Chính sách đối ngoại và lựa chọn từ ‘ngoại giao chuyên biệt’

Thanh Tuấn
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Cuốn sách 'Ngoại giao chuyên biệt' phân tích về sắc thái mới này trong quan hệ quốc tế, đặc biệt từ sau Chiến tranh Lạnh, đề cập những lựa chọn mà các quốc gia tầm trung đang đối mặt.

Tháng 7/2017, chính trường Singapore dậy sóng vì tranh cãi nảy lửa giữa Kishore Mahbubani - khi đó là hiệu trưởng sáng lập Trường Chính sách công Lý Quang Diệu và là cựu đại sứ Singapore tại Liên hợp quốc (LHQ) - với cựu Ngoại trưởng K Shanmugam và Đại sứ Bilahari Kausikan về chuyện quốc đảo này nên “nghĩ nhỏ” hay không sau thời kỳ Lý Quang Diệu.

Lập luận của Mahbubani, chiến lược gia đối ngoại và nhà tư tưởng hàng đầu của Singapore những năm 1980 tới đầu 2000, khá đơn giản: sau khủng hoảng Qatar bị các nước vùng Vịnh bao vây, Singapore nên tư duy lại cách tiếp cận của mình sau kỷ nguyên Lý Quang Diệu theo hướng nước nhỏ nên hành động kiểu nhỏ, cổ súy các tổ chức khu vực, và khuyến khích vai trò của Liên hợp quốc.

Chính sách đối ngoại và lựa chọn từ ‘ngoại giao chuyên biệt’
Kishore Mahbubani là nhà ngoại giao nhiều ảnh hưởng của Singapore. (Nguồn: TodayOnline)

Lựa chọn chính sách quốc gia tầm trung

Lý lẽ của ông là Singapore sẽ khó có được nhà lãnh đạo nào vĩ đại như Lý Quang Diệu. Hơn nữa, với quy mô và nguồn lực nhỏ thì Singapore nên hạn chế can dự vào vấn đề lớn, đặc biệt giữa những cường quốc.

Mahbubani - người từng đặt vấn đề “Người châu Á có thể nghĩ?” từ những năm 1990 để nói về thiên niên kỷ tiếp theo của người châu Á - bị chỉ trích vì giới hạn tư duy Singapore trong “nghĩ nhỏ”. Trong khi đó, cố Thủ tướng Lý Quang Diệu chưa bao giờ đặt tầm nhìn đó cho quốc đảo này, dù ông từng đưa quốc đảo nhỏ bé chỉ với mấy trăm km2 trở thành một trong những nước có tiếng nói quan trọng trong khu vực.

Lập luận của Mahbubani ngay lập tức vấp phải các chỉ trích mạnh mẽ của cả hai nhà ngoại giao kỳ cựu. Ông Shanmugam chỉ ra nguyên tắc của Lý Quang Diệu là chưa bao giờ ủng hộ “suy nghĩ nhỏ”.

Đại sứ Bilahari Kausikan chỉ trích kịch liệt hơn. Ông nêu thực tế rằng Singapore có quy mô nhỏ hơn hầu hết nước Đông Nam Á nhưng chưa bao giờ để vấn đề này ảnh hưởng tới đường lối đối ngoại độc lập hay các nguyên tắc của họ. Ông nhắc tới những lần Singapore bác lại quan điểm của Trung Quốc, Mỹ hay Indonesia trong quá khứ để bảo vệ lập trường của mình.

Câu chuyện về tranh cãi giữa những nhà ngoại giao Singapore này là vấn đề kinh điển trong lựa chọn chính sách đối ngoại của các quốc gia, đặc biệt ở nhóm các quốc gia vừa hay tầm trung: đâu là giới hạn nguồn lực; lựa chọn nào phù hợp với khả năng ảnh hưởng của mình trong quan hệ quốc tế.

Cuốn sách Ngoại giao chuyên biệt: Hướng đi mới của Ngoại giao Việt Nam đến năm 2030 (NXB Chính trị Quốc gia Sự thật) do Tiến sĩ Vũ Lê Thái Hoàng chủ biên. Ông đang làm công việc ngoại giao chuyên nghiệp và nghiên cứu tại Bộ Ngoại giao.

Sách đề cập những lựa chọn mà các quốc gia tầm trung đang đối mặt, và cách tư duy về những lựa chọn đó. Chủ biên đã tập hợp và đóng góp quan trọng cho cuốn sách.

