Bảo vệ Xòe Thái là bảo vệ giá trị đặc sắc của di sản vùng cao phía Bắc Việt Nam

PGS.TS. Phạm Lan Oanh
Theo dõi TGVN trên
Phó Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật Quốc gia Việt Nam
Baoquocte.vn. Nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại sẽ làm tăng thêm nhận thức về tầm quan trọng của di sản trong việc kết nối giữa các cá nhân, đội văn nghệ, cộng đồng người Thái với những dân tộc khác và bạn bè quốc tế.

Xòe Thái là loại hình nghệ thuật của cộng đồng người Thái trồng lúa nước, cư trú ở vùng núi Tây Bắc Việt Nam tại 4 tỉnh Yên Bái, Lai Châu, Sơn La và Điện Biên còn được gọi là Múa Thái, Xòe Thái, Múa Xòe, Xe Then, Xe, Xé, Xék, Xòe, Nghệ thuật múa Xòe.

Nghệ thuật tượng trưng cho cái đẹp

Nghệ thuật Xòe đa dạng về loại hình, cách thức trình diễn và với các nhạc cụ, đạo cụ đi kèm, thể hiện sự sáng tạo của cộng đồng, được trao truyền trực tiếp giữa các thế hệ, các thành viên, không phân biệt tuổi, giới tính tại các bản của người Thái.

Bảo vệ Xòe Thái là bảo vệ giá trị đặc sắc của di sản vùng cao phía Bắc Việt Nam
PGS.TS. Phạm Lan Oanh, Phó Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật Quốc gia Việt Nam.

Xòe có nghĩa là múa với các động tác tượng trưng cho các hoạt động của con người trong nghi lễ, sinh hoạt văn hóa, cuộc sống, lao động. Xòe được trình diễn trong nghi lễ, lễ hội, các sự kiện văn hóa của cộng đồng.

Xòe nghi lễ phản ánh vũ trụ quan và nhân sinh quan của người Thái gồm thế giới ở trên trời, ở mặt đất và của thần linh, thể hiện ước vọng của con người, cầu mong sự trợ giúp, phù hộ của thần linh có một cuộc sống no đủ, bình an. Xòe nghi lễ là mừng, cám ơn các vị thần.

Trong khi đó, Xòe biểu diễnXòe vòng là mua vui, giải trí. Xòe là múa tập thể và phổ biến nhất, mở rộng dần vòng Xòe, cuốn hút mọi người hòa cùng niềm vui. Họ nắm tay nhau, bước chân nhịp nhàng theo điệu nhạc trong không khí thân thiện, vui vẻ, hòa đồng.

Các điệu Xòe nghi lễ và Xòe biểu diễn thường kết hợp với các đạo cụ và được gọi theo tên đạo cụ như Xòe khăn, Xòe nón, Xòe quạt, Xòe sạp, Xòe nhạc, Xòe gậy, Xòe hoa...

Về nghệ thuật biểu diễn, các động tác múa cơ bản của Xòe là tay giơ lên cao, mở ra, hạ xuống, nắm lấy tay người bên cạnh cùng bước chân nhịp nhàng, người hơi ưỡn ngực, lưng ngả về phía sau.

Động tác múa tuy đơn giản nhưng mang ý nghĩa biểu tượng cho một cuộc sống tốt đẹp và sự đoàn kết của tất cả thành viên trong cộng đồng.

Bên cạnh đó, các nhạc cụ tính tẩu, kèn loa, khèn bè, trống, chiêng, chũm choẹ, pí pặp, bẳng bu, mák hính, đệm cho múa theo nhịp chẵn 2/4, 4/4 trong những âm điệu đặc trưng của quãng 2 trưởng, 3 trưởng...

Nghệ thuật Xòe Thái tượng trưng cho cái đẹp, chứa đựng những giá trị nghệ thuật vũ đạo, âm nhạc, nhạc cụ, ca hát, trang phục, cây nghi lễ, đồ cúng làm từ sản vật tự nhiên như gỗ, tre nứa, các món ăn từ nông sản địa phương cũng truyền tải thông điệp về ứng xử của người Thái với thiên nhiên một cách thân thiện, bền vững.

Ngoài ra, ứng xử văn hóa của cộng đồng người Thái cởi mở, hiếu khách, thể hiện sự kết nối giữa các thế hệ, tăng cường mối quan hệ thân thiết giữa các thành viên trong và ngoài cộng đồng, biểu hiện sự tôn trọng lẫn nhau của cộng đồng người Thái và các dân tộc khác.

