Bí mật đằng sau những chiếc đinh vàng trên cổng đỏ Tử Cấm Thành

Những cánh cổng đỏ nổi tiếng của Tử Cấm Thành không chỉ mang giá trị kiến trúc mà còn phản ánh hệ thống phân cấp nghiêm ngặt của hoàng gia Trung Quốc. Từ số lượng đinh vàng trên cửa đến màu sơn cánh cổng đều gắn với quan niệm quyền lực, phong thủy và tín ngưỡng tồn tại suốt hàng trăm năm.

Cận cảnh Tử Cấm Thành đẹp mê ly của Trung Quốc Trung Quốc "đại phẫu" Di sản thế giới Tử Cấm Thành Tử cấm thành siết chặt kiểm soát

Bí mật đằng sau những chiếc đinh vàng trên cổng đỏ Tử Cấm Thành

Những cánh cổng đỏ nổi bật của Tử Cấm Thành không chỉ gây ấn tượng bởi vẻ uy nghi, mà còn ẩn chứa hệ thống quy tắc nghiêm ngặt về màu sắc, số lượng đinh cửa cùng nhiều quan niệm tâm linh kéo dài hàng thế kỷ. (Nguồn: Shutterstock)

Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh là một trong những biểu tượng nổi tiếng nhất của Trung Quốc. Trong đó, những cánh cổng đỏ gắn đinh vàng luôn thu hút sự chú ý của du khách. Tuy nhiên, phía sau các chi tiết kiến trúc này là cả một hệ thống quy chuẩn phản ánh quyền lực hoàng gia và tín ngưỡng truyền thống Trung Hoa.

Đinh cửa từng là đặc quyền của hoàng tộc

Tài liệu sớm nhất ghi nhận sự xuất hiện của đinh cửa có niên đại từ thời Bắc Ngụy (386-535).

Ngoài yếu tố thẩm mỹ, đinh cửa còn đóng vai trò gia cố kết cấu cho những cánh cổng lớn được ghép từ nhiều tấm gỗ.

Các đinh cửa thường có dạng tròn và rỗng bên trong. Vào thời nhà Tống (960-1279), chúng từng được gọi bằng biệt danh “bọt nổi”.

Dưới các triều đại nhà Minh (1368-1644) và nhà Thanh (1644-1912), đinh cửa không đơn thuần mang tính trang trí mà còn là biểu tượng của địa vị xã hội.

Theo quan niệm truyền thống Trung Quốc, số lẻ tượng trưng cho “dương”, tức ánh sáng và sự sống, trong khi số chẵn đại diện cho “âm” và bóng tối. Vì vậy, số lượng đinh cửa phải là số lẻ.

Trong đó, số 9 được xem là con số tối thượng vì là số lẻ lớn nhất dưới 10. Đây là con số dành riêng cho hoàng đế, tượng trưng cho quyền lực tối cao và thiên mệnh.

Các cổng chính trong Tử Cấm Thành được sơn màu đỏ - màu sắc biểu trưng cho sự trang nghiêm và thịnh vượng đồng thời gắn 81 chiếc đinh vàng theo bố cục 9 hàng x 9 cột.

Cánh cửa truyền thống Trung Quốc với tay nắm hình đầu sư tử bằng đồng và các đinh trang trí. Số lượng đinh cửa thể hiện địa vị của chủ nhân. (Nguồn: Shutterstock)

Đặc biệt, đinh cửa được "phân cấp" nghiêm ngặt, không phải ai cũng được phép sử dụng đinh cửa.

Chỉ hoàng đế mới có quyền dùng 81 đinh cửa. Dưới thời nhà Thanh, phủ của các thân vương được dùng 63 chiếc, còn con trai họ được dùng 45 chiếc.

Các công tước và quý tộc lần lượt được phép sử dụng 49 và 25 đinh cửa, đồng thời chỉ được dùng loại bằng sắt. Người dân bình thường hoàn toàn không được phép lắp đinh cửa.

Màu sắc của cánh cửa cũng bị kiểm soát chặt chẽ. Cửa màu đỏ chỉ dành cho hoàng tộc và quan lại. Người giàu có thể sơn cửa màu đen, còn dân thường không được phép sơn cửa.

Vì sao cổng Đông Hoa chỉ có 72 đinh cửa?

Khác với các cổng còn lại, Đông Hoa Môn chỉ có 72 chiếc đinh cửa. Điều này tạo nên nhiều cách lý giải khác nhau trong dân gian và lịch sử.

Một giả thuyết cho rằng, đây từng là “cổng ma”, nơi linh cữu các hoàng đế nhà Thanh như Thuận Trị, Gia Khánh và Đạo Quang được đưa ra khỏi Tử Cấm Thành. Việc sử dụng số lượng đinh chẵn nhằm phân biệt giữa cái chết và sự sống.

Toàn cảnh Tử Cấm Thành cho thấy vẻ tráng lệ của công trình nổi tiếng này. (Nguồn: SCMP)

Giả thuyết khác liên quan đến hoàng đế cuối cùng của nhà Minh là Sùng Trinh. Tương truyền ông đã chạy qua cổng Đông Hoa trước khi treo cổ tự vẫn khi triều đại sụp đổ. Sau đó, nhà Thanh khi xây lại cổng đã bỏ đi một hàng đinh như hình thức trừng phạt vì cổng không bảo vệ được vương triều.

Một cách giải thích khác dựa trên phong thủy là hướng Đông thuộc hành Mộc, trong khi Mộc được cho là khắc Thổ. Việc dùng số đinh chẵn được tin là giúp giảm sức mạnh của hành Mộc.

Tục chạm đinh cửa để cầu may

Ngày nay, nhiều du khách có thói quen chạm vào những chiếc đinh vàng khi tham quan Tử Cấm Thành. Tập tục này thực chất đã xuất hiện từ thời nhà Minh.

Theo truyền thống, vào tối ngày 16 tháng Giêng Âm lịch - một trong số ít dịp phụ nữ thời xưa được phép ra ngoài ban đêm họ sẽ nhắm mắt chạm vào đinh cửa để cầu may mắn và sức khỏe. Hoạt động này còn được gọi là “đi bộ xua bệnh”.

Một số người tin rằng, chạm vào đinh cửa có thể giúp sinh con trai, bởi cụm từ “đinh cửa” trong tiếng Trung là “men ding”, phát âm giống từ chỉ “nam đinh” trong gia đình.

Theo quan niệm dân gian, chạm được vào chiếc đinh càng cao thì vận may nhận được càng lớn.