Chuyên gia Trung Quốc: TP. Hồ Chí Minh có 'lợi thế người đi sau' để bứt phá chuyển đổi số-xanh

Trao đổi với Báo Thế giới và Việt Nam bên lề Diễn đàn Kinh tế mùa Thu năm 2025 diễn ra từ ngày 25-27/11, các đại biểu Trung Quốc chia sẻ góc nhìn về xu hướng công nghệ, định hướng hợp tác khu vực và tương lai phát triển của Việt Nam.

'Chìa khóa' mở tương lai kinh tế biển Việt Nam Thúc đẩy hợp tác giáo dục và khoa học công nghệ Việt Nam-Hoa Kỳ Doanh nghiệp Pháp tìm kiếm cơ hội hợp tác đầu tư tại Việt Nam

GS. Yuan Feng, Viện Phần mềm, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, Chủ tịch Hội đồng Viện nghiên cứu công nghệ ứng dụng phần mềm Quảng Châu, Trung Quốc. (Ảnh: Sỹ Điều)

Tư duy quy hoạch tổng thể

GS. Yuan Feng thuộc Viện Phần mềm, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, Chủ tịch Hội đồng Viện nghiên cứu công nghệ ứng dụng phần mềm Quảng Châu, Trung Quốc, nhấn mạnh yếu tố mấu chốt của chuyển đổi xanh và chuyển đổi số nằm ở tư duy “top-level design” – quy hoạch tổng thể ở tầm cao nhất. Ông phân tích nhiều hệ thống đô thị trên thế giới gặp phải tình trạng “ốc đảo thông tin” khi các dự án công nghệ được xây dựng riêng lẻ, thiếu sự liên kết. Điều này dẫn đến trùng lặp đầu tư, hiệu quả thấp và khó mở rộng.

Với kinh nghiệm nghiên cứu và triển khai trong các dự án thành phố thông minh tại Trung Quốc, GS. Yuan Feng khẳng định: “Nếu không có quy hoạch tổng thể, chúng ta rất dễ bỏ lỡ bức tranh toàn cảnh. Càng trong lĩnh vực số hóa và đô thị thông minh, thiết kế từ cấp cao nhất càng đóng vai trò quyết định".

Ông cho rằng Việt Nam nói chung và TP. Hồ Chí Minh nói riêng có thể rút ra nhiều bài học từ các mô hình đã triển khai tại Quảng Châu hoặc Thâm Quyến, trong đó việc chuẩn hóa dữ liệu, thống nhất nền tảng dùng chung và liên thông hạ tầng số là yêu cầu bắt buộc để tối ưu hóa nguồn lực.

Nhìn vào xu hướng toàn cầu, GS. Yuan Feng khẳng định: “Tương lai là AI”. Vì trong tất cả công nghệ hiện nay, trí tuệ nhân tạo tạo ra tác động mạnh mẽ nhất, thay đổi cách vận hành của mọi ngành nghề, từ sản xuất, dịch vụ đến quản trị công.

AI không chỉ giúp tăng hiệu quả, tự động hóa quy trình mà còn tạo ra các mô hình năng lượng mới, hỗ trợ đo lường – giám sát phát thải theo thời gian thực, tối ưu hóa sử dụng tài nguyên, từ đó góp phần trực tiếp vào mục tiêu khử carbon. Song ông cũng cảnh báo rằng việc triển khai AI phải đi kèm tư duy hệ thống: “Chúng ta không thể chỉ xem xét từng dự án riêng lẻ. Phải nhìn toàn bộ chiến lược chuyển đổi số và phát triển đô thị như một chỉnh thể”.

Về cơ hội phát triển của TP. Hồ Chí Minh, GS. Yuan Feng đưa ra góc nhìn tích cực: Với lợi thế của người đi sau, TP. Hồ Chí Minh có thể áp dụng trực tiếp công nghệ tiên tiến nhất, tránh vòng lặp “vá sửa” mà nhiều đô thị lâu đời tại châu Âu và châu Á đang gặp phải.

Ông nhận định: “TP. Hồ Chí Minh có thể đạt hiệu quả tối ưu khi triển khai hạ tầng số mới và mô hình quản trị đô thị thông minh Đây chính là cơ hội để thành phố bứt phá và nhanh chóng bắt kịp chuẩn mực quốc tế về xanh hóa và công nghệ”.

Rút ngắn vòng đời đổi mới

Bà Yang Yanyan, Chủ tịch Hiệp hội xúc tiến thương mại Quảng Tây, Trung Quốc. (Ảnh: Sỹ Điều)

Ở góc độ hợp tác khu vực, bà Yang Yanyan, Chủ tịch Hiệp hội xúc tiến thương mại Quảng Tây, Trung Quốc nhấn mạnh vai trò của công nghệ – đặc biệt là AI – trong thúc đẩy chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Bà đánh giá cao cam kết của Việt Nam trong đổi mới công nghệ, khẳng định điều này tạo ra môi trường thuận lợi để hai nước tăng cường hợp tác.

Bà cho biết, Quảng Tây đang xây dựng Trung tâm hợp tác đổi mới AI Trung Quốc – ASEAN, nhằm kết nối nghiên cứu tại Trung Quốc với ứng dụng thực tiễn tại các nước Đông Nam Á. Mô hình ba tầng: nghiên cứu – tích hợp – ứng dụng mà Quảng Tây đang theo đuổi được xem là hướng đi giúp rút ngắn vòng đời đổi mới công nghệ và thúc đẩy thương mại hóa nhanh hơn.

Theo bà, trong tương lai, Quảng Tây mong muốn hợp tác sâu hơn với TP. Hồ Chí Minh trong lĩnh vực kinh tế số, kinh tế xanh, trao đổi doanh nghiệp, kết nối startup và mở rộng thử nghiệm các mô hình ứng dụng AI trên quy mô đô thị.

Những chia sẻ của các đại biểu Trung Quốc tại Diễn đàn Kinh tế mùa Thu năm 2025 đều cho thấy một điểm chung: chuyển đổi xanh và chuyển đổi số không thể tách rời, và AI đang trở thành “động cơ” quan trọng nhất để thúc đẩy cả hai tiến trình.

Đối với Việt Nam, đặc biệt là TP. Hồ Chí Minh – trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước – đây vừa là cơ hội phát triển, vừa là định hướng hợp tác mới với Trung Quốc trong các lĩnh vực quy hoạch đô thị thông minh, ứng dụng AI trong quản trị và phát triển kinh tế số khu vực.