Công bố tình trạng kháng kháng sinh từ thực phẩm tại châu Âu

Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Âu (ECDC) vừa công bố báo cáo chung cho rằng tình trạng kháng kháng sinh (AMR) ở các vi khuẩn lây truyền qua thực phẩm tiếp tục là mối lo ngại nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng trên toàn Liên minh châu Âu (EU).

Điểm tên 5 loại thực phẩm sẵn có giúp giảm say rượu bia ngày Tết Gói bánh chưng ngày Tết: Nỗi nhớ xa quê dịu dàng Bánh kẹp miền Tây – Hương vị Tết gợi nhớ tuổi thơ

Thách thức kháng kháng sinh từ thực phẩm tại châu Âu

Công bố tình trạng kháng kháng sinh từ thực phẩm tại châu Âu. (Ảnh minh họa: VGP)

Dù đã có những tiến triển nhất định trong công tác kiểm soát nhưng mức độ kháng thuốc của nhiều chủng vi khuẩn phổ biến vẫn ở mức cao, đòi hỏi cócác biện pháp ứng phó bền bỉ và đồng bộ.

Báo cáo tập trung phân tích tình trạng AMR ở các vi khuẩn phổ biến trong chuỗi thực phẩm như Salmonella và Campylobacter, vốn có thể lây truyền từ động vật sang người thông qua thực phẩm bị nhiễm khuẩn.

Các ca bệnh do những vi khuẩn này gây ra không chỉ phổ biến mà trong nhiều trường hợp còn diễn biến nặng, buộc phải điều trị bằng kháng sinh. Khi vi khuẩn kháng thuốc, các lựa chọn điều trị hiệu quả bị thu hẹp, làm gia tăng nguy cơ biến chứng và gánh nặng cho hệ thống y tế.

Nhấn mạnh tính chất liên ngành của vấn đề, ông Piotr Kramarz - chuyên gia cấp cao của ECDC - cho rằng tình trạng AMR ở Salmonella và Campylobacter phản ánh mối liên hệ chặt chẽ giữa sức khỏe con người, động vật và hệ thống sản xuất thực phẩm.

Theo ông, việc bảo vệ hiệu quả của kháng sinh - một trong những trụ cột của y học hiện đại - đòi hỏi sự phối hợp hành động mạnh mẽ theo hướng tiếp cận “Sức khỏe toàn diện” (One Health), bởi AMR là thách thức chung, không biên giới.

Một trong những điểm đáng lo ngại là tỷ lệ kháng ciprofloxacin – kháng sinh quan trọng trong điều trị các ca nhiễm trùng nặng - vẫn ở mức cao trong nhiều chủng Campylobacter và Salmonella phân lập từ cả người và động vật nuôi. Salmonella ở động vật nuôi duy trì mức độ kháng cao nhiều năm, còn tỷ lệ kháng ciprofloxacin ở các ca nhiễm ở người vẫn đang có xu hướng tăng.

Đối với Campylobacter, mức độ kháng ciprofloxacin phổ biến đến mức loại thuốc này không còn được khuyến cáo sử dụng trong điều trị nhiễm trùng ở người tại châu Âu, khiến các biện pháp hạn chế sử dụng trên động vật trở nên cần thiết.

Ngoài ciprofloxacin, nhiều chủng vi khuẩn còn kháng các loại thuốc thông dụng khác như ampicillin, tetracycline và sulfonamide.

Đáng chú ý, sự xuất hiện của vi khuẩn E.coli sinh carbapenemase trong động vật nuôi và sản phẩm thịt tại một số nước được xem là tín hiệu cảnh báo, bởi nhóm kháng sinhcarbapenem là “vũ khí cuối cùng” dành cho con người và bị cấm sử dụng trong chăn nuôi.

Dù vậy, báo cáo cũng ghi nhận một số tín hiệu tích cực. Trong một thập kỷ qua, tỷ lệ Salmonella kháng ampicillin và tetracycline ở người đã giảm đáng kể tại nhiều quốc gia thành viên.

Ở cấp độ EU, mức độ kháng tetracycline ở gà thịt và ampicillin ở gà tây cũng có xu hướng đi xuống. Đối với Campylobacter, tỷ lệ kháng erythromycin – lựa chọn điều trị hàng đầu cho con người – giảm ở cả người và động vật tại nhiều quốc gia.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng đà cải thiện đang chậm lại ở một số lĩnh vực, đặc biệt là vi khuẩn E.coli trên gia cầm, nơi mức độ kháng thuốc có xu hướng chững lại thay vì tiếp tục giảm.

Theo EFSA và ECDC, sự khác biệt về mô hình AMR giữa các quốc gia phản ánh sự khác nhau trong việc sử dụng thuốc, phương thức chăn nuôi và các biện pháp phòng ngừa dịch bệnh.

Những phát hiện mới nhất tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của cách tiếp cận “Sức khỏe toàn diện”, trong đó việc sử dụng kháng sinh có trách nhiệm, kết hợp với tăng cường an toàn thực phẩm và phòng chống dịch bệnh là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và hạn chế mối đe dọa AMR tại châu Âu trong dài hạn.