CẠNH TRANH CHIẾN LƯỢC MỸ-TRUNG QUỐC

'Chính trị bản sắc' làm trầm trọng thêm căng thẳng Mỹ-Trung Quốc ?

Sơn Huy
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Học giả Wang Jisi - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc) mới đây có bài viết trên tờ South China Morning Post, nhận định rằng 'chính trị bản sắc' gây thêm chia rẽ và ngờ vực, phá vỡ sự hợp tác và hiểu biết lẫn nhau giữa Mỹ-Trung Quốc.
chinh tri ban sac lam tram trong them cang thang my trung quoc
Nhà nghiên cứu Wang Jisi nhận định, "chính trị bản sắc" đã tạo cơ sở cho chủ nghĩa dân tộc, phá vỡ sự hợp tác và hiểu biết lẫn nhau giữa Trung Quốc và Mỹ.

Thực tiễn ngày nay

Học giả Wang Jisi cho biết, giới nghiên cứu luôn tìm hiểu về nguyên nhân gốc rễ của căng thẳng Mỹ-Trung Quốc cũng như lý do vì sao Mỹ luôn cố gắng đẩy Trung Quốc vào tình huống phải xoay sở. Đáp án phổ biến nhất là Trung Quốc, với tư cách là một cường quốc đang trỗi dậy nhanh chóng, thách thức vị trí thống trị của Mỹ trên thế giới. Nhận định khác cho rằng, sự khác biệt sâu sắc về hệ tư tưởng và thể chế chính trị đã thổi bùng đối đầu Trung-Mỹ.

Tuy nhiên, đối mặt với thách thức khó khăn do đại dịch Covid-19 gây ra, thay vì tăng cường hợp tác y tế công cộng, Trung Quốc và Mỹ lại lao vào cuộc khẩu chiến, “lời qua tiếng lại” về nguồn gốc của virus. Cuộc chiến này không chỉ đơn thuần phản ánh sự chênh lệch giữa lợi ích quốc gia hai bên, sự tranh giành quyền lực hoặc khác biệt về hệ tư tưởng và hệ thống chính trị mà còn nhắc nhở về tầm quan trọng của chính trị bản sắc trong thế giới ngày nay.

Chính trị bản sắc đề cập đến một cách tiếp cận chính trị, trong đó mọi người hình thành các liên kết chính trị xã hội riêng nhằm giải quyết các mối quan tâm và chương trình nghị sự của các nhóm cụ thể, thường được xác định theo chủng tộc, dân tộc, giới tính, tôn giáo, ngôn ngữ và văn hóa... Chính trị bản sắc thường nhằm mục đích giành lại quyền tự quyết và tự do chính trị lớn hơn cho những người bị gạt ra ngoài lề xã hội.

Một người thường xác định danh tính bản thân bằng quốc gia xuất xứ của họ. Tuy nhiên, điều đặc biệt đối với cả Trung Quốc và Mỹ là bản sắc lớn hơn quốc gia. Đối với nhiều người trong giới tinh hoa Mỹ, nước Mỹ đại diện cho nền văn minh phương Tây, nền dân chủ và đôi khi là cả cộng đồng quốc tế. Trong khi đó, giới tinh hoa Trung Quốc thường coi Trung Quốc là đại diện cho nền văn minh phương Đông và coi Trung Quốc là quốc gia có tiếng nói đại diện các nước đang phát triển.

Các biểu hiện rõ ràng

Tin liên quan
Đối đầu Mỹ-Trung Quốc có nguồn gốc sâu xa Đối đầu Mỹ-Trung Quốc có nguồn gốc sâu xa

Sự phân mảnh và hỗn loạn trong chính trị quốc tế và nền kinh tế toàn cầu kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2007-2008 đã hình thành một nền chính trị làm xói mòn mối quan hệ Trung-Mỹ trong những năm tiếp theo. Một số biểu hiện dưới đây đã xuất hiện rõ ràng trước khi Covid-19 bùng phát và sẽ tiếp tục rõ ràng hơn nữa sau khi cuộc khủng hoảng biến mất.

Thứ nhất, chính trị bản sắc là hệ quả tất yếu của toàn cầu hóa với sự gia tăng bất bình đẳng kinh tế, xã hội trên toàn thế giới, giữa các quốc gia, dân tộc và trong xã hội.

Thứ hai, sự bất bình đẳng ngày càng trầm trọng làm phát sinh chủ nghĩa dân túy. Ở các quốc gia đa sắc tộc như Mỹ, chủ nghĩa dân túy được củng cố bởi một hình thức chủ nghĩa dân tộc có xu hướng đổ lỗi cho các quốc gia khác về những thất bại của chính họ.

