Chính trường Anh trước vòng xoáy bất ổn mới

Thủ tướng Anh Keir Starmer phát biểu tại Hạ viện ngày 13/5. (Nguồn: The Guardian)

Công đảng tại Anh đang đối mặt với sức ép gia tăng từ nội bộ, cử tri và mối quan hệ với EU hậu Brexit, đặt chính phủ của Thủ tướng Keir Starmer trước một giai đoạn nhiều thử thách.

Sau chiến thắng ấn tượng của Công đảng trong cuộc tổng tuyển cử năm 2024, người dân Anh kỳ vọng một giai đoạn ổn định mới sau những khó khăn hậu Brexit. Tuy nhiên, những diễn biến gần đây cho thấy kỳ vọng đó đang chịu nhiều sức ép, khi các vấn đề kinh tế - xã hội và chia rẽ chính trị tiếp tục bộc lộ.

Nhiều khó khăn nội bộ

Chiến thắng của Công đảng năm 2024 được xem là bước ngoặt lớn ở Anh sau 14 năm cầm quyền của đảng Bảo thủ. Với cam kết khôi phục tăng trưởng kinh tế, cải thiện dịch vụ công và đưa nước Anh trở lại vị thế ổn định, ông Keir Starmer đã nhận được mức tín nhiệm khá cao từ cử tri.

Nhiều người kỳ vọng Công đảng sẽ khắc phục những hệ lụy kéo dài của Brexit, xử lý cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt và tái thiết hệ thống y tế quốc gia vốn bị quá tải nghiêm trọng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy chính phủ mới đang gặp nhiều khó khăn hơn dự kiến.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm, áp lực giá cả và áp lực ngân sách lớn. Những tác động kéo dài từ Brexit, đại dịch Covid-19 và các cuộc xung đột quốc tế khiến kinh tế Anh khó phục hồi nhanh chóng.

More from WVR
Chính trường Anh gặp khủng hoảng nội bộ, Thủ tướng Keir Starmer chịu áp lực từ chức

Chính phủ đương nghiệm đang lúng túng giữa yêu cầu cắt giảm chi tiêu và áp lực phải mở rộng hỗ trợ xã hội. Sự thất vọng của người dân ngày càng gia tăng khi các cam kết cải cách chưa mang lại kết quả rõ rệt. Đây cũng là nguyên nhân khiến tỷ lệ ủng hộ dành cho Công đảng có dấu hiệu suy giảm thời gian gần đây.

Trong cuộc bầu cử địa phương tháng 5/2026, Công đảng được cho là đã để mất một số vị trí quan trọng tại các hội đồng địa phương, kể cả tại khu vực miền Bắc nước Anh, nơi có đông người lao động và từng được xem là một trong những địa bàn có ý nghĩa chính trị lớn đối với Công đảng.

Kết quả này được xem là tín hiệu cảnh báo đối với uy tín của chính phủ của Thủ tướng Starmer, làm dấy lên những tranh luận trong nội bộ đảng. Một bộ phận nghị sĩ Công đảng được truyền thông Anh cho là đã bày tỏ bất mãn hoặc kêu gọi thay đổi cách điều hành, khiến áp lực đối với ông Starmer gia tăng.

Trong khi đó, đảng cánh hữu Reform UK do ông Nigel Farage dẫn dắt, nổi lên mạnh mẽ trong cuộc bầu cử địa phương vừa qua, tạo sức ép lớn lên Công đảng lẫn đảng Bảo thủ. Ông Nigel Farage theo đuổi chủ trương chống nhập cư, hoài nghi về quan hệ với EU và kêu gọi cải tổ sâu rộng hệ thống chính trị - kinh tế của Anh.

Sự trỗi dậy của Reform UK cũng phản ánh tâm lý bất mãn của một bộ phận cử tri trước chi phí sinh hoạt, nhập cư, dịch vụ công và niềm tin suy giảm vào các chính đảng truyền thống.

