Đại dự án tái thiết Ukraine và ‘bẫy ngọt ngào’ mang tên quốc hữu hóa

Minh Anh
Không chỉ bế tắc trong một cuộc xung đột quân sự “ủy nhiệm”, Ukraine còn đối mặt cuộc suy thoái kinh tế lớn chưa từng có. Tuy nhiên, điều đó vẫn chưa nguy hiểm bằng việc vướng vào cái "bẫy ngọt ngào" mang tên quốc hữu hóa.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Đại dự án tái thiết Ukraine và ‘bẫy ngọt ngào’ mang tên quốc hữu hóa. (Nguồn: Atlanticcouncil.org)
Đại dự án tái thiết Ukraine và ‘bẫy ngọt ngào’ mang tên quốc hữu hóa. (Nguồn: Atlanticcouncil.org)

“Sự cám dỗ”

Không còn quá sớm để bắt đầu thảo luận về việc tái thiết Ukraine. Trên thực tế, nhiều đề xuất khác nhau, bao gồm cả các ước tính về quy mô của “đại dự án” tái thiết tổng thể đã được bàn tới. Hơn nữa, rõ ràng là việc thực hiện tốt quy trình này sẽ càng cho thấy rõ tầm quan trọng của nhiệm vụ này đối với tương lai của cả an ninh Ukraine và châu Âu.

Cùng với việc tài trợ cho việc tái thiết, cộng đồng quốc tế cũng phải đảm bảo quá trình này thực sự củng cố Ukraine bằng cách khôi phục lại sức sống kinh tế và nền dân chủ.

Kiev được cho là đã viện dẫn luật thời chiến để quốc hữu hóa một số công ty quan trọng chiến lược bao gồm nhà sản xuất động cơ Motor Sich, công ty năng lượng Ukrnafta và Ukrtatnafta, nhà sản xuất phương tiện AvtoKrAZ và nhà sản xuất máy biến áp Zaporizhtransformator.

Điều này đang khiến người ta suy đoán rằng, có thể sớm được chứng kiến ​​các bước tiếp của Kiev theo hướng tiếp tục quốc hữu hóa những thành phần được cho là quan trọng đối với nền kinh tế Ukraine.

Phải thừa nhận, việc quốc hữu hóa gần đây của Kiev có thể được biện minh do hoàn cảnh đặc biệt của cuộc xung đột quân sự với Nga. Việc quốc hữu hóa trong thời loạn góp phần tăng cường quyền lực của nhà nước. Do đó, người ta có thể “bào chữa” rằng, những vụ tiếp quản như vậy phục vụ mục đích dân chủ, cũng như mục đích quân sự.

Giới quan sát còn nhận định, triển khai quốc hữu hóa trong lúc này, Kiev thu thêm một cái lợi thứ hai, đó là triển khai được chính sách chống “nhóm thao túng chính trị”, vốn là ưu tiên hàng đầu của quốc gia - như tuyên bố của Tổng thống Zelenskyy, nhưng lâu nay vẫn bị coi là “bất khả thi”.

Không còn nghi ngờ gì nữa, đối với Ukraine, việc quốc hữu hóa lúc này, vừa đúng thời điểm kinh tế đất nước khó khăn, vừa làm suy yếu quyền lực chính trị của “nhóm thao túng chính trị” trong khi tăng cường quyền lực của nhà nước. Trong nhiều thập kỷ, giới siêu giàu Ukraine vẫn được coi là có quyền thao túng không chỉ về kinh tế, mà còn có vai trò chính trị không hề nhỏ.

Tuy nhiên, theo giới nghiên cứu, nếu Ukraine muốn củng cố nền dân chủ, đồng thời ngày càng hướng tới và trở nên phù hợp với tư cách thành viên EU, tốt hơn hết là nên từ bỏ quyền sở hữu các nhà cung cấp năng lượng và các công ty chủ chốt trong lĩnh vực quốc phòng, viễn thông và truyền thông.

Trong bối cảnh này, điều quan trọng là quốc hữu hóa cần phải diễn ra như một phương sách cuối cùng, khi tất cả các biện pháp pháp lý khác tỏ ra không hiệu quả. Bất kỳ quá trình quốc hữu hóa nào diễn ra đều phải minh bạch. Việc không đáp ứng các điều kiện như vậy có thể khiến Ukraine phải “trả giá đắt”, đặc biệt là khi đề cập việc phân phối kinh phí phục hồi và tái thiết - vốn có khả năng chỉ được “giải ngân” với điều kiện Kiev đáp ứng đủ các cam kết nghiêm ngặt về luật pháp.

Tái thiết thế nào - bài toán hóc búa?

