Bầu cử Đức: Liên minh nào sẽ lập chính phủ sau thời bà Merkel?

Nguyễn Hữu Tráng
Theo dõi TGVN trên
Nguyên Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Frankfurt/Main, CHLB Đức
Baoquocte.vn. Thay đổi về tỷ lệ ủng hộ trước thềm cuộc bầu cử Đức đang khiến tương lai của Berlin sau thời Thủ tướng Angela Merkel trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.
Thủ tướng Đức Angela Merkel. (Nguồn: Getty Images)
Liên minh nào sẽ thành lập chính phủ sau khi Thủ tướng Đức Angela Merkel mãn nhiệm?. (Nguồn: Getty Images)

Vài nét khác biệt

Bầu cử Đức có một số điểm đặc biệt so với nhiều nước khác.

Về lý thuyết, bầu cử được tổ chức để bầu Nghị viện mới. Tuy nhiên, thực tế cho thấy quan tâm của người dân không phải về bản thân Nghị viện, mà về chính đảng nào có đủ số phiếu cao nhất để đứng ra thành lập chính phủ mới.

Ngoài ra, khác với Mỹ hay một số nước, vận động tranh cử ở Đức thường bị coi là “tẻ nhạt”. Tranh luận giữa các ứng viên Thủ tướng từ chính đảng trên truyền hình chỉ diễn ra vài lần trước ngày bầu cử và không thu hút sự quan tâm của người dân.

Thậm chí, không phải đảng nào cũng giới thiệu ứng viên ra tranh cử Thủ tướng vì còn căn cứ vào tỷ lệ tín nhiệm từ thăm dò dư luận. Những lần trước, chỉ liên minh Dân chủ/Xã hội Thiên chúa giáo (CDU/CSU) và đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD) giới thiệu ứng viên. Năm nay, đảng Xanh đã mạnh dạn đề cử thêm bà Annalena Baerbock do kết quả khá cao trong các cuộc thăm dò dư luận hồi đầu năm.

Còn các ứng viên hàng đầu của các đảng cũng chỉ đến vài địa điểm nhất định, gặp một số người, phát vài cái bút in hình đảng và vài tờ rơi. “Đối thoại” hay tranh luận với cử tri cũng diễn ra hời hợt. Một bộ phận người dân Đức chủ yếu biết về bầu cử qua những tấm biển treo cột đèn là nhiều.

Tại Đức, Thủ tướng không do người dân bầu trực tiếp, mà được Nghị viện bỏ phiếu và được Tổng thống trao quyết định bổ nhiệm. Sau khi được bầu, người đứng đầu chính phủ sẽ trình Nghị viện thông qua danh sách thành viên nội các, vốn đã được những đảng thắng cử thỏa thuận trước đó.

Thông thường, đảng nào có số phiếu bầu cao nhất và theo đó, số ghế trong Nghị viện nhiều nhất, thì mặc định được cử người làm Thủ tướng. Nhưng đáng nói là từ năm 1961, không có đảng nào đạt số phiếu tuyệt đối để có thể lập chính phủ, mà đều phải liên minh với những đảng khác để có đủ số phiếu ủng hộ trong Nghị viện Liên bang.

Theo Hiến pháp, Thủ tướng Đức có thẩm quyền “quyết định và chịu trách nhiệm về đường hướng cơ bản của chính sách” (điều 65) và toàn quyền quyết định về nhân sự chính phủ (điều 64). Tuy nhiên, giống như quyền giới thiệu thành viên chính phủ, thẩm quyền này bị hạn chế khá nhiều trong “Thỏa thuận liên minh” giữa các đảng.

Vì lẽ đó, đàm phán về một chính phủ liên minh sau khi công bố kết quả kiểm phiếu mới là công việc thực sự khó khăn và thu hút sự quan tâm của dư luận trong nước.

(09.23) Nhiều người dân Đức chỉ biết đến cuộc bầu cử thông qua các tấm áp phích bên cột đèn. (Nguồn: DW)
Một bộ phận người dân Đức chỉ biết đến cuộc bầu cử thông qua các tấm áp phích như thế này. (Nguồn: DW)

Nhìn vào lịch sử

Từ khi nước Đức thống nhất (03/10/1990), các liên minh sau đây đã lên cầm quyền:

Đầu tiên, liên minh đen/vàng giữa CDU/CSU và đảng Dân chủ Tự do Đức (FDP) của ông Helmut Kohl đã khởi đầu với hai nhiệm kỳ (tháng 10/1990-10/1998), theo sau là liên minh đỏ/xanh giữa SPD và đảng Xanh của ông Gerhard Schröder (tháng 10/1998-11/2005).

