Bầu cử tổng thống Pháp: Bà Le Pen trở lại và "canh bạc" của phe cực hữu

Bà Marine Le Pen đã trở lại đường đua tổng thống Pháp năm 2027. (Nguồn: EPA)

Ngày 31/3/2025, khi tòa sơ thẩm Paris kết tội bà Marine Le Pen biển thủ quỹ Nghị viện châu Âu và cấm bà tranh cử trong 5 năm, không ít nhà quan sát cho rằng, sự nghiệp của chính trị gia quyền lực nhất phe cực hữu Pháp đã đi đến hồi kết.

More from WVR
Pháp: Lãnh đạo đảng RN chính thức trở lại đường đua Điện Elysee sau phán quyết mới của tòa án

Đảng RN nhanh chóng chuẩn bị cho kịch bản chuyển giao, với Chủ tịch đảng Jordan Bardella, 30 tuổi, được xem là ứng viên thay thế cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2027. Tuy nhiên, phán quyết phúc thẩm ngày 7/7 mới đây đã đảo ngược toàn bộ kịch bản đó.

Theo phán quyết, tòa vẫn giữ nguyên tội danh của bà Le Pen, nhưng rút ngắn thời hạn cấm ứng cử xuống còn 15 tháng (tính từ tháng 3/2025), qua đó mở đường để nữ chính trị gia tiếp tục tranh cử tổng thống. Bà bị tuyên một năm quản thúc tại gia và lập tức tuyên bố sẽ kháng cáo lên Tòa Phá án - cơ quan tư pháp cao nhất của Pháp.

Chỉ ít giờ sau, bà Le Pen xuất hiện trên kênh TF1 và tuyên bố dứt khoát: "Tôi là ứng viên tổng thống". Ông Bardella không còn là người thay thế, mà trở lại vai trò số hai trong "bộ đôi" mà bà Le Pen mô tả là tổng thống và thủ tướng tương lai.

Theo Politico, đây không đơn thuần là thay đổi nhân sự, mà đồng nghĩa RN tiếp tục đặt cược vào chính trị gia đã dành hơn một thập kỷ đưa đảng cực hữu từng bị xem là nằm ngoài lề chính trị Pháp tiến gần hơn bao giờ hết tới cửa quyền lực.

Vì sao RN vẫn chọn bà Le Pen?

Nếu chỉ nhìn vào thăm dò dư luận, việc RN tiếp tục đặt bà Le Pen ở vị trí ứng viên có vẻ không hoàn toàn hiển nhiên. Khảo sát của Ifop công bố tháng 6 cho thấy bà dẫn đầu vòng một với khoảng 32% phiếu, nhưng ông Bardella còn đạt mức cao hơn, khoảng 36%.

So với bà Le Pen, vốn vẫn chịu ảnh hưởng từ di sản gây nhiều tranh cãi của cha bà - ông Jean-Marie Le Pen, ông Bardella được xem là gương mặt ít gây chia rẽ hơn.

Theo Politico, trong khi bà Le Pen phải mất nhiều năm để "bình thường hóa" hình ảnh RN bằng cách từ bỏ chủ trương rời EU và đưa đảng tiến gần trung tâm chính trị, ông Bardella tiếp tục chiến lược này bằng cách tiếp cận cử tri bảo thủ truyền thống và giới doanh nghiệp - nhóm được coi là chìa khóa ở vòng hai.

Tuy nhiên, ưu thế hình ảnh của ông Bardella chưa đủ thay thế vai trò của bà Le Pen. Một quan chức thuộc đảng Horizons của cựu Thủ tướng Édouard Philippe nhận định, bà Le Pen vẫn là ứng viên "đáng tin cậy hơn", nhờ đã trở thành gương mặt tạo cảm giác yên tâm hơn sau nhiều năm điều chỉnh hình ảnh.

Ngay cả lãnh đạo cánh tả Jean-Luc Mélenchon - một trong những đối thủ chính trị lớn nhất của bà Le Pen, cũng từng thừa nhận bà là chính trị gia rất thông minh, không thể xem nhẹ sau ba lần tranh cử.

Kể từ thất bại trước Tổng thống Emmanuel Macron năm 2022 với 41% phiếu, RN đã tiếp tục mở rộng ảnh hưởng và hiện là chính đảng nhận tỷ lệ ủng hộ cao nhất Pháp. Theo nghị sĩ châu Âu Philippe Olivier, cuộc chiến pháp lý vừa qua thậm chí có thể tạo cho bà Le Pen một "hào quang đặc biệt" trong mắt những người ủng hộ tin rằng bà là nạn nhân của một cuộc đấu tranh mang động cơ chính trị.

Nhưng chính điều đó cũng phơi bày nghịch lý trong chiến lược của RN: một bản án hình sự có thể giúp bà Le Pen củng cố cử tri trung thành, song lại khiến bà khó thuyết phục những nhóm cử tri còn do dự. Lãnh đạo đảng Cộng sản Fabien Roussel lập luận, một chính trị gia đã bị kết án không nên đứng ra tranh cử lãnh đạo đất nước - quan điểm mà các đảng trung dung và cánh tả nhiều khả năng sẽ tiếp tục khai thác.