Thứ ba, tiến bộ công nghệ là con dao hai lưỡi. Một mặt, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và những cải tiến khác giúp cải thiện chất lượng cuộc sống. Mặt khác, công nghệ cũng là công cụ để định hình nhận thức, kích động tinh thần dân tộc cực đoan, làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo và xây dựng bức tường giữa các nhóm có bản sắc khác nhau.

Tác động tiêu cực đến toàn cầu

Với những đặc tính trên, chính trị bản sắc gây thêm sự chia rẽ hiện có và sự ngờ vực trong các xã hội và giữa các quốc gia. Do đó, điều này có xu hướng củng cố chủ nghĩa dân tộc ở cả Trung Quốc và Mỹ, làm gián đoạn hơn nữa sự hợp tác và hiểu biết lẫn nhau.

Tin liên quan
Căng thẳng thương mại với Mỹ, Trung Quốc làm cách nào để Căng thẳng thương mại với Mỹ, Trung Quốc làm cách nào để 'lấy lòng' EU?

Thông qua lăng kính của nền chính trị bản sắc, đặc biệt là ở Trung Quốc và Mỹ, có thể hiểu rõ hơn về lý do tại sao cạnh tranh chiến lược là điều khó tránh khỏi. Về cơ bản, các giá trị chính trị sẽ tiếp tục mâu thuẫn. Hơn nữa, hai quốc gia sẽ vẫn là những nền văn minh có thể phân biệt rõ ràng, mỗi quốc gia đều tuyên bố đại diện cho tương lai. Lãnh đạo hai nước biết cách sử dụng chính trị bản sắc để đoàn kết chính thể đồng thời chống lại bên còn lại.

Chính trị bản sắc đang thâm nhập sâu vào suy nghĩ của ngày càng nhiều công dân Trung Quốc và Mỹ khi mối quan hệ hai nước đang tồi tệ hơn lúc nào hết. Điều này được lý giải một phần trong cuốn "Cuộc đụng độ giữa các nền văn minh" của Samuel Huntington. Huntington chỉ ra rằng: “Mọi người sử dụng chính trị không chỉ để thúc đẩy lợi ích của họ mà còn để xác định danh tính của họ. Chúng ta chỉ biết mình là ai khi biết mình không phải là ai và thường chỉ khi biết mình chống lại ai”.

Ngày nay, Trung Quốc và Mỹ đang lâm vào một cuộc cạnh tranh lâu dài, gợi nhớ đến Chiến tranh Lạnh. Cuộc cạnh tranh này cũng có thể gây ra tác động sâu rộng hơn nữa đến nền chính trị toàn cầu trong thời kỳ hậu đại dịch, nếu những lời nói ác ý và hành động thù địch vẫn tiếp tục.

Đối đầu với Trung Quốc gia tăng, Mỹ và Ấn Độ tăng cường quan hệ 4 bên với Nhật Bản, Australia

Đối đầu với Trung Quốc gia tăng, Mỹ và Ấn Độ tăng cường quan hệ 4 bên với Nhật Bản, Australia

TGVN. Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết các quan chức chính phủ cấp cao của Mỹ và Ấn Độ ngày 11/9 đã nhất trí tăng ...

Giới chuyên gia: Quan hệ Mỹ-Trung hiện đan xen chặt chẽ với nhau

Giới chuyên gia: Quan hệ Mỹ-Trung hiện đan xen chặt chẽ với nhau

TGVN. Giới chuyên gia bác bỏ ý tưởng về một cuộc Chiến tranh Lạnh, nói rằng mối quan hệ kinh tế giữa hai cường quốc ...

Tránh trở thành “con tốt” trong căng thẳng thương mại, sinh viên Trung Quốc chọn Hong Kong du học

Tránh trở thành “con tốt” trong căng thẳng thương mại, sinh viên Trung Quốc chọn Hong Kong du học

TGVN. Việc Mỹ ban hành những quy chế thị thực chặt chẽ mới đây đã khiến sinh viên Trung Quốc tìm kiếm cơ hội học ...

(theo SCMP)

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

Bill Gates thích dùng điện thoại Android, có phải chỉ vì sở thích cá nhân?

Bill Gates thích dùng điện thoại Android, có phải chỉ vì sở thích cá nhân?

