Bí ẩn nguồn gốc Omicron và những biến thể khác của SARS-CoV-2

Thanh Tú
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Biến thể Omicron của virus SARS-CoV-2 đã chiếm khoảng 73% số ca mắc Covid-19 hằng ngày tại Mỹ. Nhiều nước châu Âu đã buộc phải phong tỏa, hủy các hoạt động lễ hội tập trung đông người và tăng cường các biện pháp hạn chế để đề phòng biến thể Omicron lan rộng trong kỳ nghỉ lễ cuối năm.
Covid-19: Bí ẩn nguồn gốc Omicron và những biến thể khác
Hệ thống chăm sóc sức khỏe vẫn có thể phải đối mặt với những rủi ro lớn do biến thể Omicron có khả năng lây truyền cực cao. (Nguồn; Reuters)

Biến thể Omicron được phát hiện lần đầu ở Nam Phi và Botswana vào tháng 11 vừa qua với tên gọi khoa học B.1.1.529.

Hiện vẫn còn quá sớm để kết luận Omicron là “một biến thể không quá nguy hiểm”, nhưng điều chắc chắn là Omicron sẽ lấn át biến thể Delta trong thời gian tới.

Omicron xuất phát từ đâu?

Cho đến giờ, nguồn gốc của biến thể Omicron vẫn là một ẩn số.

Tuy nhiên, một số nhà khoa học hướng đến giả thuyết rằng, các bệnh nhân bị suy giảm hệ miễn dịch có thể là môi trường thuận lợi để các đột biến sinh sôi và tạo ra một biến thể mới.

Từ nhiều tháng nay, giới chuyên gia đã nghiên cứu về mối liên hệ giữa những người có hệ miễn dịch bị suy giảm (đang chờ ghép tạng, bệnh nhân ung thư, người nhiễm HIV nhưng không được điều trị) với sự phát triển của các biến thể đáng lo nhất.

Nhà virus học Morgane Bomsel làm việc tại Trung tâm Nghiên cứu Quốc gia Pháp (CNRS) và Viện Cochin ở Paris, nói: “Khi một bệnh nhân bị suy giảm hệ miễn dịch, virus sẽ ở lại rất lâu trong cơ thể người đó, đôi khi là nhiều tháng, chứ không phải vài ngày như ở người bình thường. Hệ miễn dịch của người đó quá yếu và không thể thải virus”.

Nghiên cứu đăng trên Tạp chí Nature Communications ngày 4/11 nêu trường hợp một người đàn ông 58 tuổi, bị bệnh thận phải điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch, đã bị mắc Covid-19 trong suốt 6 tháng.

Tháng 12/2020, nhiều bác sĩ Mỹ cũng ghi nhận một trường hợp tương tự: một bệnh nhân được điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch đã qua đời sau khi bị mắc Covid-19 suốt 154 ngày.

Theo giải thích của nhà virus học Morgane Bomsel, “trong suốt thời gian đó, virus có thể đã tích tụ thành hàng loạt đột biến và sinh ra một biến thể mới”.

Cũng như mọi virus khác, SARS-CoV-2 có khả năng tái tạo, nhưng đôi khi xảy ra lỗi trong quá trình này và người ta gọi đó là một “đột biến”.

Giáo sư virus học Vicent Maréchal làm việc tại trường Đại học Sorbonne, giải thích: “Ở những bệnh nhân bị suy giảm hệ miễn dịch, hệ miễn dịch không thắng được virus, nhưng sẽ vẫn chống virus”.

Trong cuộc chiến giữa virus và hệ miễn dịch, virus buộc phải tiến hóa và sẽ chỉ giữ lại những đột biến cho phép virus tiếp tục sản sinh và chống đỡ.

Do đó, sẽ chỉ còn những đột biến nguy hiểm nhất, có khả năng thoát được sức mạnh vô hiệu hoá của các kháng thể. Và virus, với những đột biến đó, sẽ lây lan nếu bệnh nhân lây cho một người khác.