Tiến sĩ Hoàng cũng là người đóng góp vào bài phát biểu của nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại Đối thoại Shangri-la ở Singapore tháng 5/2013 về niềm tin chiến lược. Đây được đánh giá là thông điệp quan trọng trong thời điểm biến động lớn khi đó.

Trong cuốn sách này, tác giả có chương giải thích sâu về “xây dựng lòng tin” trong chính sách đối ngoại của quốc gia tầm trung, với những phân tích từ mô hình hòa giải Pháp - Đức (những đối thủ truyền kiếp trong lịch sử châu Âu) sau Thế chiến II, hay quá trình xây dựng lòng tin của ASEAN vốn là tổ chức được xây dựng từ Chiến tranh Lạnh, đang phát triển mạnh và ngày càng gắn kết kể từ 1990 tới nay.

Sắc thái mới của quan hệ quốc tế

Theo các tác giả, ngoại giao chuyên biệt (niche diplomacy) là sắc thái mới sinh động trong quan hệ quốc tế, nhất là trong giai đoạn từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay.

Đây là đặc trưng chính sách, hành vi tạo nên bản sắc riêng của các quốc gia tầm trung như Canada, Thụy Điển, Australia... Các tiếp cận được nhóm tác giả đề cập tới bao gồm ngoại giao số, ngoại giao nước, ngoại giao trung gian hòa giải, ngoại giao y tế hay ngoại giao bình đẳng giới.

Những sắc thái này là điểm mới so với “ngoại giao cây tre”, “ngoại giao pháo hạm” được dùng để mô tả triết lý, bản sắc, phong cách ngoại giao của một số quốc gia, hay “ngoại giao bóng bàn”, “ngoại giao giao hưởng” nói về việc sử dụng những công cụ phi chính trị (thể thao, văn hóa…) trong quá khứ.

Chính sách đối ngoại và lựa chọn từ ‘ngoại giao chuyên biệt’
Cuốn sách tập hợp những nghiên cứu chất lượng về lựa chọn phong cách ngoại giao chuyên biệt của các quốc gia tầm trung.

Thúc đẩy ngoại giao chuyên biệt là “nỗ lực tìm tòi, sáng tạo, thích ứng với thực tiễn mới trong hệ thống quốc tế của những quốc gia với nguồn lực có hạn song muốn phát huy ảnh hưởng, vai trò” trong khu vực và trên thế giới.

Các quốc gia tầm trung bị hạn chế trong những lĩnh vực mà họ có thể phát triển bởi một loạt các yếu tố về địa lý, kinh tế và tính chất cấu trúc xã hội và chính trị của những nước này.

Ngoại giao chuyên biệt trở nên phổ biến một phần bởi các nước không thể “tập trung nguồn lực cần thiết để tiến hành chính sách đối ngoại trong bối cảnh một chiến lược lớn toàn cầu”.

Theo nhóm tác giả, nghiên cứu trong cuốn sách này, với những liên hệ, gợi mở hàm ý chính sách cho Việt Nam, thực sự cần thiết trong bối cảnh thế và lực của đất nước có nhiều phát triển; và công tác đối ngoại đứng trước những yêu cầu mới, nên cần tìm ra tư duy mới trong thế kỷ 21.

20 năm trước, ở giảng đường đại học, sinh viên ngành quan hệ quốc tế luôn mong có những tài liệu cập nhật về biến động của những dòng chảy quốc tế đương đại - điều khá thiếu trong các tài liệu chuyên khảo lúc đó. Các cập nhật về đối ngoại và tư duy quốc gia tầm trung là những cập nhật cần thiết và kịp thời trong bối cảnh thế giới đang có nhiều thay đổi hiện nay.

Cuốn sách là một cập nhật quan trọng, sâu sắc về cách nhìn, phân tích chính sách đối ngoại hiện đại. Nhóm tác giả của Tiến sĩ Vũ Lê Thái Hoàng đã cho ra mắt cuốn sách chất lượng về ngoại giao đương đại và những lựa chọn cho các quốc gia tầm trung.

Đây là chuyên khảo rất cần để có cách hiểu mạch lạc, tư duy đa chiều trong thế giới đang có một loạt chiều kích mới, hỗn loạn và đầy bất ngờ hiện nay.

