Danh nhân tuổi Nhâm Dần trong sử Việt

Trần Trung Hiếu
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Dân tộc Việt Nam có lịch sử dựng nước và giữ nước lâu đời, có nền văn hóa vô cùng đặc sắc. Đó là công lao tạo dựng của những con người Việt Nam, những nhân vật lịch sử cụ thể.

Những nhân vật lịch sử được trang trọng ghi tên vào sử sách là những người đã góp phần tích cực vào công cuộc đấu tranh giành và giữ vững nền độc lập dân tộc, đưa đất nước tiến lên, được nhân dân quý trọng, đời đời tôn kính.

Xin được chấm phá ít dòng về một số danh nhân tuổi Nhâm Dần nổi tiếng cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX trong lịch sử dân tộc và lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.

Phan Huy Chú (1782-1840)

Danh sỹ triều Nguyễn, nhà bác học, nhà thơ quê huyện Thạch Hà (nay là huyện Lộc Hà), tỉnh Hà Tĩnh. Ông là con trai thứ ba của Phan Huy Ích, một danh sỹ thời hậu Lê và Tây Sơn.

Thuở nhỏ, ông đã nối tiếng ham học và học giỏi, đỗ Tú tài. Năm 1821, vua Minh Mạng triệu ông vào kinh, làm biên tu ở Viện hàn lâm. Năm 1824, ông được cử sang Phó sứ nhà Thanh. Năm 1828, làm Phủ thừa phủ Thừa Thiên rồi thăng Hiệp trấn Quảng Nam. Năm 1830, lại giữ chức Phó sứ sang nhà Thanh. Năm 1832, đi Indonesia rồi chuyển về làm việc ở Bộ Công năm 1833.

Sau một thời gian ông chán cảnh quan trường, xin từ quan về làm nghề dạy học, viết sách.

Cống hiến chủ yếu của Phan Huy Chú là công trình biên khảo bộ “Lịch triều hiến chương loại chí” gồm 49 quyển được ông biên soạn liên tục từ năm 1809 đến năm 1819. Đó là kết quả của những năm miệt mài nghiên cứu với tấm lòng yêu mến đất nước và văn hóa dân tộc, với mong muốn tổng kết lịch sử giúp đời. “Lịch triều hiến chương loại chí” có dung lượng lớn, là một kho tài liệu sử học rất phong phú, chính xác và được phân loại, hệ thống; là công trình nghiên cứu tiêu biểu đánh dấu thành tựu khoa học của nước ta đầu thế kỷ XIX.

Đinh Công Tráng (1842-1887)

Nhà yêu nước Việt Nam cuối thế kỷ XIX, một trong những thủ lĩnh của khởi nghĩa Ba Đình (huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa) trong phong trào Cần Vương chống thực dân Pháp. Ông vốn là Chánh tổng, khi quân Pháp tiến đánh Bắc kỳ lần thứ hai (1882) chiến đấu trong đội quân của Hoàng Tá Viêm và tham gia trận Cầu Giấy ngày 19/5/1883. Năm 1886, ông vào Thanh Hóa tiếp tục chống Pháp cùng với Phạm Bành, Hoàng Bật Đạt... để xây dựng cứ điểm Ba Đình thành căn cứ địa kháng chiến ở phía Bắc xứ Thanh. Ông trở thành người chỉ huy quân sự chính của căn cứ, đánh bại hai đợt tấn công quy mô lớn của Pháp ngày 18/12/1886 và ngày 6/1/1887, Ông đã chỉ huy quân chủ động phản công phá vòng vây của địch đêm ngày 20, rạng ngày 21/1/1887 rồi rút về căn cứ dự phòng ở Mã Cao.

Ngày 7/9/1887, ông hy sinh khi đang chiến đấu tại Tang Yên, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An. Căn cứ địa Ba Đình của Đinh Công Tráng sau này được đặt tên cho một quảng trường nổi tiếng bên cạnh lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh - Quảng trường Ba Đình.

Hà Huy Tập (1902-1941)

Nhà hoạt động cộng sản nổi tiếng của Việt Nam, quê ở xã Cẩm Hưng, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1923, ông tốt nghiệp trường Cao đẳng Tiểu học ở Huế, dạy ở Nha Trang. Năm 1925, tham gia tổ chức Hội Phục Việt và đến giữa năm 1926, ông bị trục xuất khỏi Nha Trang và chuyển về dạy Tiểu học ở Vinh, rồi bị sa thải vì tham gia Hội Phục Việt.