Trong 4 nhiệm kỳ của Thủ tướng Angela Merkel có liên minh đen/đỏ (Đại liên minh giữa CDU/CSU và SPD) từ 2005-2009, liên minh đen/vàng giữa CDU/CSU và FDP từ 2009-2013 và liên tục từ 2013 đến nay là Đại liên minh.

Ngược về thời gian CHLB Đức (cũ) có các liên minh khác, như liên minh đỏ/vàng giữa SPD và FDP dưới thời Thủ tướng Willy Brandt từ 1969-1974 và Thủ tướng Helmut Schmidt từ 1974-1982.

Về cơ bản CDU/CSU và SPD đã thay nhau cầm quyền dưới những liên minh linh hoạt - khi thì bắt tay với nhau trong Đại liên minh, lúc lại phối hợp với đảng nhỏ hơn như FDP và đảng Xanh. Sau bầu cử năm 2017, với 12,6% số phiếu, đảng Giải pháp cho nước Đức (AfD) đã xuất hiện và trở thành đảng đối lập lớn nhất trong Nghị viện.

Liên minh cho tương lai

Theo kết quả thăm dò dư luận ngày 19/9 của Bundestagwahl 2021, tỷ lệ ủng hộ của các đảng lần lượt là: SPD 25,6%, CDU/CSU 21%, đảng Xanh 15,6%, AfD 11,2%, FDP 11% và đảng Cánh tả 6,4%. Nếu kết quả bỏ phiếu ngày 26/9 tới phản ánh đúng dự báo này, chính trường Đức có thể sẽ chứng kiến hai kịch bản sau.

Thứ nhất, đảng SPD có thể đứng ra đàm phán lập chính phủ mới sau 16 năm cầm quyền liên tục của CDU/CSU và bà Merkel. Điều này cũng phù hợp với xu hướng muốn thay đổi của cử tri vì CDU/CSU đã cầm quyền liên tục 4 nhiệm kỳ.

Vấn đề là SPD sẽ liên minh với đảng nào để đủ số phiếu ủng hộ? Sau bầu cử năm 2017, SPD từng tuyên bố sẽ rời Đại liên minh và chuyển sang đối lập, vì không muốn bị “lép vế” lần nữa trong một chính phủ do CDU lãnh đạo nhưng đến phút chót, đảng này vẫn ở lại. Tuy nhiên, CDU/CSU sẽ không muốn là “chiếu dưới” trong Đại liên minh do SPD cầm đầu và lịch sử cũng chưa từng có tiền lệ như vậy.

Trong khi đó, dù bà Annalena Baerbock của đảng Xanh được tín nhiệm cao qua đợt thăm dò dư luận, song đến nay đảng này vẫn chưa đủ “chín” để lãnh đạo chính phủ. Từ khi thành lập (1980), đảng Xanh từng có hai nhiệm kỳ liên minh tương đối thành công với SPD trong chính phủ của ông Gerhard Schröder. Do đó, đảng này có thể sẽ liên minh với SPD một khi SPD thắng cử và giành đủ số phiếu cần thiết.

Theo dữ liệu ở trên, hai đảng này chỉ mới đạt 41,2% số phiếu, tương đương 272/598 ghế trong Nghị viện, không đủ để lập chính phủ và buộc phải liên minh với một đảng nhỏ khác.

Khi ấy, cái tên được nhiều người nhắc tới là đảng Cánh tả. Ứng viên SPD, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Olaf Scholz đã bỏ ngỏ khả năng này. Đảng Cánh tả cũng đã “bắn tin” muốn liên minh với SPD và Đảng Xanh. Tuy nhiên, khả năng này khó thành hiện thực vì đảng Cánh tả chưa thật sự có được sự ủng hộ của đa số cử tri, dù đảng này cũng đang liên minh cầm quyền ở bang Thüringen hay Berlin.