Bill Gates từng chuyển từ điện thoại chạy Windows Phone sang Android vì những lý do mà theo ông là tiện lợi hơn.
XSMN 28/2 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật 28/2/2021 - SXMN 28/2 - dự đoán XSMN 1/3

XSMN 28/2 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật 28/2/2021 - SXMN 28/2 - dự đoán XSMN 1/3

XSMN 28/2. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay, chủ Nhật ngày 28 tháng 2 năm 2021. XSMN chủ nhật. KQSXMN. SXMN 28/2.
Đại diện EU chỉ trích cơ quan truyền thông Moldova, Nga lập tức nêu quan điểm

Đại diện EU chỉ trích cơ quan truyền thông Moldova, Nga lập tức nêu quan điểm

Nga kêu gọi "tạo ra một cơ chế lập pháp để bảo vệ Moldova trước những thông tin sai lệch bên ngoài".
Cộng đồng người Việt ở Nam Phi gặp mặt mừng Xuân Tân Sửu 2021

Cộng đồng người Việt ở Nam Phi gặp mặt mừng Xuân Tân Sửu 2021

Đại sứ quán Việt Nam tại Nam Phi tổ chức buổi gặp mặt cộng đồng mừng Xuân Tân Sửu 2021.
Bộ trưởng Nguyễn Thành Long: Vaccine COVIVAC 'Made in' Việt Nam an toàn và hiệu quả

Bộ trưởng Nguyễn Thành Long: Vaccine COVIVAC 'Made in' Việt Nam an toàn và hiệu quả

Vaccine COVIVAC của IVAC đã không chỉ được đánh giá ở Việt Nam mà còn ở Mỹ, Ấn Độ.
Lithium - nguồn 'dầu mới' của thế kỷ XXI

Lithium - nguồn 'dầu mới' của thế kỷ XXI

Những nơi mà lithium (Liti) được khai thác ở Mỹ Latin thậm chí còn nhận được một cái tên - "cái chết trắng”.
Tìm cách tham gia trở lại TPP, Thượng nghị sĩ hàng đầu Mỹ đề xuất ‘rủ' Ấn Độ

Tìm cách tham gia trở lại TPP, Thượng nghị sĩ hàng đầu Mỹ đề xuất ‘rủ' Ấn Độ

Thượng nghị sĩ hàng đầu của Mỹ khuyến nghị chính quyền của Tổng thống Joe Biden cần xem xét Ấn Độ như một ứng viên tiềm năng tham gia TPP.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (27-28/2): Cảnh báo mưa dông trên khu vực nội thành Hà Nội; phía Bắc đêm và sáng có mưa

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (27-28/2): Cảnh báo mưa dông trên khu vực nội thành Hà Nội; phía Bắc đêm và sáng có mưa

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (27-28/2), trong vài giờ tới, mưa rào khu vực nội thành Hà Nội sau đó lan ra khu vực huyện: Thạch ...
Mỹ không kích Syria: Tổng thống Biden nói về tín hiệu gửi tới Iran

Mỹ không kích Syria: Tổng thống Biden nói về tín hiệu gửi tới Iran

Mục đích vụ Mỹ không kích Syria là nêu rõ với Iran rằng nước này sẽ không thể không bị trừng phạt nếu có hành động chống Washington.
Phần Lan: Ngày văn hóa quốc gia bắt nguồn từ một sử thi - Kalevala

Phần Lan: Ngày văn hóa quốc gia bắt nguồn từ một sử thi - Kalevala

Nhân ngày Kalevala 28/2/2021, Báo TG&VN giới thiệu bài viết về sự ra đời của Kalevala - sử thi dân tộc của Phần Lan.
Đại diện EU chỉ trích cơ quan truyền thông Moldova, Nga lập tức nêu quan điểm

Đại diện EU chỉ trích cơ quan truyền thông Moldova, Nga lập tức nêu quan điểm

Nga kêu gọi "tạo ra một cơ chế lập pháp để bảo vệ Moldova trước những thông tin sai lệch bên ngoài".
Mỹ không kích Syria: Tổng thống Biden nói về tín hiệu gửi tới Iran

Mỹ không kích Syria: Tổng thống Biden nói về tín hiệu gửi tới Iran

Mục đích vụ Mỹ không kích Syria là nêu rõ với Iran rằng nước này sẽ không thể không bị trừng phạt nếu có hành động chống Washington.
‘Thanh minh' với Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ nói về việc mua hệ thống S-400 của Nga

‘Thanh minh' với Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ nói về việc mua hệ thống S-400 của Nga

S-400 là hệ thống phòng thủ, sẽ được sử dụng khi cần thiết nhằm đối phó với các nguy cơ và nguy hiểm.
Cuba và EU đối thoại vòng 3 về nhân quyền trong không khí tôn trọng và xây dựng

Cuba và EU đối thoại vòng 3 về nhân quyền trong không khí tôn trọng và xây dựng

Cuba và EU tiến hành vòng 3 cuộc Đối thoại về Nhân quyền theo hình thức trực tuyến, trong khuôn khổ Thỏa thuận giữa hai bên.
Vụ bạo loạn Đồi Capitol: Truy tố hơn 300 người, điều tra với tốc độ và quy mô chưa từng có

Vụ bạo loạn Đồi Capitol: Truy tố hơn 300 người, điều tra với tốc độ và quy mô chưa từng có

Bộ Tư pháp Mỹ đã buộc tội hơn 300 người tham gia vụ bạo loạn Đồi Capitol hôm 6/1.
Mỹ: Tai nạn máy bay, 3 người thiệt mạng

