Bóng đá Việt Nam: Từ sân cỏ đến sức mạnh mềm

Từ những thành tích quốc tế đáng chú ý đến sự mở rộng ảnh hưởng xã hội, bóng đá Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phát triển ổn định, bài bản và dài hạn.

Mỹ 'lặng lẽ' công bố Chiến lược quốc phòng 2026, tập trung vào bảo vệ lãnh thổ Tiết lộ về chủ đề đàm phán ba bên Nga-Mỹ-Ukraine Kinh tế Nhật Bản: Du lịch gặp khó; xuất khẩu tăng bất chấp thuế quan Mỹ

Bóng đá Việt Nam trong bức tranh phát triển thể thao hiện nay

Các cầu thủ U23 Việt Nam ăn mừng bàn thắng trước đối thủ U23 Hàn Quốc tại tại giải U23 châu Á 2026. (Nguồn: VFF)

Nói đến bóng đá, trước đây người ta thường xem đó đơn thuần là một môn thể thao rèn luyện sức khỏe. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, cách nhìn ấy đã thay đổi.

Bóng đá không chỉ còn là thể thao, mà đã trở thành một hiện tượng xã hội, gắn kết hàng triệu trái tim, thắp lên niềm tự hào dân tộc và phản chiếu khát vọng phát triển của quốc gia. Với Việt Nam, câu hỏi đặt ra là: đã đến lúc bóng đá thực sự trở thành một sức mạnh mềm, góp phần đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới hay chưa?

“Sức mạnh mềm” của bóng đá

Theo New Vision University (một cơ sở giáo dục đại học có các nghiên cứu về vai trò xã hội của thể thao của Georgia), bóng đá không chỉ là một trò chơi, mà là một công cụ chuyển đổi xã hội. Tác động của bóng đá lan tỏa đến nhiều lĩnh vực của đời sống, truyền cảm hứng cho những thay đổi tích cực và bền vững.

Khi được gắn kết với các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) của Liên hợp quốc, bóng đá trở thành một động lực hữu hình cho tiến bộ toàn cầu. Môn thể thao này không chỉ mang tính giải trí hay cạnh tranh, mà còn góp phần thúc đẩy một thế giới công bằng, toàn diện và bền vững hơn.

Một trong những đặc điểm nổi bật của bóng đá là khả năng gắn kết con người vượt qua mọi ranh giới về quốc tịch, dân tộc, tôn giáo. Thông qua việc tạo dựng bản sắc chung, mục tiêu chung và tinh thần hợp tác, bóng đá nuôi dưỡng sự tôn trọng lẫn nhau và củng cố tinh thần đoàn kết.

Cổ động viên đầy sắc màu trên sân Wembley. (Nguồn: Soha)

Ở góc độ nghi lễ xã hội, bóng đá được xem như một lễ hội tập thể của đam mê, lòng trung thành và sự gắn kết cảm xúc. Người hâm mộ đến sân vận động không chỉ để chứng kiến chiến thắng hay thất bại của đội bóng, mà còn để cùng nhau tham dự vào một “khoảnh khắc văn hóa”, nơi các câu chuyện được chia sẻ, bản sắc được thể hiện và truyền thống được tiếp nối.

Niềm vui khi chiến thắng và nỗi buồn lúc thất bại đều được chấp nhận như một phần tất yếu của trải nghiệm bóng đá. Qua đó, người hâm mộ học được sự kiên nhẫn, khả năng phục hồi, tinh thần khiêm tốn và thái độ fair-play. Bóng đá, theo cách này, trở thành một nền tảng giáo dục cảm xúc và gắn kết xã hội, chứ không đơn thuần là cuộc chơi xoay quanh tỷ số.

Bóng đá cũng ngày càng khẳng định vai trò là một công cụ ngoại giao hiệu quả. Theo nền tảng nghiên cứu về ngoại giao diplomacy.edu (Thuỵ Sỹ), từ chỗ từng được coi là thú vui của tầng lớp lao động, bóng đá đã trở thành một phương tiện tinh vi trong ngoại giao quốc gia. “Ngoại giao bóng đá” đề cập đến việc các quốc gia và tổ chức sử dụng sức hấp dẫn toàn cầu của môn thể thao này để xây dựng quan hệ, giảm căng thẳng và thể hiện tầm ảnh hưởng, qua đó thu hẹp khoảng cách văn hóa và chính trị.

Tầm ảnh hưởng đặc biệt của bóng đá cho phép chỉ một trận đấu có thể thu hút hàng tỷ người theo dõi, tạo ra một nền tảng độc đáo để truyền tải thông điệp. Trong bối cảnh đó, các sân vận động không chỉ là nơi thi đấu, mà còn là không gian thể hiện quyền lực mềm, nơi cử chỉ, hình ảnh và tương tác nhiều khi có sức nặng hơn cả kết quả cuối cùng.

Ở khía cạnh kinh tế, nhiều quốc gia coi bóng đá là một ngành công nghiệp sinh lợi lớn. Trường hợp của Vương quốc Anh cho thấy rõ điều này, khi giải Ngoại hạng Anh được ví như một “đế chế kinh tế”, với đóng góp khoảng 10 tỷ USD mỗi năm, con số cao hơn GDP của hàng chục quốc gia trên thế giới.

Sự trưởng thành của bóng đá Việt Nam

Từ chỗ không có tên tuổi hay thương hiệu trong khu vực và trên bình diện quốc tế, bóng đá Việt Nam trong những năm qua đã có những bước tiến rõ rệt và thực chất.