Đảng SPD có thể đứng ra đàm phán lập chính phủ mới sau 16 năm cầm quyền liên tục của CDU/CSU và bà Merkel. Điều này cũng phù hợp với xu hướng muốn thay đổi của cử tri vì CDU/CSU đã cầm quyền liên tục 4 nhiệm kỳ.

FDP cũng có khả năng “buôn vua”, tức là góp thêm số phiếu của mình để ủng hộ bên này hoặc bên kia trở thành Thủ tướng. Nếu góp thêm 11% của FDP thì liên minh đỏ/xanh/vàng (còn gọi là phương án "đèn giao thông") cũng mới chỉ đạt mức quá bán mỏng là 52,2%.

Thứ hai, CDU/CSU, dù chỉ đứng thứ hai nhưng cũng có thể tìm cho mình đối tác lập chính phủ. Từ trước đến nay, thực tế này chưa xảy ra, nhưng không gì là không thể.

Dù muốn tái lập Đại liên minh như 4 nhiệm kỳ trước, số phiếu của CDU/CSU và SPD chỉ đạt 46,6% và vẫn cần thêm đảng khác.

Trong trường hợp bên thứ ba là FDP, tổng số phiếu sẽ là 57,6%, với một chính phủ liên minh chưa có tiền lệ khi có đủ màu cờ nước Đức (đen/đỏ/vàng). Nếu bên thứ ba là đảng Xanh, số phiếu ủng hộ trong liên minh Kenya (đen/đỏ/xanh) sẽ là 62,2%.

Trường hợp SPD không muốn bắt tay với CDU/CSU và trở thành đảng đối lập, liên minh Jamaika (đen/xanh/vàng) mới đạt 47,6% số phiếu, chưa đủ lập chính phủ.

Với những bức tranh nhiều màu sắc như trên, chắc chắn rằng đàm phán thành lập chính phủ sau bầu cử Đức, dù kín hay mở, sẽ căng thẳng và mất nhiều thời gian. Cho đến khi đó, tương lai Berlin sau thời bà Angela Merkel vẫn là câu hỏi khó có lời giải sớm ngay sau ngày 26/9 tới.

Đại sứ quán Việt Nam tại Đức: Quyết liệt, kiên trì, bền bỉ tiếp xúc trong ngoại giao vaccine

Đại sứ quán Việt Nam tại Đức: Quyết liệt, kiên trì, bền bỉ tiếp xúc trong ngoại giao vaccine

Theo Đại sứ Nguyễn Minh Vũ, mặc dù gặp nhiều khó khăn, Đại sứ quán Việt Nam tại Đức vẫn vận động vaccine một cách ...

Dòng chảy phương Bắc 2, lắp xong, bao giờ thì chảy

Dòng chảy phương Bắc 2, lắp xong, bao giờ thì chảy

Dòng chạy phương Bắc 2 hoàn thành, dường như "ván bài năng lượng đã ngã ngũ"...

Bài viết cùng chủ đề

Bầu cử Đức

Xem nhiều

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 30/11: Giá vàng tăng trước sức ép, chưa qua khỏi thời kỳ khó khăn, đợi Fed 'ngửa bài' với lạm phát?

Giá vàng hôm nay 30/11: Giá vàng tăng trước sức ép, chưa qua khỏi thời kỳ khó khăn, đợi Fed 'ngửa bài' với lạm phát?

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 30/11 tăng nhẹ trong khi thị trường có xu hướng chờ sự rõ ràng hơn từ Fed. Lý do vàng vẫn đang đứng đầu danh sách ...
XSMB 30/11, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 30/11/2022. dự đoán XSMB 30/11/2022

XSMB 30/11, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 30/11/2022. dự đoán XSMB 30/11/2022

Baoquocte.vn. XSMB 30/11 - trực tiếp xổ số miền Bắc 30/11/2022. xổ số hôm nay ngày 30 tháng 11. dự đoán xổ số miền Bắc thứ 4. xổ số hôm nay ...
Link xem trực tiếp Xứ Wales vs Anh (02h00 ngày 30/11) bảng B World Cup 2022 - trực tiếp VTV3

Link xem trực tiếp Xứ Wales vs Anh (02h00 ngày 30/11) bảng B World Cup 2022 - trực tiếp VTV3