Cuối năm 1928, ông được cử sang Quảng Châu (Trung Quốc) để bàn về việc hợp nhất Hội Tân Việt với Hội Việt Nam cách mạng thanh niên, chuyển sang hoạt động ở Hội Việt Nam cách mạng thanh niên. Năm 1929, sang Liên Xô học Trường Đại học Phương Đông của Quốc tế Cộng sản. Đầu năm 1934, ông về Ma Cao (Trung Quốc) tham gia chỉ huy Ban chỉ huy hải ngoại của Đảng Cộng sản Đông Dương.

Tháng 3/1935, ông được cử làm Bí thư Ban chỉ huy hải ngoại của Đảng, trực tiếp chủ trì Đại hội lần thứ nhất của Đảng Cộng sản Đông Dương tại Ma Cao. Đại hội đã thông qua các nghị quyết, bầu ra BCH Trung ương, ông được bầu là Tổng Bí thư.

Tháng 7/1936, ông cùng với Lê Hồng Phong (Ủy viên BCH Quốc tế Cộng sản) triệu tập Hội nghị Ban chấp hành Trung ương ở Thượng Hải (Trung Quốc) để bổ sung nghị quyết của Trung ương Đảng, chủ trương thành lập Mặt trận nhân dân phản đế rộng rãi hơn nữa và thay đổi các hình thức đấu tranh cho phù hợp với tình hình mới.

Ngày 14/7/1938, do có chỉ điểm, mật thám Pháp đã bắt ông tại Sài Gòn. Sau cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ, Pháp buộc ông “chịu trách nhiệm tinh thần về cuộc khởi nghĩa này” và xử tử hình. Trước tòa án thực dân, ông khảng khái tuyên bố “Tôi chẳng có gì phải hối tiếc. Nếu còn sống, tôi vẫn tiếp tục hoạt động”. Ngày 26/8/1941, ông bị xử bắn tại Hóc Môn (Gia Định) cùng với các đồng chí Nguyễn Văn Cừ, Nguyễn Thị Minh Khai, Võ Văn Tần, Phan Đăng Lưu...

Lê Hồng Phong (1902-1942)

Nhà hoạt động nổi tiếng và là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương (3/1935-5/1936), quê ở xã Hưng Thông, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An.

Đầu năm 1923, ông sang Xiêm (Thái Lan), sau đó đến Trung Quốc để liên lạc với cách mạng, cùng với một số thanh niên yêu nước thành lập tổ chức “Tâm tâm xã”. Ông đã gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc ở Quảng Châu, tham dự các lớp huấn luyện chính trị và học Trường Quân sự Hoàng Phố (Trung Quốc). Năm 1926, ông sang Liên Xô học Trường hàng không ở Leningrad, trở thành sỹ quan của Hồng quân Liên Xô với quân hàm Trung tá.

Năm 1928, ông vào học trường Đại học Phương Đông của Quốc tế Cộng sản tại Moscow. Đầu năm 1934, Ban chỉ huy ở ngoài của Đảng Cộng sản Đông Dương ra đời do ông làm Trưởng ban. Tháng 7/1935, ông là Trưởng đoàn đại biểu của Đảng Cộng sản Đông Dương tham dự Đại hội lần thứ VII của Quốc tế Cộng sản, được bầu vào Ủy viên BCH Quốc tế Cộng sản.

Tháng 3/1935, tại Đại hội lần thứ nhất của Đảng Cộng sản Đông Dương tại Ma Cao (Trung Quốc), ông được bầu làm Tổng Bí thư. Đầu năm 1936, ông về nước trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng, cùng với Hà Huy Tập triệu tập Hội nghị BCH Trung ương lần thứ VII (7/1936). Tháng 11/1937, ông về Sài Gòn cùng BCH Trung ương lãnh đạo phong trào cách mạng. Lúc này vợ ông là Nguyễn Thị Minh Khai đang làm Bí thư Thành ủy Sài Gòn. Tháng 6/1939, ông bị Pháp bắt và đến tháng 9/1939, bị Pháp bắt lần thứ hai, đày ra Côn Đảo.

Ở Côn Đảo, biết ông là một nhân vật quan trọng của Đảng, Pháp tìm cách giết hại ông, tra tấn dã man và nhốt trong hầm tối. Một thời gian, ông bị kiết lị nặng, sức khỏe suy kiệt và mất tại nhà tù Côn Đảo ngày 6/9/1942.

Phan Đăng Lưu (1902-1941)

Nhà hoạt động nổi tiếng của Đảng Cộng sản Việt Nam, quê ở xã Hoa Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.