Một cách để hiểu về đảng phái chính trị ở Hoa Kỳ

Một cách để hiểu về đảng phái chính trị ở Hoa Kỳ

Cuốn sách Chính trị đảng phái tại Hoa Kỳ được xem là tiêu chuẩn vàng cho các giáo trình về đảng phái chính trị đã ...

Tái bản có bổ sung cuốn sách '45 năm đời tổng thống Hoa Kỳ'

Tái bản có bổ sung cuốn sách '45 năm đời tổng thống Hoa Kỳ'

TGVN. Ấn bản mới nhất '45 đời tổng thống Hoa Kỳ' đã bổ sung nội dung về Tổng thống Donald Trump ở chương 45 và ...

Tại sao ‘Bản sắc’ là cuốn sách chính trị hay nhất năm 2018?

Tại sao ‘Bản sắc’ là cuốn sách chính trị hay nhất năm 2018?

TGVN. 'Bản sắc', tác phẩm mới nhất của tác giả Francis Fukuyama, từng đạt giải Sách hay nhất năm 2018 của tờ The Times (Anh) ...

(theo Zing)

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Đại hội XIII của Đảng: Báo chí Algeria đề cao công cuộc xây dựng đất nước của Việt Nam

Đại hội XIII của Đảng: Báo chí Algeria đề cao công cuộc xây dựng đất nước của Việt Nam

Trong vài tuần qua, nhiều tờ báo lớn và uy tín của Algeria đã có các bài viết đánh giá cao tầm quan trọng của Đại hội Đảng toàn quốc ...
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (21-22/1): Bắc Bộ rét về đêm và sáng; Nam Bộ đêm mưa rào vài nơi, ngày nắng; Hà Nội mưa phùn 15-21 độ

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (21-22/1): Bắc Bộ rét về đêm và sáng; Nam Bộ đêm mưa rào vài nơi, ngày nắng; Hà Nội mưa phùn 15-21 độ

Dự báo thời tiết Bắc Bộ trời rét; Bắc Trung Bộ và Tây Nguyên rét về đêm và sáng sớm; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên đêm mưa rào vài nơi, ...
Jack Ma trở lại sau hai tháng vắng bóng, mang theo 'món quà' 58 tỷ USD cho Alibaba

Jack Ma trở lại sau hai tháng vắng bóng, mang theo 'món quà' 58 tỷ USD cho Alibaba

Sự tái xuất của tỷ phú Jack Ma đã khiến giá cổ phiếu của Alibaba tăng hơn 10%, nâng vốn hóa thị trường của doanh nghiệp này thêm 58 tỷ ...
XSMB 22/1 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 22/1/2021 - XSMB thứ 6 hàng tuần - SXMB 22/1 - dự đoán XSMB 23/1

XSMB 22/1 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 22/1/2021 - XSMB thứ 6 hàng tuần - SXMB 22/1 - dự đoán XSMB 23/1

XSMB 22/1. Báo TGVN sẽ trực tiếp Kết quả xổ số miền Bắc nhanh nhất hôm nay, thứ 6 ngày 22 tháng 1 năm 2021. KQSXMB. SXMB 22/1.
XSMT 22/1 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 22/1/2021 - XSMT thứ 6 hàng tuần - SXMT 22/1 - dự đoán XSMT 23/1

XSMT 22/1 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 22/1/2021 - XSMT thứ 6 hàng tuần - SXMT 22/1 - dự đoán XSMT 23/1

XSMT 22/1. Báo TGVN sẽ trực tiếp Kết quả xổ số miền Trung nhanh nhất hôm nay, thứ 6 ngày 22 tháng 1 năm 2021. KQSXMT. SXMT 22/1.
WHO: Chớ lo lắng, quốc gia nào cũng sẽ có vaccine Covid-19

WHO: Chớ lo lắng, quốc gia nào cũng sẽ có vaccine Covid-19

Ngày 20/1, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã trấn an và khẳng định tất cả những người muốn tiêm vaccine Covid-19 đều sẽ được tiêm phòng.
Tân Tổng thống Joe Biden: Từ hai lần 'vấp ngã' trong cuộc đua song mã đến Tổng thống quyền lực nhất thế giới

Tân Tổng thống Joe Biden: Từ hai lần 'vấp ngã' trong cuộc đua song mã đến Tổng thống quyền lực nhất thế giới