Theo Giáo sư Vincent Maréchal, “với số đột biến nhiều như vậy, có rất nhiều khả năng một bệnh nhân bị suy giảm hệ miễn dịch là nguồn gốc của biến thể Omicron”.

Nam Phi - Vùng đất màu mỡ cho các biến thể

Nam Phi có lẽ là vùng đất thuận lợi cho kiểu tiến hoá như vậy, trong đó nguyên nhân chính là bệnh AIDS. Nam Phi có 7 triệu người sống với căn bệnh này, chiếm 12% dân số và 19% số người ở độ tuổi 15-45.

Điều đáng nói là tỉ lệ bệnh nhân AIDS được điều trị lại rất ít, chỉ khoảng 57% người bệnh được điều trị trong năm 2017.

Do đó, theo phân tích của Giáo sư Vincent Maréchal, “số người bị suy giảm hệ miễn dịch rất lớn, lại sống ở đất nước có tỉ lệ tiêm chủng thấp và là nơi virus lây lan nhanh. Rõ ràng, đây là điều kiện để các biến thể có thể xuất hiện”.

Tin liên quan
Covid-19 ảnh hưởng như thế nào đến hệ sinh sản của nam giới? Covid-19 ảnh hưởng như thế nào đến hệ sinh sản của nam giới?

Omicron cũng không phải là biến thể đầu tiên của SARS-CoV-2 được phát hiện ở Nam Phi. Trước đó có 2 biến thể là Beta và C.1.2.

Sau khi Nam Phi thông báo phát hiện biến thể mới Omicron, nhiều nước trên thế giới, như Hà Lan thông báo rằng, dường như biến thể Omicron xuất hiện tại nước đây trước ngày phát hiện lần đầu tại Nam Phi.

Dù nguồn gốc địa lý của Omicron hiện vẫn là một ẩn số, nhưng có lẽ biến thể Beta đã xuất hiện lần đầu ở Nam Phi, theo một bài nghiên cứu đăng trên Tạp chí Sciences ngày 9/9/2021.

Cụ thể, biến thể Beta, được tách lần đầu tiên vào tháng 10/2020, được cho là xuất hiện ở những người nhiễm bệnh AIDS ở vịnh Nelson-Mandela, có thể là do khu vực này thiếu phương tiện điều trị bệnh nhân nhiễm HIV.

Vịnh Nelson-Mandela nằm trong số những vùng trên thế giới tập trung đông người nhiễm virus HIV nhất nhưng lại không được điều trị thích hợp.

Biến thể xuất hiện ở khắp nơi

Tuy nhiên, không vì thế mà "chỉ mặt điểm tên" Nam Phi, ngược lại, theo Giáo sư Vincent Maréchal, “điều này cho thấy chuyện gì xảy ra khi cùng lúc gặp hai đại dịch và điều quan trọng là không được quên cuộc chiến chống AIDS để ưu tiên chống Covid-19.

Chúng ta thấy rõ rằng, trong 2 năm gần đây, các biến thể có thể xuất hiện ở khắp nơi, từ vùng Bretagne của Pháp đến Anh và Ấn Độ. Rất nhiều yếu tố cần được chú ý. Có nhiều điều về các biến thể mà chúng ta chưa hiểu hết được”.

Trong khi các nhà khoa học vẫn đang nghiên cứu để làm sáng tỏ cơ chế phát triển của các biến thể này, Giáo sư Vincent Maréchal đưa ra một giả thuyết cuối: “Có thể, các biến thể xuất hiện dễ dàng hơn ở một số nơi, tùy theo bối cảnh văn hóa-xã hội và dịch tễ.

Vì thế, cần phải xác định những khu vực đó và triển khai theo dõi để xem chuyện sẽ xảy ra”.

Biến thể Omicron ít nghiêm trọng hơn?

Một nghiên cứu mới ở Nam Phi cho thấy biến thể Omicron có thể ít nghiêm trọng hơn đáng kể so với các biến thể trước đó.