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp Xứ Wales vs Anh bảng B World Cup 2022 02h00 ngày 30/11 trên tivi, điện thoại, máy tính, internet, website...
Link xem trực tiếp Iran vs Mỹ (02h00 ngày 30/11) bảng B World Cup 2022 - trực tiếp VTV2

Link xem trực tiếp Iran vs Mỹ (02h00 ngày 30/11) bảng B World Cup 2022 - trực tiếp VTV2

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp Iran vs Mỹ bảng B World Cup 2022 02h00 ngày 30/11 trên tivi, điện thoại, máy tính, internet, website...
UNESCO ghi danh nghệ thuật làm gốm của người Chăm vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp

UNESCO ghi danh nghệ thuật làm gốm của người Chăm vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp

Baoquocte.vn. Việc UNESCO ghi danh nghệ thuật làm gốm của người Chăm vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp khẳng định sự đánh ...
Phật giáo Việt Nam phát huy các giá trị cao đẹp, chung tay xây dựng đất nước

Phật giáo Việt Nam phát huy các giá trị cao đẹp, chung tay xây dựng đất nước

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp đoàn Giáo hội Phật giáo Việt Nam sau thành công của Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ IX, nhiệm kỳ ...
Tin thế giới 29/11: Ukraine chỉ trích ‘đối tác không đáng tin’, Nga nói về ‘liên minh khí đốt’

Tin thế giới 29/11: Ukraine chỉ trích ‘đối tác không đáng tin’, Nga nói về ‘liên minh khí đốt’

Baoquocte.vn. Italy phủ nhận bất đồng với Pháp, hợp tác năng lượng Nga-Trung, Hàn Quốc muốn tăng cường lòng tin trong quan hệ liên Triều…là tin thế giới đáng chú ý 24 giờ qua.
Italy chi 2 triệu Euro cho Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen của Ukraine

Italy chi 2 triệu Euro cho Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen của Ukraine

Baoquocte.vn. Ngày 28/11, Ngoại trưởng Italy Antonio Tajani cho biết nước này đã dành thêm 2 triệu Euro cho Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen.
Tình hình Ukraine: Mỹ và NATO sẽ hỗ trợ Kiev qua 'mùa Đông khắc nghiệt'

Tình hình Ukraine: Mỹ và NATO sẽ hỗ trợ Kiev qua 'mùa Đông khắc nghiệt'

Baoquocte.vn. Dự kiến ngày 29/11, trong chuyến thăm Hungary, Ngoại trưởng Antony Blinken sẽ thông báo gói hỗ trợ khôi phục mạng lưới điện Ukraine đang bị hư hại do xung đột.
Báo Trung Quốc: Suy thoái kinh tế, NATO sẽ cắt giảm viện trợ và vũ khí cho Ukraine

Báo Trung Quốc: Suy thoái kinh tế, NATO sẽ cắt giảm viện trợ và vũ khí cho Ukraine

Baoquocte.vn. Học giả Trung Quốc cho rằng các nước thành viên NATO ở châu Âu sẽ cắt giảm viện trợ và vũ khí cho Ukraine do suy thoái kinh tế.
Mỹ-Nga từng sử dụng đường dây ‘giảm căng thẳng’ trong xung đột tại Ukraine

Mỹ-Nga từng sử dụng đường dây ‘giảm căng thẳng’ trong xung đột tại Ukraine

Baoquocte.vn. Theo một quan chức Lầu Năm góc, Mỹ-Nga đã từng trao đổi qua đường dây liên lạc giữa hai Bộ Quốc phòng kể từ khi xung đột bùng phát tại Ukraine.
Thủ tướng Anh: ‘Kỷ nguyên vàng’ trong quan hệ với Trung Quốc đã khép lại

Thủ tướng Anh: ‘Kỷ nguyên vàng’ trong quan hệ với Trung Quốc đã khép lại

Baoquocte.vn. Thủ tướng Anh Rishi Sunak một lần nữa khẳng định Trung Quốc là ‘thách thức mang tính hệ thống’.
Kết quả COP27: Cần nhưng đã đủ?

Kết quả COP27: Cần nhưng đã đủ?