Bảo vệ Xòe Thái là bảo vệ giá trị đặc sắc của di sản vùng cao phía Bắc Việt Nam
Động tác múa Xòe tuy đơn giản nhưng mang ý nghĩa biểu tượng cho một cuộc sống tốt đẹp và sự đoàn kết của tất cả thành viên cộng đồng. (Nguồn: TTXVN)

Để sức sống của Xòe không mai một

Để đảm bảo sức sống của Nghệ thuật Xòe không bị mai một, Chính phủ Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao Du lịch, UBND các cấp của địa phương có di sản cũng như cộng đồng người Thái ở 4 tỉnh Tây Bắc hợp tác cùng đề xuất các biện pháp bảo vệ như: Tổ chức thực hành và truyền dạy thường xuyên thông qua giáo dục chính quy và không chính quy; Nghiên cứu, kiểm kê và tư liệu hóa; Phục hồi xòe; Nâng cao nhận thức và quảng bá về nghệ thuật xòe.

Cộng đồng, nhóm người, cá nhân liên quan đã tham gia một cách tích cực trong quá trình thực hiện Hồ sơ trình UNESCO với 429 phiếu đồng thuận tự nguyện với sự hiểu biết đầy đủ, trong đó có 364 phiếu của đại diện cộng đồng và 65 phiếu của đại diện cấp xã, huyện và lãnh đạo của 4 tỉnh.

Tất cả mọi người đều có thể tham gia loại hình Xòe vòng và Xòe biểu diễn. Riêng Xòe nghi lễ phải tuân thủ những quy định về tính thiêng của múa nghi lễ và không gian thờ cúng.

Việc ghi danh và thực hiện các biện pháp bảo vệ hoàn toàn tôn trọng quy trình thực hành, diễn xướng của các điệu Xòe.

Nghệ thuật Xòe Thái được ghi danh trong Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại sẽ làm tăng thêm nhận thức về tầm quan trọng của di sản trong việc kết nối giữa các cá nhân, đội văn nghệ, cộng đồng người Thái với những dân tộc khác và bạn bè quốc tế.

Sự ghi danh càng làm tăng thêm lòng nhiệt tình của thành viên cộng đồng và người ngoài cộng đồng tham gia bảo vệ, gìn giữ và thực hành các điệu Xòe, thể hiện niềm khát vọng chung của con người về một cuộc sống lâu dài, bình an, vui vẻ, hạnh phúc.

Bảo vệ Xòe Thái là bảo vệ giá trị đặc sắc của di sản vùng cao phía Bắc Việt Nam

Thiếu nữ Thái Mường Lò rạng ngời trong vũ điệu Xòe. (Nguồn: Báo Yên Bái)

Trong chiều dài lịch sử và những năm vừa qua, nhân dân 4 tỉnh có di sản Xòe Thái cũng như nhân dân các tỉnh miền núi phía Bắc nói chung đã làm tốt công tác bảo vệ và phát huy giá trị nhiều di sản văn hóa quý báu của ông cha để lại cho con cháu, trong đó có di sản Xòe Thái.

Giờ đây, với sự tôn vinh của cộng đồng quốc tế và trong nước, chắc chắn, di sản Xòe Thái sẽ tiếp tục được bảo vệ tốt hơn, phát huy giá trị rộng rãi hơn trong cộng đồng nhằm hướng đến những giá trị cao đẹp vì sự bình an và hạnh phúc của con người.

Yên Bái tổ chức màn Xòe Thái ấn tượng chào mừng đón bằng chứng nhận của UNESCO

Yên Bái tổ chức màn Xòe Thái ấn tượng chào mừng đón bằng chứng nhận của UNESCO

Tối 23/9, UBND thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái sẽ tổ chức Chương trình nghệ thuật “Tây Bắc-Vang mãi bản hòa ca", trong có ...

Làm 'sống dậy' Nghệ thuật Xòe Thái - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại

Làm 'sống dậy' Nghệ thuật Xòe Thái - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại

Chương trình vinh danh Nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại ...

Bức tranh văn hóa Việt 2021

Bức tranh văn hóa Việt 2021

Một năm đầy biến động đã góp phần khắc họa nên bức tranh văn hóa Việt Nam đầy ấn tượng với những gam màu phong ...

