow

Baoquocte.vn. Nhóm nghị sĩ Đức kêu gọi chính phủ từ bỏ trừng phạt Nga do lo ngại hậu quả. Sri Lanka đã nhận được dầu thô từ Nga giữa lúc khủng ...
Trường Đại học Nội vụ Hà Nội ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với các trường đại học tại Hy Lạp

Trường Đại học Nội vụ Hà Nội ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với các trường đại học tại Hy Lạp

Baoquocte.vn. Ngày 24-25/5, Đại học Nội vụ Hà Nội đã có buổi làm việc và ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với hai trường đại học của Hy Lạp.
Chuyên gia: Thế giới không nên lặp lại sai lầm ban đầu trong đại dịch Covid-19 với bệnh đậu mùa khỉ

Chuyên gia: Thế giới không nên lặp lại sai lầm ban đầu trong đại dịch Covid-19 với bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Các chuyên gia nổi tiếng về bệnh truyền nhiễm kêu gọi hệ thống y tế thế giới hành động sớm để ngăn chặn bệnh đậu mùa khỉ, rút kinh nghiệm ...
Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Baoquocte.vn. Fiji không phải là sân sau của bất kỳ nước nào, mà là một phần của gia đình Thái Bình Dương.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 29/5/2022: Cự Giải xích mích với đồng nghiệp

Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 29/5/2022: Cự Giải xích mích với đồng nghiệp

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 29/5/2022 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Tổng thống Nga phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch

Tổng thống Nga phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch

Baoquocte.vn. Tổng thống Nga đã ký một đạo luật phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch, cho phép công dân hai quốc gia này đồng thời có hộ chiếu cả hai nước.
Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Baoquocte.vn. Fiji không phải là sân sau của bất kỳ nước nào, mà là một phần của gia đình Thái Bình Dương.
Tổng thống Belarus: Sẽ làm mọi việc để giữ nguyên vẹn biên giới với Ukraine

Tổng thống Belarus: Sẽ làm mọi việc để giữ nguyên vẹn biên giới với Ukraine

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko cho hay căng thẳng chính trị-quân sự đang gia tăng ở biên giới với Ukraine.
Diễn biến xung đột ở Ukraine: Nga giành quyền kiểm soát thị trấn Lyman, khu vực Kherson chuyển sang giờ Moscow

Diễn biến xung đột ở Ukraine: Nga giành quyền kiểm soát thị trấn Lyman, khu vực Kherson chuyển sang giờ Moscow

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, Nga đã giành quyền kiểm soát thị trấn chiến lược Lyman, miền Đông Ukraine. Cùng ngày, khu vực Kherson đã chuyển theo giờ Moscow.
Cạnh tranh với Trung Quốc ở Thái Bình Dương, Australia úp mở về 'kế hoạch toàn diện'

Cạnh tranh với Trung Quốc ở Thái Bình Dương, Australia úp mở về 'kế hoạch toàn diện'

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, tân Thủ tướng Australia Anthony Albanese cho biết ông có một "kế hoạch toàn diện" cho khu vực Thái Bình Dương cạnh tranh với Trung Quốc.
Thêm một quốc gia ban bố tình trạng khẩn cấp về khí hậu

Thêm một quốc gia ban bố tình trạng khẩn cấp về khí hậu

Baoquocte.vn. Ngày 27/5, Quốc hội Vanuatu đã ban bố tình trạng khẩn cấp về khí hậu và công bố dự thảo kế hoạch ứng phó với biến đổi khí hậu khoảng 1,2 tỷ USD.
Chính sách đối ngoại thận trọng của tân Thủ tướng Australia

Chính sách đối ngoại thận trọng của tân Thủ tướng Australia

Baoquocte.vn. Các tuyên bố mới đây cho thấy tân Thủ tướng Australia Anthony Albanese có thể kế thừa cách tiếp cận của người tiền nhiệm, nhưng thận trọng và cân bằng hơn.
Hàm ý phía sau việc Thổ Nhĩ Kỳ ngăn NATO mở rộng