Baoquocte.vn. COP27 mang lại nhiều kết quả đáng chú ý trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, nhưng chưa đủ để đáp ứng kỳ vọng hiện nay.
Căng thẳng Serbia-Kosovo: Không chỉ chuyện biển số

Căng thẳng Serbia-Kosovo: Không chỉ chuyện biển số

Baoquocte.vn. Những căng thẳng mới đây chỉ là một phần nổi trong mối quan hệ Serbia-Kosovo phức tạp và nhiều sóng gió.
‘Dấu chân’ Trung Quốc tại Mỹ Latinh

‘Dấu chân’ Trung Quốc tại Mỹ Latinh

Baoquocte.vn. Trong thời gian gần đây, việc Trung Quốc tích cực mở rộng ảnh hưởng tại Mỹ Latinh đã không còn xa lạ.
Chính sách đối ngoại Mỹ hậu bầu cử giữa kỳ có gì khác?

Chính sách đối ngoại Mỹ hậu bầu cử giữa kỳ có gì khác?

Baoquocte.vn. Mặc dù có thể đi kèm một số điều chỉnh nhỏ, song về cơ bản, chính sách đối ngoại của Mỹ sau bầu cử giữa kỳ sẽ không có nhiều thay đổi.
Một số điểm nhấn trong cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ

Một số điểm nhấn trong cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ

Baoquocte.vn. Bầu cử giữa kỳ Mỹ, bầu lại toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện Mỹ và 35 ghế tại Thượng viện Mỹ đã chính thức diễn ra.
Những thách thức và mục tiêu ở COP27

Những thách thức và mục tiêu ở COP27

Baoquocte.vn. COP27 diễn ra trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến nhiều thay đổi lớn, tác động đáng kể tới cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu.
Châu Âu cần làm gì để xích lại gần hơn với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Châu Âu cần làm gì để xích lại gần hơn với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Baoquocte.vn. Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tháng 4/2021 là bước tiến cần, nhưng chưa đủ trong bối cảnh Liên minh châu Âu cần gắn kết hơn nữa với khu vực này.
Trung Quốc và AUKUS: Căng thẳng còn ở phía trước

Trung Quốc và AUKUS: Căng thẳng còn ở phía trước

Baoquocte.vn. Thái độ quyết liệt hơn của Bắc Kinh trước Thỏa thuận an ninh Australia-Anh-Mỹ (AUKUS).
'Đánh mắt' sang Trung Quốc, Ấn Độ 'ngọt ngào' tiến vào Sri Lanka

'Đánh mắt' sang Trung Quốc, Ấn Độ 'ngọt ngào' tiến vào Sri Lanka

Baoquocte.vn. Ấn Độ tăng cường sự hiện diện chiến lược ở Sri Lanka nhằm chống lại ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc.
Dấu ấn 'bà đầm thép' Nancy Pelosi trên chính trường Mỹ; lộ diện người sẽ thay thế vị trí Chủ tịch Hạ viện

Dấu ấn 'bà đầm thép' Nancy Pelosi trên chính trường Mỹ; lộ diện người sẽ thay thế vị trí Chủ tịch Hạ viện

Baoquocte.vn. Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi tuyên bố từ chức lãnh đạo đảng Dân chủ tại Hạ viện hôm thứ Năm (17/11) sau nhiều dấu ấn để lại trên chính trường Mỹ.
Quan hệ Mỹ-Trung Quốc: Căng thẳng đã hạ nhiệt, khoảng cách đã được xích gần, điều phải lăn tăn là gì?

Quan hệ Mỹ-Trung Quốc: Căng thẳng đã hạ nhiệt, khoảng cách đã được xích gần, điều phải lăn tăn là gì?

Baoquocte.vn. Với mối quan hệ Mỹ-Trung Quốc, một cuộc gặp thượng đỉnh vài giờ bên lề một hội nghị đa phương có lẽ chưa đủ.
Báo New Zealand ca ngợi các kết quả về thương mại, nông nghiệp trong chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Jacinda Ardern

Báo New Zealand ca ngợi các kết quả về thương mại, nông nghiệp trong chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Jacinda Ardern

Baoquocte.vn. Ngày 16/11, tờ RNZ đã đưa tin rằng, trọng tâm chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern là trao đổi thương mại, nông nghiệp.
Phiên bản di động