Nói cách khác, vụ kiện dù có thể giúp bà Le Pen tập hợp những người đã ủng hộ mình, nhưng chưa chắc giúp bà mở rộng liên minh cử tri - điều kiện tiên quyết để thắng ở vòng hai.

Bài toán thực sự của RN

Bộ đôi bà Marine Le Pen và ông Jordan Bardella mà đảng RN kỳ vọng sẽ trở thành Tổng thống và Thủ tướng Pháp trong cuộc bầu cử năm 2027. (Nguồn: DPA)

Việc bà Le Pen trở lại chấm dứt đồn đoán về người đại diện RN tranh cử tổng thống năm 2027, nhưng lại mở ra một tranh luận khác không kém phần quan trọng: đảng sẽ bước vào cuộc bầu cử với đường lối nào?

Nhà phân tích Jean-Yves Camus, chuyên gia về cực hữu thuộc Quỹ Jean-Jaurès, cho rằng, RN sẽ bước vào giai đoạn định hình lại đường lối, khi cương lĩnh của bà Le Pen và ông Bardella vốn không hoàn toàn trùng khớp.

Trong nhiều tháng chuẩn bị cho kịch bản ông Bardella thay thế, những khác biệt giữa hai người phần nào được gác lại. Khi bà Le Pen trở lại, các khác biệt ấy không còn thể né tránh.

Ông Bardella chủ trương mở rộng sức hút của RN với giới doanh nghiệp và cử tri bảo thủ truyền thống, từng phát tín hiệu sẵn sàng điều chỉnh chính sách hạ tuổi nghỉ hưu từ 64 xuống 62 - điểm khiến giới kinh doanh nghi ngờ tính khả thi của chương trình kinh tế RN. Ngược lại, bà Le Pen vẫn theo đuổi cách tiếp cận bảo hộ và can thiệp mạnh của nhà nước, chủ trương khôi phục tuổi nghỉ hưu 62, tăng cường bảo vệ các ngành công nghiệp chiến lược và duy trì chính sách ưu tiên công dân Pháp trong phúc lợi.

Theo ông Arnaud Péricaud, người phát ngôn của đảng Horizons, bà Le Pen sở hữu nhóm cử tri trung thành ổn định và ít có khả năng thay đổi đường lối, trong khi lập trường thực sự của ông Bardella trên nhiều vấn đề vẫn chưa được định hình rõ. Khác biệt giữa hai người, vì vậy, không nằm ở mục tiêu cuối cùng - đưa RN lên cầm quyền - mà ở con đường để đạt được mục tiêu ấy.

Dù không còn chủ trương đưa Pháp rời Liên minh châu Âu (EU) hay khối đồng tiền chung Euro, bà Le Pen vẫn là một trong những chính trị gia hoài nghi châu Âu nổi bật nhất nước Pháp. Bà muốn giảm đóng góp ngân sách cho EU, siết nhập cư, sửa Hiến pháp để khẳng định tính ưu tiên của luật Pháp trước luật châu Âu trong lĩnh vực nhập cư và phản đối các hiệp định thương mại như EU-Mercosur. RN dự kiến công bố cương lĩnh vào mùa thu, nhưng người có tiếng nói quyết định vẫn sẽ là bà Le Pen, chứ không phải ông Bardella.

Cuộc đua thực sự mới bắt đầu

Phán quyết tại tòa phúc thẩm hôm 7/7 giúp bà Marine Le Pen vượt qua trở ngại lớn nhất đe dọa sự nghiệp chính trị nhiều năm qua, đồng thời khẳng định bà vẫn là trung tâm quyền lực không thể thay thế của phe cực hữu Pháp. Nhưng nếu cuộc chiến pháp lý đã ngã ngũ, cuộc chiến chính trị mới chỉ bắt đầu.

Các thăm dò hiện cho thấy bà Le Pen gần như chắc chắn có mặt ở vòng hai. Thách thức lớn hơn là liệu bà có làm được điều RN chưa từng đạt được: thuyết phục đa số cử tri trung dung và bảo thủ ôn hòa rằng đảng đủ khả năng cầm quyền - đây cũng chính là lý do khiến ông Bardella, với hình ảnh trẻ trung và gần gũi hơn với giới doanh nghiệp, từng được xem là phương án có thể giúp RN mở rộng mức "trần" cử tri mà Le Pen chưa từng làm được sau ba lần tranh cử.

Báo Politico nhận định, bà Marine Le Pen đã nhiều lần chứng minh mình là một "người sống sót chính trị", nhưng điều bà còn thiếu sau ba lần tranh cử không phải là khả năng vượt qua nghịch cảnh, mà là khả năng mở rộng sự ủng hộ vượt ra ngoài lực lượng cử tri trung thành của RN. Vì vậy, câu hỏi lớn nhất của cuộc bầu cử năm 2027 không còn là liệu cựu lãnh đạo RN có được quyền tranh cử, mà là liệu bà có thể lần đầu tiên biến vị thế của phe cực hữu thành chiến thắng tại Điện Élysée.