Mỹ: Tai nạn máy bay, 3 người thiệt mạng

Vụ tai nạn máy bay xảy ra ở Gainesville, thuộc bang Georgia.
Xung đột biên giới Ấn Độ-Trung Quốc: Tưởng dễ, hóa khó

Xung đột biên giới Ấn Độ-Trung Quốc: Tưởng dễ, hóa khó

Căng thẳng Ấn Độ-Trung Quốc có thể tạm thời hạ nhiệt, song quan hệ New Delhi-Bắc Kinh còn nhiều thách thức khó giải quyết một sớm một chiều. TG&VN bình luận.
Mỹ và 'sự trở lại' với G7: Hồi sinh thời thân ái

Mỹ và 'sự trở lại' với G7: Hồi sinh thời thân ái

Ông Biden tỏ ra coi trọng G7 để chứng tỏ khác biệt với người tiền nhiệm và để chứng minh là nghĩ thật làm thật với chủ trương đưa 'Nước Mỹ trở lại'.
Thái Lan hậu bỏ phiếu bất tín nhiệm: Sóng gió còn đó

Thái Lan hậu bỏ phiếu bất tín nhiệm: Sóng gió còn đó

Nội các Thái Lan đã vượt qua các cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm, song sóng gió với chính quyền Thủ tướng Prayut Chan-o-cha vẫn còn ở phía trước.
Nước Mỹ dưới thời ông Joe Biden ‘đã trở lại’, có lợi hại hơn xưa?

Nước Mỹ dưới thời ông Joe Biden ‘đã trở lại’, có lợi hại hơn xưa?

Ông Joe Biden tin rằng ‘nước Mỹ đã trở lại’ và sẵn sàng dẫn dắt thế giới đương đầu với thách thức một lần nữa, song đi thì dễ, mà về thì khó.
Thủ tướng Italy từ chức: Khó khăn riêng, thách thức chung thời Covid-19

Thủ tướng Italy từ chức: Khó khăn riêng, thách thức chung thời Covid-19

Chuyện ông Giuseppe Conte từ chức Thủ tướng Italy cho thấy hai thách thức lớn mà Italy nói riêng và thế giới nói chung đang phải đối mặt thời Covid-19.
Tân Tổng thống Joe Biden 'chữa lành vết thương' cho nước Mỹ như thế nào?

Tân Tổng thống Joe Biden 'chữa lành vết thương' cho nước Mỹ như thế nào?

Máu đã đổ, nước mắt đã rơi, nhưng những thời khắc khó khăn nhất vẫn đang chờ đón Tổng thống Joe Biden sau ngày 20/1.
Mùa Đông thảm họa ở Texas và bài học đắt giá từ những lỗ hổng tồn đọng

Mùa Đông thảm họa ở Texas và bài học đắt giá từ những lỗ hổng tồn đọng

Người dân tại Texas tuần qua trải qua thảm họa trong thảm họa khi vừa phải hứng chịu một mùa Đông giá rét bất thường, vừa phải chịu cảnh mất điện, nước.
Cuộc đảo chính duy nhất tại Mỹ bị lãng quên trong lịch sử

Cuộc đảo chính duy nhất tại Mỹ bị lãng quên trong lịch sử

Sự việc năm 1898 là cuộc đảo chính thành công duy nhất trong lịch sử Mỹ, nhưng cũng là ‘vết nhơ’ đáng quên bởi những câu chuyện đằng sau đó.
Thách thức mới của Tổng thống Mỹ Joe Biden trong việc giải quyết kho vũ khí hạt nhân ở châu Á

Thách thức mới của Tổng thống Mỹ Joe Biden trong việc giải quyết kho vũ khí hạt nhân ở châu Á

Châu Á có tới 5 trên 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân, và đây được xem là kho 'thuốc nổ' mà Tổng thống Mỹ Joe Biden cần giải quyết.
Trắc nghiệm về vaccine Covid-19

Trắc nghiệm về vaccine Covid-19

Mời bạn tham gia bài trắc nghiệm về vaccine Covid-19.
Tiêm chủng vaccine Covid-19 tại New York: Tìm kiếm sự công bằng

Tiêm chủng vaccine Covid-19 tại New York: Tìm kiếm sự công bằng

Thành phố và bang New York đang đối mặt nhiều thách thức trong triển khai một chương trình tiêm chủng vaccine Covid-19 công bằng và toàn diện hơn.
Italy và giấc mộng Vành đai và Con đường phiên bản Địa Trung Hải

Italy và giấc mộng Vành đai và Con đường phiên bản Địa Trung Hải

Học tập từ sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc, Italy đang muốn định vị bản thân thành một trung tâm thương mại ở Nam Âu và hơn thế nữa.
Phiên bản di động