Chiến tranh không tiếng súng: Công nghệ điện tử và AI đang thay đổi chiến trường như thế nào?

Tuệ Minh
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và các công nghệ tác chiến điện tử đang mở ra một dạng xung đột mới, nơi việc gây gián đoạn hệ thống có thể thay thế các phương thức tấn công truyền thống. Xu hướng này không chỉ làm thay đổi cách thức tác chiến mà còn đặt ra những thách thức mới đối với an ninh và phòng thủ trong tương lai.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Chiến trường mới của thời đại công nghệ

Chiến tranh hiện đại đang trải qua một sự chuyển đổi sâu sắc. Trong khi các hình thức tác chiến truyền thống vẫn dựa vào tên lửa, xe tăng và máy bay không người lái, một dạng chiến trường mới đang nổi lên, nơi các hệ thống điện tử có thể bị gián đoạn mà không cần đến các phương thức tấn công thông thường.

Trong số những công nghệ đáng chú ý là xung điện từ (EMP) và vi sóng công suất cao (HPM), có khả năng ảnh hưởng tới hoạt động của thiết bị điện tử. Các hệ thống tác chiến điện tử nhận thức kết hợp (CEW) đang đi đầu trong xu hướng này khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo để gây nhiễu tín hiệu, làm gián đoạn radar và hỗ trợ vô hiệu hóa máy bay không người lái.

Nhiều quốc gia đã nhận ra tiềm năng của các công nghệ này và đang tăng cường đầu tư phát triển. Theo một báo cáo năm 2018 của Trung tâm Đánh giá Chiến lược và Ngân sách (CSIS), Mỹ đang phải cạnh tranh với sự phát triển nhanh chóng của chiến tranh điện tử trên toàn cầu và có thể cần thêm thời gian để theo kịp các đối thủ. Một báo cáo gửi Quốc hội Mỹ vào tháng 11/2024 cũng cho thấy năng lực tác chiến điện tử của Trung Quốc đã có bước tiến đáng kể, đặc biệt trong việc phát hiện và gây nhiễu hệ thống đối phương.

Chiến tranh không tiếng súng: Công nghệ điện tử và AI đang thay đổi chiến trường như thế nào?
Chiến tranh không tiếng súng: Công nghệ điện tử và AI đang thay đổi chiến trường như thế nào?

Vai trò ngày càng lớn của trí tuệ nhân tạo

Khả năng kiểm soát phổ điện từ ngày càng được xem là yếu tố quan trọng trong chiến tranh hiện đại, tương tự như vai trò của ưu thế trên không trong thế kỷ 20. Trí tuệ nhân tạo đóng vai trò trung tâm khi giúp các hệ thống phân tích dữ liệu nhanh hơn, chính xác hơn và phản ứng kịp thời với các mối đe dọa.

Theo Đại tá Drew Cukor, sĩ quan tình báo thuộc Thủy quân lục chiến Mỹ, con người và máy tính sẽ phối hợp để nâng cao khả năng phát hiện và xử lý thông tin của các hệ thống vũ khí.

Những năm gần đây, Lầu Năm Góc đã tăng cường chú trọng phát triển các công nghệ này. Một ví dụ là hệ thống Leonidas – thiết bị vi sóng công suất cao được thiết kế để đối phó với máy bay không người lái. Hệ thống sử dụng năng lượng định hướng để làm gián đoạn hoạt động điện tử của mục tiêu, thay vì sử dụng đạn dược truyền thống, qua đó có thể tái sử dụng và giảm chi phí vận hành.

Không quân Mỹ cũng đã ký hợp đồng trị giá 6,4 triệu USD với Viện Nghiên cứu Tây Nam nhằm phát triển các thuật toán CEW có khả năng nhận diện mối đe dọa mới. Mục tiêu là xây dựng hệ thống phân tích môi trường có độ chính xác cao và thời gian phản ứng nhanh hơn.

Những thách thức an ninh mới

Một đặc điểm đáng chú ý của các công nghệ tác chiến điện tử là khả năng triển khai theo cách khó nhận diện hơn so với các loại vũ khí truyền thống. Điều này đặt ra thách thức đối với các hệ thống giám sát và phòng thủ hiện nay.

Các chuyên gia cho rằng nếu được sử dụng trong môi trường đô thị hoặc gần các cơ sở quan trọng, các công nghệ như EMP có thể gây gián đoạn đáng kể đối với hệ thống điện tử và hạ tầng kỹ thuật.