Niềm vui và trách nhiệm với Xòe Thái

Niềm vui và trách nhiệm với Xòe Thái

Theo Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương, nghệ thuật Xòe Thái cùng với diện mạo mới sẽ làm ...

Nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO vinh danh: Củng cố và nâng cao sức mạnh mềm Việt Nam

Nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO vinh danh: Củng cố và nâng cao sức mạnh mềm Việt Nam

Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam nhấn mạnh Xòe Thái đã góp phần vào bức ...

Đọc thêm

World Cup 2022: Đội Brazil quyết tâm vượt qua vòng bảng, giành vé đi tiếp

World Cup 2022: Đội Brazil quyết tâm vượt qua vòng bảng, giành vé đi tiếp

Baoquocte.vn. Cùng có được chiến thắng trong lượt trận đầu tiên của bảng G World Cup 2022, cả Brazil và Thụy Sỹ đều sẽ có những toan tính cho riêng mình...
XSMT 28/11, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 28/11/2022. SXMT 28/11/2022

XSMT 28/11, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 28/11/2022. SXMT 28/11/2022

Baoquocte.vn. XSMT 28/11 - trực tiếp xổ số miền Trung 28/11/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số hôm nay 28/11. xổ số miền Trung thứ 2. SXMT ...
Phim sắp lên sóng VTV3: Quỳnh Kool vào vai nuôi con của chị gái, đóng cặp cùng Nhan Phúc Vinh

Phim sắp lên sóng VTV3: Quỳnh Kool vào vai nuôi con của chị gái, đóng cặp cùng Nhan Phúc Vinh

Baoquocte.vn. Chia tay vai Sơn Ca cá tính trong 'Gara hạnh phúc', Quỳnh Kool chỉ có 1 tháng để vào vai bà mẹ bất đắc dĩ trong 'Đừng làm mẹ cáu'.
XSMN 28/11, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 28/11/2022. xổ số hôm nay 28/11/2022

XSMN 28/11, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 28/11/2022. xổ số hôm nay 28/11/2022

Baoquocte.vn. XSMN 28/11 - xổ số hôm nay 28/11. trực tiếp kết quả xổ số miền Nam 28/11/2022. XSMN thứ 2. xổ số hôm nay ngày 28 tháng 11. SXMN 28/11/2022
Đối ngoại trong tuần: Chủ tịch Quốc hội kết thúc tốt đẹp chuyến thăm Campuchia, Philippines, dự AIPA-43; nâng tầm quan hệ Việt Nam-Uganda

Đối ngoại trong tuần: Chủ tịch Quốc hội kết thúc tốt đẹp chuyến thăm Campuchia, Philippines, dự AIPA-43; nâng tầm quan hệ Việt Nam-Uganda

Baoquocte.vn. Báo TG&VN điểm lại một số hoạt động nổi bật của đối ngoại Việt Nam trong tuần từ ngày 21-27/11.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (27-28/11): Hà Nội, Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ sáng sớm sương mù, trưa chiều trời nắng; Nam Bộ chiều tối mưa rải rác

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (27-28/11): Hà Nội, Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ sáng sớm sương mù, trưa chiều trời nắng; Nam Bộ chiều tối mưa rải rác

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ sáng sớm sương mù nhẹ, trưa chiều trời nắng; vùng núi Bắc Bộ đêm và sáng lạnh; Nam Bộ chiều mưa ...
Việt Nam có thêm 2 Di sản tư liệu khu vực châu Á-Thái Bình Dương

Việt Nam có thêm 2 Di sản tư liệu khu vực châu Á-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Với 2 di sản mới được công nhận, tính đến nay, Việt Nam đã có 9 di sản tư liệu được UNESCO ghi danh.
Việt Nam tiếp tục là Điểm đến du lịch Golf tốt nhất châu Á

Việt Nam tiếp tục là Điểm đến du lịch Golf tốt nhất châu Á

Baoquocte.vn. Tổ chức Giải thưởng Golf Thế giới vừa công bố kết quả giải thưởng năm 2022, Việt Nam xuất sắc đoạt danh hiệu 'Điểm đến du lịch Golf tốt nhất châu Á'.
Những hình ảnh đẹp của thí sinh Hoa hậu Du lịch Thế giới trải nghiệm văn hoá Việt Nam