Năm 1928, ông tham gia xuất bản tác phẩm Quan hải trùng thư tại Huế, được bầu làm Ủy viên Thường vụ của Tổng bộ Đảng Tân Việt. Cuối năm 1928, ông là đại diện Đảng Tân Việt sang Quảng Châu để bàn việc hợp nhất với Hội Việt Nam cách mạng thanh niên.

Tháng 9/1929, ông bị bắt tại Hải Phòng, bị kết án tù khổ sai và bị đày ở Buôn Ma Thuột. Ra tù năm 1936, tham gia lãnh đạo phong trào Mặt trận dân chủ ở Huế. Tháng 11/1939, ông được bầu là Ủy viên BCH Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương, phân công chỉ đạo phong trào Nam kỳ.

Tháng 7/1940, Xứ ủy Nam kỳ họp đề ra chủ trương khởi nghĩa. Ông khuyên Xứ ủy hãy chờ xin chỉ thị của Trung ương. Sau đó, ông dự Hội nghị Trung ương lần thứ VII và được chỉ thị hoãn cuộc khởi nghĩa Nam kỳ. Rời hội nghị, trên đường vào Nam để truyền đạt chỉ thị của Trung ương thì bị mật thám Phát bắt, kết án tử hình, bị bắn ở Hóc Môn (Gia Định) cùng với các đồng chí Nguyễn Văn Cừ, Nguyễn Thị Minh Khai, Hà Huy Tập, Võ Văn Tần.

Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp tổ chức đón Tết Nhâm Dần 2022

Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp tổ chức đón Tết Nhâm Dần 2022

Ngày 27/1 (25 tháng Chạp), Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp long trọng tổ chức chương trình đón Tết cổ truyền theo hình thức ...

Thông điệp 'hy vọng' nhân dịp Tết Nhâm Dần của các Đại sứ nhóm G4

Thông điệp 'hy vọng' nhân dịp Tết Nhâm Dần của các Đại sứ nhóm G4

Nhân dịp Tết Nhâm Dần, Đại sứ các nước New Zealand, Canada, Na Uy và Thụy Sỹ (nhóm G4) đã cùng tổ chức Hope Box ...

Đọc thêm

Chuyển nhượng cầu thủ Man Utd: Eriksen đồng ý gia nhập; Rashford thông báo ở lại; HLV Rangnick đúng với Ronaldo

Chuyển nhượng cầu thủ Man Utd: Eriksen đồng ý gia nhập; Rashford thông báo ở lại; HLV Rangnick đúng với Ronaldo

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ của CLB Man Utd diễn ra trong 24 giờ qua được cập nhật thường xuyên trên Báo Thế giới và Việt Nam.
Đại sứ Lương Quốc Huy trình Thư ủy nhiệm lên Tổng thống Iran Ebrahim Raisi

Đại sứ Lương Quốc Huy trình Thư ủy nhiệm lên Tổng thống Iran Ebrahim Raisi

Baoquocte.vn. Đại sứ Lương Quốc Huy khẳng định Việt Nam coi trọng quan hệ với Iran, bày tỏ hy vọng hai nước sẽ tiếp tục thúc đẩy quan hệ trên các ...
'Hạ nhiệt' giá xăng dầu bằng cách nào?

'Hạ nhiệt' giá xăng dầu bằng cách nào?

Baoquocte.vn. Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi trả lời báo chí về giải pháp 'hạ nhiệt' giá xăng dầu tại Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 6/2022.
XSMN 5/7, kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 3 ngày 5/7/2022. xổ số hôm nay

XSMN 5/7, kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 3 ngày 5/7/2022. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 5/7. xổ số hôm nay 5/7. kết quả xổ số miền Nam thứ 3 ngày 5/7/2022. xổ số hôm nay ngày 5 tháng 7. XSMN thứ 3. xo so ...
Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Baoquocte.vn. Thời gian qua, du lịch thế giới có sự phục hồi mạnh mẽ. Tuy nhiên, ngành công nghiệp này vẫn đang đứng trước nhiều thách thức.
'Cần nhìn nhận kết quả kỳ thi chỉ có tính tham khảo trong đánh giá năng lực một đứa trẻ'

'Cần nhìn nhận kết quả kỳ thi chỉ có tính tham khảo trong đánh giá năng lực một đứa trẻ'