Theo nghiên cứu này, những người bị nhiễm biến thể Omicron có nguy cơ nhập viện thấp hơn 80% so với các trường hợp mắc các biến thể khác.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng, vẫn chưa rõ Omicron về bản chất ít nghiêm trọng hơn ở mức độ nào so với các chủng trước đó, và điều đó có phải là nhờ dân số có nhiều khả năng miễn dịch hơn hay không.

Tom Frieden, cựu Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ, cho biết: "Có nhiều dữ liệu cho thấy trong số những người đã được tiêm chủng và/hoặc bị nhiễm bệnh trước đó, Omicron ít nghiêm trọng hơn Delta. Liệu điều đó có đúng ở Mỹ - nước có dân số già hơn - hay không?”.

Nghiên cứu ở Nam Phi đã bổ sung thêm cho các thông tin trước đó rằng Omicron có thể ít nghiêm trọng hơn, mặc dù các nhà nghiên cứu vẫn đang thu thập dữ liệu.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng ngay cả với một biến thể ít nghiêm trọng hơn thì hệ thống chăm sóc sức khỏe nói chung vẫn có thể phải đối mặt với những rủi ro lớn do biến thể Omicron có khả năng lây truyền cực cao.

Biến thể Omicron: WHO nói dữ liệu còn lộn xộn; nguy cơ nhập viện thấp hơn Delta?

Biến thể Omicron: WHO nói dữ liệu còn lộn xộn; nguy cơ nhập viện thấp hơn Delta?

Báo Thế giới & Việt Nam cập nhật thông tin về biến thể Omicron của virus SARS-CoV-2 gây đại dịch Covid-19.

Omicron có nguy hiểm với trẻ em không?

Omicron có nguy hiểm với trẻ em không?

Trẻ em là đối tượng được chú trọng đặc biệt, nhiều chuyên gia đã triển khai các nghiên cứu xem liệu biến thể Omicron có ...

(theo The Hill)

Bài viết cùng chủ đề

Covid-19

Đọc thêm

Xung đột Nga-Ukraine: Mỹ tuyên bố giúp Kiev 'bảo vệ chủ quyền' theo yêu cầu, G7 kêu gọi Moscow giao lại quyền kiểm soát nhà máy điện hạt nhân

Xung đột Nga-Ukraine: Mỹ tuyên bố giúp Kiev 'bảo vệ chủ quyền' theo yêu cầu, G7 kêu gọi Moscow giao lại quyền kiểm soát nhà máy điện hạt nhân

Baoquocte.vn. Nga-Ukraine: Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ tuyên bố nước này đang giúp Ukraine "bảo vệ chủ quyền" dựa trên những yêu cầu của phía Kiev.
XSMB 11/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 11/8/2022. dự đoán XSMB hôm nay

XSMB 11/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 11/8/2022. dự đoán XSMB hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 11/8. xổ số miền Bắc thứ 5. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 ngày 11/8/2022. xổ số hôm nay 11/8. SXMB 11/8. kết quả xổ ...
Serbia tuyên bố đạt mức dự trữ khí đốt lịch sử, mặc EU vẫn 'đau đầu' với kế hoạch khẩn cấp

Serbia tuyên bố đạt mức dự trữ khí đốt lịch sử, mặc EU vẫn 'đau đầu' với kế hoạch khẩn cấp

Baoquocte.vn. Tổng thống Serbia Aleksandar Vucic tuyên bố lượng dự trữ khí đốt của nước này hiện đã đạt mức cao lịch sử và có thể đảm bảo cho mùa Đông ...
Đề nghị Na Uy thúc đẩy tiến độ đàm phán, ký kết Hiệp định FTA giữa Việt Nam và khối EFTA

Đề nghị Na Uy thúc đẩy tiến độ đàm phán, ký kết Hiệp định FTA giữa Việt Nam và khối EFTA