Những hình ảnh đẹp của thí sinh Hoa hậu Du lịch Thế giới trải nghiệm văn hoá Việt Nam

Baoquocte.vn. Các người đẹp cuộc thi Hoa hậu Du lịch Thế giới năm 2022 vừa có những hoạt động ý nghĩa nhằm quảng bá, lan tỏa di sản của Việt Nam tới bạn bè quốc tế.
Chào đón hơn 200 sự kiện tại Bình Thuận trong Năm Du lịch quốc gia 2023

Chào đón hơn 200 sự kiện tại Bình Thuận trong Năm Du lịch quốc gia 2023

Baoquocte.vn. Năm Du lịch quốc gia 2023 sẽ có khoảng 208 sự kiện, hoạt động văn hóa, du lịch và thể thao, tạo cú hích mạnh mẽ để du lịch Bình Thuận cất cánh.
Lý do du khách tìm kiếm nhiều hơn về Nhật Bản

Lý do du khách tìm kiếm nhiều hơn về Nhật Bản

Baoquocte.vn. Số lượng du khách nước ngoài đến Nhật Bản đã tăng lên gần 500.000 lượt trong tháng 10.
World Travel Awards 2022: Việt Nam được vinh danh nhiều điểm đến hàng đầu thế giới

World Travel Awards 2022: Việt Nam được vinh danh nhiều điểm đến hàng đầu thế giới

Baoquocte.vn. Việt Nam thắng 16 hạng mục của giải thưởng World Travel Awards 2022, Hà Nội được vinh danh là 'Điểm đến nghỉ dưỡng thành phố hàng đầu thế giới'.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 48]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 48]

Baoquocte.vn. Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 47]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 47]

Baoquocte.vn. Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 46]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 46]

Baoquocte.vn. Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 45]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 45]

Baoquocte.vn. Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 44]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 44]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 43]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 43]

Baoquocte.vn. Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Ra mắt hai ấn phẩm đặc biệt về quan hệ Việt Nam-Lào

Ra mắt hai ấn phẩm đặc biệt về quan hệ Việt Nam-Lào

Baoquocte.vn. Lễ ra mắt cuốn sách: Lê Văn Hiến - Đại sứ Việt Nam đầu tiên tại Lào và Đặc san Báo Thế giới và Việt Nam Tình Việt-Lào anh em: Mãi mãi không bao giờ ...
Ra mắt nhiều ấn phẩm giá trị về cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt

Ra mắt nhiều ấn phẩm giá trị về cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt

Baoquocte.vn. Nhân kỷ niệm 100 năm Ngày sinh cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ra mắt bạn đọc nhiều ấn phẩm có giá trị.
Viết sách để cộng đồng người Việt ở nước ngoài hiểu thêm về biển đảo quê hương

Viết sách để cộng đồng người Việt ở nước ngoài hiểu thêm về biển đảo quê hương

Baoquocte.vn. Ông Nguyễn Thanh Tòng, tác giả của cuốn sách 'Biển đảo quê hương', đã có những chia sẻ sau khi đoạt giải Ba Giải thưởng toàn quốc về thông tin đối ngoại.
Tết Nhà giáo, đọc lại những tâm tư của người thầy về giáo dục

Tết Nhà giáo, đọc lại những tâm tư của người thầy về giáo dục

Baoquocte.vn. 'Ước vọng cho học đường - những bài viết về giáo dục' là cuốn sách rất ý nghĩa để các nhà quản lý, quản trị giáo dục tham khảo.
Cuốn sách đầu tiên viết về trò chơi của trẻ em ở Bắc Kỳ

Cuốn sách đầu tiên viết về trò chơi của trẻ em ở Bắc Kỳ

Baoquocte.vn. 'Trò chơi của trẻ em ở Bắc Kỳ' của tác giả Ngô Quý Sơn là một công trình mang lại nguồn tư liệu đáng quý, liên quan đến một chủ đề hiếm khi được khai ...
Tản mạn kiến trúc Nam Bộ: Một biên khảo về kiến trúc dân dụng miền Nam

Tản mạn kiến trúc Nam Bộ: Một biên khảo về kiến trúc dân dụng miền Nam

Baoquocte.vn. Cuốn sách là nghiên cứu có tính dẫn nhập về các công trình kiến trúc Nam Bộ được xây dựng trong phạm vi từ nửa cuối thế kỷ XIX đến nửa cuối thế kỷ XX.
Phiên bản di động