Kinh tế nước Anh đang đối mặt với nhiều khó khăn. (Nguồn: The Guardian)

Vết thương chưa lành

Trong khi nội bộ đối diện với những bất ổn, bên ngoài, quan hệ giữa Anh với EU cũng gặp những khó khăn. Dù chính phủ Công đảng chủ trương cải thiện quan hệ với Brussels, Anh vẫn chưa thể giải quyết triệt để các bất đồng về thương mại, lao động và quy định hải quan sau khi rời EU.

Chính phủ Anh gần đây được cho là đã thăm dò khả năng thành lập một cơ chế gắn kết chặt chẽ hơn dành cho hàng hóa với EU. Theo đó, Anh sẽ điều chỉnh một số quy định trong nước theo tiêu chuẩn của liên minh, nhằm giúp hàng hóa của doanh nghiệp Anh lưu thông thuận lợi hơn vào thị trường EU với hơn 450 triệu dân. Tuy nhiên, EU chưa tỏ ra sẵn sàng chấp nhận một mô hình chỉ tập trung vào hàng hóa, thay vào đó nhấn mạnh các phương án đòi hỏi mức độ gắn kết sâu hơn giữa Anh và EU.

Các phương án này nếu được đặt lên bàn đàm phán đều có thể buộc Anh phải thay đổi lập trường, đặc biệt trong các vấn đề như quyền cư trú, lao động và mức độ tuân thủ quy định của EU. Điều này có thể gây ra tranh cãi chính trị lớn trong nội bộ Anh. Những khó khăn này cho thấy giới hạn chính trị và pháp lý hậu Brexit vẫn là trở ngại lớn trong nỗ lực tái định hình quan hệ giữa hai bên sau cuộc chia tay lịch sử.

More from WVR
Thủ tướng Anh kiên quyết không từ chức giữa sóng gió, tuyên bố kế hoạch đường dài

Trong bối cảnh đó, chính phủ của ông Starmer hiện bị kẹt giữa hai áp lực: Một bên muốn xích lại gần EU để vực dậy nền kinh tế, bên kia lo ngại việc nhượng bộ Brussels sẽ làm bùng phát tranh cãi chính trị trong nước, đặc biệt trong nhóm cử tri vẫn coi Brexit là lựa chọn cần được tôn trọng sau cuộc trưng cầu ý dân năm 2016.

Đối với Anh, bài toán hậu Brexit không chỉ là vấn đề thương mại mà còn liên quan tới khả năng London duy trì vai trò tại châu Âu, phối hợp với EU trong các hồ sơ an ninh, Ukraine, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), năng lượng và chuỗi cung ứng. Vì vậy, bất kỳ điều chỉnh nào trong quan hệ Anh - EU cũng cần được chính phủ Anh tính toán kỹ để tránh tạo thêm chia rẽ trong nước.

Còn nhiều biến động

Sau khi Công đảng cầm quyền chịu thất bại tại một số địa bàn trong cuộc bầu cử địa phương, Thủ tướng Keir Starmer thừa nhận trách nhiệm, song khẳng định kết quả này càng khiến ông quyết tâm thúc đẩy các cải cách. Tuy nhiên, tình trạng chia rẽ nội bộ, sự suy giảm tín nhiệm và áp lực kinh tế - xã hội khiến tương lai chính trị của ông đối mặt với nhiều thách thức hơn.

Cuộc khủng hoảng hiện nay phản ánh những vấn đề mang tính cấu trúc của nước Anh hậu Brexit: Nền kinh tế tăng trưởng chậm, xã hội phân hóa, niềm tin vào giới chính trị suy giảm và sự nổi lên của các lực lượng dân túy.

Dù Công đảng điều chỉnh cách tiếp cận trong thời gian tới, chính phủ Anh vẫn phải đối mặt với bài toán khó: Vừa phục hồi kinh tế, cải thiện phúc lợi xã hội, vừa định hình lại vai trò của nước Anh trong châu Âu và trên thế giới sau Brexit.

Đây là những bài toán phức tạp và sẽ khó có được sự đồng thuận giữa các đảng phái chính trị ở Anh hiện nay, khiến chính trường Anh có thể còn tiếp tục trải qua một giai đoạn nhiều biến động, song chưa nhất thiết rơi vào khủng hoảng toàn diện nếu chính phủ kiểm soát được các sức ép kinh tế - xã hội và duy trì được kênh đối thoại với EU.