Những dấu mốc đáng chú ý có thể kể đến như chức vô địch AFF Suzuki Cup năm 2008; ngôi Á quân Giải vô địch U23 châu Á năm 2018; đội tuyển Olympic Việt Nam lần đầu lọt vào top 4 ASIAD 2018; chức vô địch Đông Nam Á lần thứ hai tại AFF Suzuki Cup 2018; lọt vào tứ kết Asian Cup 2019; cả đội tuyển nam và nữ giành huy chương vàng tại SEA Games 30; cùng với huy chương vàng SEA Games 33 năm 2025. Đặc biệt, tại Giải U23 châu Á 2026, U23 Việt Nam đã vượt qua U23 Hàn Quốc trong trận tranh hạng ba, qua đó giành huy chương đồng châu lục, tiếp tục khẳng định năng lực cạnh tranh của bóng đá trẻ Việt Nam trên sân chơi khu vực và châu Á.

Riêng bóng đá nữ Việt Nam, năm 2023 được xem là một dấu mốc quan trọng. Tính đến thời điểm này, đội tuyển nữ quốc gia đã 8 lần vô địch SEA Games, 3 lần vô địch Giải bóng đá nữ Đông Nam Á, xếp hạng 4 tại Á Vận hội 2024, lọt vào vòng cuối Olympic Tokyo 2020, vào tứ kết ASIAD 2018 và góp mặt ở vòng chung kết Giải bóng đá nữ thế giới năm 2023.

Ở các cấp độ trẻ, thành tích của bóng đá Việt Nam tiếp tục cho thấy chiều sâu phát triển. Đội tuyển U19 nữ giành huy chương bạc Giải U19 nữ Đông Nam Á 2025; U16 nữ đoạt huy chương đồng Giải U16 nữ Đông Nam Á 2025; các đội U20 và U17 nữ giành quyền tham dự vòng chung kết châu Á năm 2026. Đối với bóng đá nam trẻ, đội tuyển U17 cũng tạo dấu ấn khi giành vé dự vòng chung kết U17 châu Á 2026 với thành tích toàn thắng tại vòng loại.

Bóng đá futsal Việt Nam cũng để lại dấu ấn rõ nét. Tại SEA Games 33 năm 2025, đội tuyển futsal nữ Việt Nam lần đầu giành huy chương vàng, đồng thời đạt thành tích vào tứ kết Giải futsal châu Á cùng năm.

Trở thành sức mạnh mềm của Việt Nam

FIFA nhắc lại kỳ tích Thường Châu của U23 Việt Nam. (Nguồn: Vietnamnet)

Dù đã đạt được nhiều thành tích đáng ghi nhận, để bóng đá Việt Nam vững vàng và hiệu quả hơn trên đấu trường quốc tế, đã đến lúc cần những giải pháp mang tính chiến lược và đột phá. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc đáp ứng nhu cầu giải trí, mà còn hướng tới việc biến bóng đá thành một sức mạnh mềm, đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế – xã hội và nâng tầm hình ảnh quốc gia.

Trước hết, cần xây dựng một chiến lược phát triển bóng đá bài bản, dài hạn, mang tính liên ngành và bao trùm nhiều phương diện của đời sống. Bóng đá Việt Nam cần một bước đột phá tương tự như các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Điều này đòi hỏi sự thay đổi tư duy của những người làm bóng đá, từ các nhà hoạch định chính sách đến doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này. Bóng đá cần được nhìn nhận dưới góc độ đa chiều, không chỉ là thể thao hay kinh tế, mà còn là văn hóa, trách nhiệm xã hội và lợi ích cộng đồng.

Yếu tố hạ tầng cũng đóng vai trò then chốt. Việc đầu tư các cơ sở vật chất đạt chuẩn quốc tế, từ sân vận động có quy mô và sức chứa lớn, điều kiện thi đấu đảm bảo, đến hạ tầng chuyển đổi số phục vụ truyền dẫn và phát sóng toàn cầu, là điều kiện cần để bóng đá Việt Nam vươn tầm khu vực và thế giới, đồng thời gắn với quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam.

Về nguồn nhân lực, cần tiếp tục đầu tư toàn diện cho các thế hệ cầu thủ, nâng cao chất lượng đội ngũ trọng tài đạt chuẩn quốc tế, cũng như chú trọng đào tạo đội ngũ làm bóng đá, từ quản lý, y tế thể thao đến hoạch định chính sách, nhằm bảo đảm cách tiếp cận đúng đắn với bản chất và giá trị của môn thể thao vua.

Cuối cùng, bóng đá cần được nhìn nhận như một kênh ngoại giao quốc gia, một “ngôn ngữ toàn cầu”. Các sân bóng, nơi các cầu thủ thi đấu, cần trở thành không gian thể hiện sức mạnh mềm của Việt Nam. Trong đó, mỗi cầu thủ không chỉ là vận động viên, mà còn là đại sứ thể thao, thể hiện những phẩm chất cốt lõi của con người Việt Nam như đoàn kết, kỷ luật, kiên cường và fair-play, những giá trị có ý nghĩa cả trên sân cỏ lẫn ngoài đời sống xã hội.

Với những dấu ấn và thành tích đã đạt được, bóng đá Việt Nam đang đứng trước cơ hội trở thành một sức mạnh mềm thực sự, góp phần đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.