Một báo cáo năm 2022 của Bộ An ninh Nội địa Mỹ cũng cảnh báo về nguy cơ các công nghệ sẵn có trên thị trường có thể bị khai thác cho mục đích gây gián đoạn. So với các phương tiện quân sự truyền thống, một số công nghệ điện tử có thể yêu cầu ít nguồn lực vận hành hơn, khiến việc kiểm soát trở nên phức tạp hơn.

Do các hình thức tác động này không mang đặc điểm dễ nhận diện như tấn công truyền thống, việc xác định nguyên nhân và đưa ra phản ứng phù hợp có thể gặp nhiều khó khăn.

Hệ thống Epirus Leonidas có thể hạ gục một đàn máy bay không người lái bằng xung điện từ làm vô hiệu hóa hệ thống điện tử của chúng.
Hệ thống Epirus Leonidas có thể hạ gục một đàn máy bay không người lái bằng xung điện từ làm vô hiệu hóa hệ thống điện tử của chúng.

Tương lai của chiến tranh: Ít hữu hình hơn, phức tạp hơn

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo tiếp tục phát triển, các hệ thống tác chiến điện tử được dự báo sẽ ngày càng hiệu quả và khó đối phó hơn. Điều này đặt ra yêu cầu các chiến lược phòng thủ phải thích ứng nhằm phát hiện và hạn chế các nguy cơ từ sớm.

Hiện nay, nhiều quốc gia đang đầu tư vào các giải pháp đối phó, bao gồm thiết bị điện tử có khả năng chống chịu tốt hơn, các thuật toán phòng thủ dựa trên trí tuệ nhân tạo và các phương thức bảo mật tiên tiến. Tuy nhiên, theo đánh giá của giới chuyên gia, các biện pháp phòng thủ thường cần thời gian để theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ tấn công.

Trong tương lai, xung đột có thể mang những đặc điểm khác biệt so với trước đây, với sự gia tăng của các yếu tố công nghệ và khả năng tác động đến hệ thống điện tử. Xu hướng này đang đặt ra nhiều câu hỏi về cách thức các quốc gia chuẩn bị và thích ứng với môi trường an ninh mới.

Ngành bán dẫn Trung Quốc báo lãi 'khủng' nhờ nỗ lực tự chủ công nghệ chiến lược

Theo kết quả tài chính chưa được kiểm toán, các doanh nghiệp trong ngành công nghiệp bán dẫn của Trung Quốc đã ghi nhận mức ...

Bầu trời chiến tranh đang đổi chủ: Trực thăng có bị UAV 'soán ngôi'?

Sự bùng nổ của máy bay không người lái (UAV) đang làm thay đổi sâu sắc cách các cường quốc quân sự vận hành trên ...

(Tổng hợp)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Việt Nam-Azerbaijan: Bền chặt tình hữu nghị, rộng mở đường tương lai

Việt Nam-Azerbaijan: Bền chặt tình hữu nghị, rộng mở đường tương lai

Hơn sáu thập niên vun đắp tình hữu nghị đang tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam và Azerbaijan đưa quan hệ Đối tác Chiến lược đi vào chiều sâu.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên: Tái định vị giữa thế giới phân cực

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên: Tái định vị giữa thế giới phân cực

Chuyến thăm của ông Tập Cận Bình khẳng định, Trung Quốc vẫn là nhân tố không thể thiếu trên con đường hướng tới bán đảo Triều Tiên hòa bình và ổn định lâu dài.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Hướng tới ổn định chiến lược và thể chế hóa khuôn khổ hợp tác thực chất

Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Hướng tới ổn định chiến lược và thể chế hóa khuôn khổ hợp tác thực chất

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc thể hiện nhu cầu lớn của cả hai về ổn định chiến lược và thúc đẩy hợp tác.
Những vấn đề phức tạp của xung đột Trung Đông

Những vấn đề phức tạp của xung đột Trung Đông

Sau hơn hai tháng bom đạn bao phủ vùng Vịnh, cuộc xung đột ở Trung Đông vẫn mờ mịt, nhưng hậu họa thì đã rõ.
Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Quá trình chuyển giao quyền lực tại Myanmar từ chính quyền quân sự sang chính phủ dân sự chính danh đã bắt đầu.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Việc G7 tổ chức cuộc họp khẩn cấp về nguồn cung dầu mỏ tại Paris là để khẳng định vai trò trung tâm của nhóm trong định hình kinh tế và quản trị toàn cầu.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động