Ngoài ra, còn tùy thuộc vào tình hình thực tế. Điều vô cùng quan trọng là bất kỳ hoạt động quốc hữu hóa nào cũng không thể để vượt quá khả năng quản lý của nhà nước, cả trong thời chiến và thời bình. Vì các quyền tài sản được đảm bảo là một trụ cột thiết yếu của cả nền dân chủ và nền kinh tế thị trường thực sự, Ukraine phải ưu tiên bảo vệ các quyền cơ bản này trước tiên. Hơn nữa, đối với Kiev hiện nay, có thể phải mất một thời gian nữa để khôi phục năng lực nhà nước, tới trình độ có thể quản lý hiệu quả các “đại doanh nghiệp” lớn như thế.

Trên thực tế, nhiều nếu không muốn nói là hầu hết các công ty năng lượng châu Âu đều thuộc sở hữu hoặc nằm dưới sự quản lý của nhà nước. Tuy nhiên, nếu Kiev không thể quản lý hiệu quả và công bằng các ngành quan trọng của đất nước, thì Ukraine có nguy cơ rơi trở lại sự thống trị của “nhóm thao túng chính trị”.

Nhìn về phía trước, có thể sẽ khôn ngoan hơn nếu khuyến khích các hình thức sở hữu tư nhân và hỗn hợp công-tư trong ranh giới của một nhà nước và cơ quan lập pháp quản lý chặt chẽ. Cách tiếp cận này có thể giúp củng cố quản trị dân chủ và pháp quyền ở Ukraine sau xung đột.

Cùng với việc Ukraine dần dần tuân thủ các yêu cầu của một thành viên EU, cách tiếp cận như vậy có thể sẽ thu hút đầu tư nước ngoài nhiều hơn đáng kể và giúp tạo ra tăng trưởng kinh tế nhanh hơn.

Hiện tại, “sự cám dỗ” bởi các lợi ích mà quốc hữu hóa các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế là rất lớn. Nhưng các nhà chức trách ở Kiev cũng nên nhớ rằng, một khi xung đột với Nga kết thúc và nhiệm vụ tái thiết khổng lồ được đẩy nhanh, việc đáp ứng các điều kiện thành viên của EU sẽ trở nên cấp bách không kém.

Trong bối cảnh này, việc quốc hữu hóa các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế Ukraine có thể dẫn dắt đất nước ít thụt lùi hơn, nhưng sẽ làm tổn hại không nhỏ đối với vai trò của nhà nước trong nền kinh tế. Từ đó có thể tạo cơ hội cho sự tái xâm nhập của “nhóm thao túng chính trị” vào nhà nước và tạo sự hồi sinh cho chủ nghĩa tư bản thân hữu.

Không đề cập các vấn đề về chính trị, với sự tồn tại của rất nhiều mối đe dọa đối với đất nước, các nhà lãnh đạo Ukraine hiện đang tập trung vào việc đảm bảo sự sống còn của nền kinh tế quốc gia. Điều quan trọng là đặt nền móng cho giai đoạn phục hồi sau xung đột với Nga, có khả năng liên quan đến các khoản đầu tư quốc tế lên tới hàng nghìn tỷ USD. Điều này đòi hỏi một cách tiếp cận thận trọng đối với các vấn đề quốc hữu hóa và sự cân bằng hợp lý giữa sở hữu công và tư trong các lĩnh vực quan trọng.

Theo giới phân tích, điều quan trọng là các quyết định định hình sự hồi sinh của Ukraine sau xung đột quân sự không dựa trên cơ sở chính trị thuần túy đảng phái. Thay vào đó, các nhà lãnh đạo phải tính đến sự cần thiết củng cố quản trị dân chủ và tạo điều kiện phù hợp cho nền kinh tế thị trường phát triển dựa trên pháp quyền và đảm bảo quyền sở hữu.

Khi nào làm được điều đó, Kiev sẽ tiếp thêm được sinh lực cho nền kinh tế và củng cố an ninh của đất nước, đồng thời thúc đẩy quá trình hội nhập châu Âu sau cuộc xung đột Nga-Ukraine.

Tờ Al Jazeera mới đây trích dẫn dữ liệu chính thức, cuộc xung đột Nga-Ukraine đã kéo dài sang tháng 11, với sự tàn phá về người và tài sản trên diện rộng, Ukraine đã phải hứng chịu sự suy giảm kinh tế mạnh nhất trong hơn 30 năm vào năm 2022. GDP đã giảm 30,4% trong năm ngoái, theo số liệu sơ bộ do Bộ Kinh tế vừa công bố.

Các chuyên gia kinh tế cho biết, nguy cơ và sự không chắc chắn vẫn còn cao, đặc biệt nếu Nga tiếp tục nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng quan trọng của Ukraine. Tuy nhiên như lời Bộ trưởng Kinh tế Ukraine Yulia Svyrydenko mô tả, sự sụt giảm này ít nghiêm trọng hơn so với dự kiến của họ, dù đây là mức thiệt hại lớn nhất kể từ khi Ukraine giành độc lập vào năm 1991.