Baoquocte.vn. Tiếp Đại sứ Na Uy Grete Lochen, Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn đề nghị Na Uy thúc đẩy tiến độ đàm phán, ký kết Hiệp định FTA giữa Việt Nam ...
XSMN 11/8, kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 5 ngày 11/8/2022. xổ số hôm nay 11/8

XSMN 11/8, kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 5 ngày 11/8/2022. xổ số hôm nay 11/8

Baoquocte.vn. XSMN 11/8. kết quả xổ số hôm nay ngày 11 tháng 8. trực tiếp xổ số miền Nam 11/8/2022. xổ số hôm nay 11/8/2022. SXMN 11/8. xổ số miền Nam ...
Covid-19 ngày 10/8: 2.010 ca mắc mới, 1 F0 tử vong; 5.271 bệnh nhân được chữa khỏi

Covid-19 ngày 10/8: 2.010 ca mắc mới, 1 F0 tử vong; 5.271 bệnh nhân được chữa khỏi

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 10/8 của Bộ Y tế cho biết có 2.010 ca mới, gần 5.300 bệnh nhân khỏi và 1 trường hợp tử vong tại ...
XSMT 11/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 11/8/2022. SXMT 11/8/2022

XSMT 11/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 11/8/2022. SXMT 11/8/2022

Baoquocte.vn. XSMT 11/8. xổ số hôm nay 11/8. trực tiếp xổ số miền Trung 11/8/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay 11/8. xổ số miền Trung thứ 5. SXMT ...
Xuất sắc thắng Thái Lan, U16 Việt Nam vào đá chung kết U16 Đông Nam Á 2022

Xuất sắc thắng Thái Lan, U16 Việt Nam vào đá chung kết U16 Đông Nam Á 2022

Baoquocte.vn. Ở trận bán kết một giải U16 Đông Nam Á 2022, tuyển U16 Việt Nam xuất sắc đánh bại U16 Thái Lan 2-0, qua đó giành tấm vé đầu tiên ...
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thủ đô Vientiane

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thủ đô Vientiane

Baoquocte.vn. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng mong Thủ đô Vientiane tiếp tục phối hợp chặt chẽ và hợp tác với Thủ đô Hà Nội và các tỉnh, thành của Việt ...
Real Madrid vs Frankfurt: Thầy trò HLV Carlo Ancelotti chiếm ưu thế, hướng tới những kỷ lục

Real Madrid vs Frankfurt: Thầy trò HLV Carlo Ancelotti chiếm ưu thế, hướng tới những kỷ lục

Baoquocte.vn. Trận tranh Siêu Cúp châu Âu giữa Real Madrid vs Frankfurt diễn ra trên sân vận động Helsinki Olympic (Phần Lan) vào 2h ngày 11/8.
Điểm sàn xét tuyển của các trường Công an nhân dân 2022 là 70 điểm

Điểm sàn xét tuyển của các trường Công an nhân dân 2022 là 70 điểm

Baoquocte.vn. Điểm sàn xét tuyển đối với trình độ đại học chính quy tuyển mới các trường Công an là 70 điểm.
Học sinh TP. Hồ Chí Minh tựu trường ngày nào?

Học sinh TP. Hồ Chí Minh tựu trường ngày nào?

Baoquocte.vn. Tại TP. Hồ Chí Minh, học sinh các cấp từ tiểu học đến THPT sẽ tựu trường ngày 22/8, riêng học sinh mầm non tựu trường ngày 31/8.
Kết luận của 2 Phó Thủ tướng về học phí và sách giáo khoa

Kết luận của 2 Phó Thủ tướng về học phí và sách giáo khoa

Baoquocte.vn. Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái và Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam đã có kết luận tại cuộc họp về sách giáo khoa và học phí phổ thông.
GS. Phan Văn Trường: Để trở thành công dân toàn cầu, bạn trẻ hãy tự trọng