Tân Tổng thống Joe Biden, 78 tuổi, là người từng phục vụ 8 đời Tổng thống, từ Tổng thống Richard M. Nixon đến Tổng thống Barack Obama.
XSMN 22/1 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 22/1/2021 - XSMN thứ 6 hàng tuần - SXMN 22/1 - dự đoán XSMN 23/1

XSMN 22/1 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 22/1/2021 - XSMN thứ 6 hàng tuần - SXMN 22/1 - dự đoán XSMN 23/1

XSMN 22/1. Báo TGVN sẽ trực tiếp Kết quả xổ số miền Nam nhanh nhất hôm nay, thứ 6 ngày 22 tháng 1 năm 2021. KQSXMN. SXMN 22/1.
Tử vi hôm nay - Xem tử vi vui 12 con giáp ngày 22/1: Tuổi Dần sóng gió trong công việc, tuổi Mùi thử thách trong tình yêu

Tử vi hôm nay - Xem tử vi vui 12 con giáp ngày 22/1: Tuổi Dần sóng gió trong công việc, tuổi Mùi thử thách trong tình yêu

Tử vi hôm nay 22/1/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tí, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Đội hình xuất sắc nhất châu Âu năm 2020: Messi và Ronaldo góp mặt

Đội hình xuất sắc nhất châu Âu năm 2020: Messi và Ronaldo góp mặt

Đội hình xuất sắc nhất châu Âu năm 2020 do người hâm mộ bầu chọn trên trang chủ của Liên đoàn bóng đá châu Âu (UEFA).
Bộ Ngoại giao trao tặng Kỷ niệm chương cho lãnh đạo Bộ Tài chính

Bộ Ngoại giao trao tặng Kỷ niệm chương cho lãnh đạo Bộ Tài chính

Sáng ngày 21/1, tại trụ sở Bộ Tài chính, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Minh Khôi đã trao tặng Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Ngoại giao Việt Nam” cho các lãnh đạo Bộ ...
Việt Nam ủng hộ người dân Somalia trong nỗ lực hướng tới hòa bình, ổn định và phát triển

Việt Nam ủng hộ người dân Somalia trong nỗ lực hướng tới hòa bình, ổn định và phát triển

Phó Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại LHQ chia sẻ Việt Nam ủng hộ tiến trình dân chủ tại Somalia, đặc biệt là bầu cử sắp tới.
Việt Nam tham gia họp HĐBA về Syria và chủ trì họp 10 nước thành viên không thường trực với Tổng Thư ký LHQ

Việt Nam tham gia họp HĐBA về Syria và chủ trì họp 10 nước thành viên không thường trực với Tổng Thư ký LHQ

Ngày 20/1, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã họp định kỳ hàng tháng về tình hình tại Syria bằng hình thức trực tuyến.
Lễ ký kết Chương trình hợp tác giữa Học viện Ngoại giao Việt Nam và Saudi Arabia

Lễ ký kết Chương trình hợp tác giữa Học viện Ngoại giao Việt Nam và Saudi Arabia

Lễ ký kết ‘Chương trình hợp tác giữa Học viện Ngoại giao Việt Nam và Học viện Ngoại giao Hoàng tử Saud Al-Faisal, Saudi Arabia.
Năm 2020 ghi dấu những bước đi vững chắc của luật pháp quốc tế

Năm 2020 ghi dấu những bước đi vững chắc của luật pháp quốc tế

Ngày 20/1, Bộ Ngoại giao đã tổ chức Tọa đàm về sự phát triển của luật pháp quốc tế năm 2020 nhằm giới thiệu tổng quan về các chủ đề pháp lý đang nổi lên.
Khai giảng trực tuyến Lớp bồi dưỡng lãnh đạo, quản lý cấp Vụ dành cho các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài

Khai giảng trực tuyến Lớp bồi dưỡng lãnh đạo, quản lý cấp Vụ dành cho các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài

Lớp được tổ chức dành cho cán bộ của Bộ Ngoại giao và các bộ, ngành đang công tác nhiệm kỳ tại các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài.
Đại sứ quán Việt Nam tại Iran thăm lãnh sự 2 công dân Việt Nam trên tàu Hàn Quốc bị Iran bắt giữ