'Túi tiền' trúng đòn tấn công, cuộc đấu tranh sinh tồn của kinh tế Nga mới chỉ bắt đầu

'Túi tiền' trúng đòn tấn công, cuộc đấu tranh sinh tồn của kinh tế Nga mới chỉ bắt đầu

Kinh tế Nga sẽ giữ “kiên cường” được trong bao lâu trước hàng loạt biện pháp trừng phạt không có tiền lệ?

Giá cà phê hôm nay 12/1: Hai sàn phái sinh đồng loạt trượt dốc mạnh, tiếp sau phiên giảm thứ 9 của arabica là gì?

Giá cà phê hôm nay 12/1: Hai sàn phái sinh đồng loạt trượt dốc mạnh, tiếp sau phiên giảm thứ 9 của arabica là gì?

Theo báo cáo của tổng cục Thống kê Việt Nam, báo cáo rằng xuất khẩu cà phê cả năm 2022 của Việt Nam đạt 1.8 ...

Giá vàng hôm nay 9/1: Giá vàng tăng mạnh ngay đầu năm mới, 'gió ngược' sẽ ngừng thổi, tài sản hoạt động tốt nhất trong năm 2023?

Giá vàng hôm nay 9/1: Giá vàng tăng mạnh ngay đầu năm mới, 'gió ngược' sẽ ngừng thổi, tài sản hoạt động tốt nhất trong năm 2023?

Giá vàng hôm nay 9/1 bắt đầu có dấu hiệu của một mô hình tăng giá, khởi động từ quý IV/2022, với kỳ vọng Fed ...

Mỹ-Trung Quốc: USTR thông báo gia hạn miễn trừ thuế quan đối với 352 mặt hàng nhập khẩu bị áp thuế từ thời Tổng thống Trump

Mỹ-Trung Quốc: USTR thông báo gia hạn miễn trừ thuế quan đối với 352 mặt hàng nhập khẩu bị áp thuế từ thời Tổng thống Trump

Ngày 16/12, Văn phòng đại diện Thương mại Mỹ (USTR) thông báo sẽ kéo dài thêm 9 tháng thời gian miễn trừ thuế quan đối ...

Kinh tế Trung Quốc: Tiếp tục vươn tầm

Kinh tế Trung Quốc: Tiếp tục vươn tầm

Thành tựu về phát triển kinh tế của Trung Quốc đã và đang củng cố, mở rộng con đường phát triển bền vững, thuộc nhóm ...

(theo Atlanticcouncil, Helsinkitimes)

Bài viết cùng chủ đề

Căng thẳng Nga-Ukraine

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

APEC 2026 tạo thêm cơ hội hợp tác, để có đơn hàng và duy trì khách hàng, doanh nghiệp phải chuẩn bị năng lực thực hiện.
Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 18/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Ngày 17/11 đánh dấu tròn hai năm Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Israel (VIFTA) chính thức có hiệu lực.
Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 17/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11, tăng mạnh trên diện rộng, với 31/34 địa phương ghi nhận mức điều chỉnh, đưa giá thu mua toàn quốc lên 50.000 - 53.000 đồng/kg.
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được Ban Chấp hành VCCI bầu giữ chức Chủ tịch nhiệm kỳ 2021-2026.
Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Với di sản tiên phong trong việc xây dựng các công trình nổi tiếng toàn cầu, nhà phát triển bất động sản hàng đầu Thái Lan tiếp tục thách thức các quy ước, tạo ra ...
Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh thông tin, dự kiến đến hết năm 2026, cả nước sẽ hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội, đạt 90% so với kế hoạch đề ra.
Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng là tổ hợp căn hộ và thương mại dịch vụ nằm tại phường An Hải, bờ đông sông Hàn. Tổ hợp thuộc hệ sinh thái phát triển của BRG, với sự ...
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, trong đó dự kiến cắt giảm 7 điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục ...
Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội, khi sự riêng tư và chất lượng sống ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng của giới thượng lưu, Penthouse không đơn thuần là một ...
Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Vinhomes Hải Vân Bay, Làng Vân Đà Nẵng, thu hút sự quan tâm nhờ định hướng phát triển không gian sống gắn liền với thiên nhiên và cảnh quan ven biển Đà Nẵng. Trong đó, ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11 cho thấy đà giảm của đồng USD chưa phải dấu hiệu khởi đầu cho một xu hướng suy yếu trên diện rộng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11 cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ và thị trường chứng khoán khởi sắc giúp khôi phục sức hấp dẫn của đồng USD.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11 cho thấy kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong tháng 12 đang trở thành động lực hỗ trợ đồng USD.
46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

Một số ngân hàng tiếp tục hạ lãi suất ở những kỳ hạn có mức niêm yết cao, cho thấy áp lực cạnh tranh huy động vốn đang phần nào dịu lại.
HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

Ngày 3/11/2026, tại lễ vinh danh Fortune Southeast Asia 500 ở TP.HCM, HDBank ghi dấu năm thứ ba liên tiếp góp mặt trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11 cho thấy đồng USD​​​​​​​ đã tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng.
Phiên bản di động