Chạy theo con ngựa, đừng lạc mất mình

Có những cuốn sách dạy người ta thành công. Có những cuốn sách dạy người ta kiếm tiền. Và cũng có những cuốn sách âm thầm nhắc người ta nhớ mình là ai như “Công việc, con ngựa và chúng ta” của hai tác giả Nguyễn Đinh Khoa và Lưu Đình Long.

Hội nghị thường niên lần thứ 5 Liên hiệp Hội Người Việt Nam tại Czech: Kết nối cộng đồng, hướng về Tổ quốc và vững bước trong kỷ nguyên số Người Việt tại Nagasaki tri ân Công nữ Ngọc Hoa, vun đắp nhịp cầu hữu nghị Hướng tới mái nhà chung cho cộng đồng người Việt tại bang đông dân nhất nước Đức

Cuốn sách vừa được Nhà xuất bản Dân Trí và Mây Thong Dong ấn hành. (Ảnh NVCC)

Ngay từ nhan đề, cuốn sách đã gợi ra một hình ảnh thú vị. Công việc là những gì chúng ta làm mỗi ngày. Con ngựa là tham vọng, là khát vọng tiến về phía trước. Nhưng cuối cùng, quan trọng nhất vẫn là “chúng ta” - con người đang cưỡi trên lưng con ngựa ấy. Nếu con ngựa chạy quá nhanh mà người cưỡi đánh mất phương hướng, cuộc đua sẽ không còn nhiều ý nghĩa.

Đọc cuốn sách, tôi nhớ đến hình ảnh của rất nhiều người lao động hiện đại. Họ thức dậy từ sáng sớm, lao vào guồng quay công việc, chạy theo chỉ tiêu, doanh số, KPI, vị trí và thu nhập. Mỗi ngày trôi qua đều bận rộn. Nhưng có lúc họ chợt nhận ra mình đã đi rất xa mà không biết rốt cuộc đang đi về đâu.

Hai tác giả không viết từ vị trí của những người chiến thắng đứng trên đỉnh núi nhìn xuống. Họ viết từ góc nhìn của những người đang đi giữa đường đời. Có những lúc thành công, có những lúc thất bại. Có những lần được ghi nhận, cũng có những lần bị đánh giá thấp. Chính điều đó tạo nên sự chân thực cho cuốn sách.

Tôi thích cách tác giả kể về nghề nghiệp. Không phải những câu chuyện hào nhoáng về lương thưởng hay chức vụ, mà là những lựa chọn rất người. Một kiến trúc sư bước sang công việc quản lý dự án. Những lần tự hỏi nên ở lại hay ra đi. Những đêm suy nghĩ về trách nhiệm với gia đình. Những khoảnh khắc đứng trước ngã rẽ mà không biết đâu mới là quyết định đúng.

Ở nhiều trang sách, người đọc dễ dàng nhận ra một câu hỏi âm thầm nhưng xuyên suốt: Công việc sinh ra để phục vụ cuộc sống hay cuộc sống đang bị hy sinh cho công việc? Đó là câu hỏi không dễ trả lời.

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà giá trị của một con người thường được đo bằng chức danh, tài khoản ngân hàng hoặc vị trí xã hội. Người ta hỏi nhau làm nghề gì trước khi hỏi nhau có hạnh phúc hay không. Người ta tự hào vì bận rộn, nhưng lại hiếm khi tự hỏi mình có đang bình an hay không.

“Công việc, con ngựa và chúng ta” không phủ nhận vai trò của thành công. Trái lại, cuốn sách ghi nhận nỗ lực lao động và khát vọng vươn lên là những điều đáng quý. Nhưng tác giả cũng nhắc rằng thành công không nên trở thành chiếc lồng giam giữ chính mình.

Một trong những điều làm tôi suy nghĩ nhất là tinh thần biết ơn xuất hiện nhiều lần trong sách. Biết ơn những người thầy đã dẫn dắt. Biết ơn đồng nghiệp đã đồng hành. Biết ơn những môi trường làm việc đã cho mình cơ hội trưởng thành. Ngay cả những va đập nghề nghiệp cũng được nhìn như một bài học hơn là một nỗi bất hạnh.