Đại sứ quán Việt Nam tại Iran thăm lãnh sự 2 công dân Việt Nam trên tàu Hàn Quốc bị Iran bắt giữ

Đại sứ quán Việt Nam tại Iran đã thăm lãnh sự 2 công dân Việt Nam trên tàu Hàn Quốc bị Iran bắt giữ. Hiện 2 người sức khỏe ổn định.
Bộ Ngoại giao thông tin về việc đưa công dân về nước trước Tết Tân Sửu

Bộ Ngoại giao thông tin về việc đưa công dân về nước trước Tết Tân Sửu

Theo Người phát ngôn, việc đưa công dân về nước phải phù hợp với tình hình dịch bệnh diễn ra trên thế giới, ở trong nước và năng lực cách ly trong nước.
Bộ Ngoại giao sẵn sàng bảo hộ công dân Việt trên tàu Hàn Quốc ở Iran

Bộ Ngoại giao sẵn sàng bảo hộ công dân Việt trên tàu Hàn Quốc ở Iran

Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện đang theo sát tình hình người Việt tại Myanmar, Iran và Hàn Quốc, sẵn sàng bảo hộ công dân khi cần thiết.
Đại sứ quán Việt Nam tại Lào mở link đăng ký cho công dân có nguyện vọng về nước dịp Tết

Đại sứ quán Việt Nam tại Lào mở link đăng ký cho công dân có nguyện vọng về nước dịp Tết

Đại sứ quán Việt Nam tại Lào ra thông báo hướng dẫn công dân Việt Nam tiếp tục đăng ký xuất cảnh Lào về nước trong dịp Tết Nguyên đán.
Đưa gần 280 công dân Việt Nam từ hơn 30 quốc gia ở châu Âu, châu Phi và Nam Mỹ về nước

Đưa gần 280 công dân Việt Nam từ hơn 30 quốc gia ở châu Âu, châu Phi và Nam Mỹ về nước

Các cơ quan chức năng phối hợp tổ chức chuyến bay đưa gần 280 công dân Việt Nam từ hơn 30 quốc gia ở châu Âu, châu Phi và Nam Mỹ về nước.
Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan khuyến cáo công dân không về nước bằng đường bộ

Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan khuyến cáo công dân không về nước bằng đường bộ

Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan khuyến cáo công dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.
Trong bữa tiệc, bạn đã biết cách dùng nước hoa quả?

Trong bữa tiệc, bạn đã biết cách dùng nước hoa quả?

Ngoài rượu, trà, cafe, nước khoáng... tại các bữa tiệc, người ta còn sử dụng nước hoa quả như chanh, cam, dứa, xoài, dừa...
Những món ăn gì không nên dùng trong tiệc chiêu đãi?

Những món ăn gì không nên dùng trong tiệc chiêu đãi?

Trong tiệc chiêu đãi, cần chú ý không nên đưa một số món ăn vào thực đơn, nhất là trong chiêu đãi khách châu Âu.
Bạn đã biết về 7 loại thư tín ngoại giao thường dùng? (Phần 2)

Bạn đã biết về 7 loại thư tín ngoại giao thường dùng? (Phần 2)

Tiếp tục chuyên mục Thường thức Ngoại giao kỳ trước, TG&VN giới thiệu 3 loại thư tín ngoại giao thường dùng.
Bạn đã biết về 7 loại thư tín ngoại giao thường dùng? (Phần 1)

Bạn đã biết về 7 loại thư tín ngoại giao thường dùng? (Phần 1)

Bảy loại thư tín ngoại giao thường dùng trong giao dịch giữa các Cơ quan đại diện với Bộ Ngoại giao hay một cơ quan chính quyền nước sở tại là những loại nào?
Sự giống và khác nhau về hình thức thư tín ngoại giao giữa các quốc gia?

Sự giống và khác nhau về hình thức thư tín ngoại giao giữa các quốc gia?

TGVN. Thư tín ngoại giao có một số nguyên tắc chung do tập quán quốc tế quy định và được tôn trọng trong hoạt động ngoại giao.
Những lưu ý về xưng hô trong hoạt động giao tiếp đối ngoại

Những lưu ý về xưng hô trong hoạt động giao tiếp đối ngoại

Việc gọi tên một người tưởng chừng đơn giản, nhưng trong thực tế giao tiếp đối ngoại lại là một việc đòi hỏi rất cẩn trọng.
Phiên bản di động