Hàm ý phía sau việc Thổ Nhĩ Kỳ ngăn NATO mở rộng

Baoquocte.vn. Phản đối Phần Lan và Thụy Điển vào NATO có thể giúp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan củng cố nội bộ và khẳng định vị thế, vai trò của đất nước.
Lời nhắn nhủ của Mỹ tới Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Lời nhắn nhủ của Mỹ tới Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Mỹ khẳng định sẽ sẵn sàng sát cánh cùng đồng minh, hành động quyết liệt và mau chóng khi có vấn đề an ninh phát sinh tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Ai cản Phần Lan và Thụy Điển vào NATO?

Ai cản Phần Lan và Thụy Điển vào NATO?

Baoquocte.vn. Sự phản đối của Nga, thái độ của Thổ Nhĩ Kỳ và tuyên bố của Tổng thống Croatia có thể khiến đường vào NATO của Phần Lan và Thụy Điển trở nên khó khăn hơn.
EU và vị thế của Tổng thống Pháp E. Macron

EU và vị thế của Tổng thống Pháp E. Macron

Baoquocte.vn. Trong nhiệm kỳ mới, EU cũng sẽ vẫn là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Pháp với các mục tiêu chủ quyền, tăng trưởng và tự bảo vệ.
Chuyên gia: Hội nghị Cấp cao đặc biệt sẽ thảo luận về vai trò của ASEAN tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Chuyên gia: Hội nghị Cấp cao đặc biệt sẽ thảo luận về vai trò của ASEAN tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Giáo sư Chintamani Mahapatra thuộc Đại học JNU (Ấn Độ) nhận định về một số chủ đề sẽ được thảo luận trong Hội nghị Cấp cao Đặc biệt ASEAN-Mỹ sắp tới.
Khủng hoảng lương thực: Ám ảnh kịch bản 2008

Khủng hoảng lương thực: Ám ảnh kịch bản 2008

Baoquocte.vn. Các vấn đề thế giới hiện nay khiến viễn cảnh về khủng hoảng lương thực hiện hữu hơn bao giờ hết.
Kinh tế hydrogen: Cuộc chạy đua địa chính trị mới

Kinh tế hydrogen: Cuộc chạy đua địa chính trị mới

Baoquocte.vn. Sự nổi lên của nền kinh tế hydrogen mở ra một thị trường mới đầy tiềm năng, song cũng để lại không ít thách thức địa chính trị.
5 vũ khí Nga siêu cấp dễ khiến NATO phải 'toát mồ hôi hột'

5 vũ khí Nga siêu cấp dễ khiến NATO phải 'toát mồ hôi hột'

Baoquocte.vn. Xung đột tại Ukraine đã làm gia tăng căng thẳng Nga-NATO. Một số vũ khí Nga có thể khiến NATO phải dè chừng trước khi có bất cứ động thái nào.
Phục hồi tài nguyên đất: Vấn đề và giải pháp

Phục hồi tài nguyên đất: Vấn đề và giải pháp

Baoquocte.vn. Suy thoái tài nguyên đất cũng là nguyên nhân của 'dịch bệnh được truyền nhiễm từ động vật hoang dã sang người'.
Thổ Nhĩ Kỳ: Cuộc chiến về sự tồn vong của AKP

Thổ Nhĩ Kỳ: Cuộc chiến về sự tồn vong của AKP

Baoquocte.vn. Thổ Nhĩ Kỳ thông báo nước này phát động chiến dịch có quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu thuộc PKK ở vùng biên giới miền Bắc Iraq giáp với nước này.
60 năm sau khi được coi là 'đã chết', sông Thames bất ngờ 'hồi sinh'

60 năm sau khi được coi là 'đã chết', sông Thames bất ngờ 'hồi sinh'

Baoquocte.vn. Sông Thames đã trải qua một cú 'chuyển mình' ngoạn mục và trở thành một trong những con sông sạch nhất thế giới chảy qua một thành phố.