GS. Phan Văn Trường: Để trở thành công dân toàn cầu, bạn trẻ hãy tự trọng

Baoquocte.vn. Theo GS. Phan Văn Trường, để trở thành công dân toàn cầu, bạn trẻ hãy tự trọng. Tự trọng chính là nền tảng, là mỗi lời nói là một lời cam kết.
Sắp ban hành Thông tư sửa đổi về bổ nhiệm, xếp lương giáo viên

Sắp ban hành Thông tư sửa đổi về bổ nhiệm, xếp lương giáo viên

Baoquocte.vn. Sắp tới sẽ có thông tư sửa đổi về quy định mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và bổ nhiệm, xếp lương giáo viên mầm non, phổ thông.
Hiệu trưởng trường đại học nói gì về tự chủ đại học và tăng học phí?

Hiệu trưởng trường đại học nói gì về tự chủ đại học và tăng học phí?

Baoquocte.vn. Lãnh đạo một số trường đại học đã có những chia sẻ xoay quanh các vấn đề khó khăn khi tự chủ tài chính cũng như lộ trình tăng học phí.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (10-11/8): Hà Nội, Bắc Bộ, Thanh Hóa, Nghệ An mưa to đến rất to, cảnh báo ngập lụt; miền Nam mưa to cục bộ

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (10-11/8): Hà Nội, Bắc Bộ, Thanh Hóa, Nghệ An mưa to đến rất to, cảnh báo ngập lụt; miền Nam mưa to cục bộ

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Nam Trung Bộ ngày nắng; Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối mưa dông rải rác và mưa to cục bộ.
Ấn Độ: Xây dựng bệnh viện tri ân những người cứu hộ tai nạn máy bay

Ấn Độ: Xây dựng bệnh viện tri ân những người cứu hộ tai nạn máy bay

Baoquocte.vn. Gia đình của các nạn nhân một vụ tai nạn máy bay ở Ấn Độ quyên góp để xây dựng bệnh viện cho người dân bang Kerala, những người đã cứu hộ các nạn nhân.
Dự báo hướng đi bão số 2: Tâm bão trên vùng biển Quảng Ninh-Nam Định; Hà Nội mưa to đến rất to

Dự báo hướng đi bão số 2: Tâm bão trên vùng biển Quảng Ninh-Nam Định; Hà Nội mưa to đến rất to

Baoquocte.vn. Sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão số 2 mạnh cấp 8-9 (62-88km/giờ), giật cấp 11, bán kính gió mạnh cấp 6, giật cấp 8 khoảng 130km từ tâm bão.
Nắng nóng khắc nghiệt, châu Âu đối phó với khủng hoảng năng lượng, thiếu nước sinh hoạt

Nắng nóng khắc nghiệt, châu Âu đối phó với khủng hoảng năng lượng, thiếu nước sinh hoạt

Baoquocte.vn. Nắng nóng khắc nghiệt khiến EU phải đương đầu với nhiều cuộc khủng hoảng về năng lượng, cháy rừng và thiếu nước sinh hoạt.
Dự báo bão số 2: Gió vùng gần tâm bão mạnh cấp 8, giật cấp 10, sóng biển cao 2-4 m

Dự báo bão số 2: Gió vùng gần tâm bão mạnh cấp 8, giật cấp 10, sóng biển cao 2-4 m

Baoquocte.vn. Hồi 7h ngày 10/8, vị trí tâm bão số 2 trên vùng biển phía Đông đảo Hải Nam (Trung Quốc), cách Móng Cái 480km về phía Đông Đông Nam.
Mưa lũ ở Hàn Quốc: 16 người thiệt mạng và mất tích, thủ đô Seoul ngập sâu trong nước

Mưa lũ ở Hàn Quốc: 16 người thiệt mạng và mất tích, thủ đô Seoul ngập sâu trong nước

Baoquocte.vn. 16 người thiệt mạng hoặc mất tích và hơn 2.600 nhà cửa ngập trong mưa lũ do trận mưa lớn kỷ lục xảy ra tại Seoul và một số nơi khác ở Hàn Quốc.
Phiên bản di động