Trong xã hội hôm nay, lòng biết ơn dường như trở thành một giá trị hiếm hoi. Chúng ta quen nhìn vào điều chưa có hơn là điều đang có. Quen nhìn sang cánh đồng của người khác hơn là chăm sóc khu vườn của mình. Vì thế, những trang viết ấy tạo ra cảm giác lắng lại giữa vô vàn tiếng ồn của cuộc sống hiện đại.

Cuốn sách cũng không né tránh những mặt tối của môi trường công sở. Có những nơi quyền lực đứng trên chuyên môn. Có những nơi người lao động bị xem là chi phí thay vì tài sản. Có những nơi sự cống hiến không được ghi nhận tương xứng. Nhưng thay vì khuyến khích sự cay đắng, tác giả lựa chọn sự tỉnh táo.

Điều đáng giá nhất của cuốn sách là trao lại cho họ quyền chủ động nhìn nhận hoàn cảnh, chủ động thay đổi và chủ động lựa chọn ở lại hoặc ra đi bằng sự sáng suốt thay vì cảm xúc nhất thời.

Ẩn dưới những câu chuyện nghề nghiệp là một tinh thần rất gần với triết lý Phật giáo. Đó là tinh thần của vô thường. Công việc rồi sẽ thay đổi. Chức vụ rồi sẽ thay đổi. Doanh nghiệp rồi sẽ thay đổi. Ngay cả những thành công tưởng như bền vững nhất cũng không tồn tại mãi mãi.

Hai tác giả Nguyễn Đinh Khoa và Lưu Đình Long. (Ảnh NVCC)

Khi đọc đến những trang cuối, tôi không còn thấy đây chỉ là một cuốn sách về công việc. Nó giống một cuốn sách về đời sống hơn. Công việc chỉ là bối cảnh. Con ngựa chỉ là hình ảnh. Nhân vật chính thực sự vẫn là con người với những lo toan, khát vọng, giới hạn và khả năng trưởng thành của họ.

Có lẽ đó là lý do cuốn sách này chạm được đến nhiều độc giả, bởi ai trong chúng ta cũng từng có một con ngựa để đuổi theo. Và ai rồi cũng sẽ có lúc phải dừng lại để hỏi rằng sau tất cả những cuộc đua ấy, mình còn nhận ra chính mình hay không?

Tác giả Nguyễn Đinh Khoa là kiến trúc sư, nhà quản lý dự án với gần hai thập niên kinh nghiệm trong lĩnh vực bất động sản và phát triển dự án. Anh từng đảm nhiệm nhiều vị trí quản lý tại các tập đoàn trong và ngoài nước, đồng thời là tác giả của các tác phẩm: Độc hành, Trở về một đứa trẻ, Con kiến xây và Dị bản. Năm 2024, anh đoạt Giải Văn học tuổi 20 lần thứ 6 và Giải thưởng Văn học trẻ của Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh.

Còn tác giả Lưu Đình Long là nhà báo, tác giả sách, hiện là Giám đốc Công ty TNHH Văn hóa và Truyền thông Mây Thong Dong. Anh là tác giả và đồng tác giả của nhiều đầu sách như Lắng nghe hơi thở, Tâm kinh minh thuyết cho mình, Như mây thong dong, Như gió an lành, Bình an mà sống, Sống tích cực, thương chân thành, Càng hiểu càng thương, Mẹ hiểu, cha thương, rộng đường con bước...

Được ấn hành bởi Nhà xuất bản Dân Trí và Mây Thong Dong, Công việc, con ngựa và chúng ta là sự gặp gỡ giữa hai tác giả đến từ hai lĩnh vực khác nhau nhưng cùng chung mối quan tâm về nghề nghiệp, sự trưởng thành và hành trình đi tìm sự bình an giữa những áp lực của đời sống hiện đại. Cuốn sách không chỉ kể những câu chuyện công việc, mà còn là những chiêm nghiệm về trách nhiệm, lòng biết ơn, sự chính trực và giá trị của một đời sống có ý nghĩa.