Baoquocte.vn. Nếu người lớn bất chấp để chạy theo bệnh thành tích, đòi hỏi đứa trẻ phải đạt điểm cao trong các kỳ thi là phi giáo dục.
Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 6/2022: Quốc tế đánh giá cao thành tựu kinh tế Việt Nam

Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 6/2022: Quốc tế đánh giá cao thành tựu kinh tế Việt Nam

Baoquocte.vn. Chiều 4/7, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, người phát ngôn Chính phủ Trần Văn Sơn chủ trì họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 6/2022.
Tin thế giới 4/7: Syria tuyên bố ủng hộ chiến dịch của Nga; Tổng thống Putin ra chỉ thị về Ukraine; tỉnh triệu dân của Trung Quốc bùng Covid-19

Tin thế giới 4/7: Syria tuyên bố ủng hộ chiến dịch của Nga; Tổng thống Putin ra chỉ thị về Ukraine; tỉnh triệu dân của Trung Quốc bùng Covid-19

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine, bạo động ở Uzbekistan, Syria bày tỏ ủng hộ Nga, Covid-19 phức tạp ở Trung Quốc... là một số tin thế giới nổi bật 24 giờ qua.
XSMT 5/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 5/7/2022. SXMT 5/7

XSMT 5/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 5/7/2022. SXMT 5/7

Baoquocte.vn. XSMT 5/7. trực tiếp xổ số miền Trung 5/7/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 3. xổ số hôm nay 5/7/2022. SXMT 5/7
Thủ tướng Phạm Minh Chính: Ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách

Thủ tướng Phạm Minh Chính: Ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách

Baoquocte.vn. Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ được giao tập trung chỉ đạo thực hiện 15 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng
Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Baoquocte.vn. Thời gian qua, du lịch thế giới có sự phục hồi mạnh mẽ. Tuy nhiên, ngành công nghiệp này vẫn đang đứng trước nhiều thách thức.
Chiêm ngưỡng nội thất đắt giá của căn penthouse trị giá hơn 3 triệu USD, ở ven kênh đào Venice

Chiêm ngưỡng nội thất đắt giá của căn penthouse trị giá hơn 3 triệu USD, ở ven kênh đào Venice

Baoquocte.vn. Căn penthouse rộng gần 403m2, nằm ven kênh đào Venice (Italy) được bán đấu giá với giá khởi điểm 2,9 triệu Euro (3,04 triệu USD).
Độc đáo món bánh khoái cá kình của làng Chuồn, Huế

Độc đáo món bánh khoái cá kình của làng Chuồn, Huế

Baoquocte.vn. Bánh khoái cá kình là một trong những đặc sản lạ chỉ có ở Huế, thực khách phải tự mua nguyên liệu và nhờ chế biến với giá ‘rẻ bèo’.
Thái Lan: 9 triệu lượt khách quốc tế 'trong tầm tay'?

Thái Lan: 9 triệu lượt khách quốc tế 'trong tầm tay'?

Lượng du khách quốc tế đến Thái Lan gia tăng đáng kể từ đầu năm nay, khi tình hình đại dịch Covid-19 bắt đầu lắng xuống.
Du lịch Majorca, trải nghiệm cuộc sống 'không ngủ' trong âm nhạc và tiệc tùng

Du lịch Majorca, trải nghiệm cuộc sống 'không ngủ' trong âm nhạc và tiệc tùng

Baoquocte.vn. Majorca được mệnh danh là thiên đường tiệc tùng, nơi có cuộc sống về đêm vô cùng sôi động, thu hút giới nghệ sĩ, ngôi sao khắp thế giới.
Đến Tây Ban Nha, hãy ghé thăm những điểm đến đẹp mê mẩn dưới đây

Đến Tây Ban Nha, hãy ghé thăm những điểm đến đẹp mê mẩn dưới đây

Baoquocte.vn. Không sai khi nói rằng, Tây Ban Nha là một trong những lựa chọn đầu tiên của du khách khi muốn khám phá châu Âu.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 29]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 29]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sôi động Lễ hội Ẩm thực Ici Vietnam 2022 tại Pháp

Sôi động Lễ hội Ẩm thực Ici Vietnam 2022 tại Pháp

Baoquocte.vn. Ngày 18/6, tại Quảng trường Monge ở quận 5, thủ đô Paris, Hội Người Việt Nam tại Pháp phối hợp với Foyer Việt Nam đã tổ chức Lễ hội Ẩm thực Ici Vietnam 2022.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 28]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 28]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 27]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 27]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 26]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 26]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 25]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 25]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Tác phẩm 'Hồ Chí Minh toàn tập' được giảng dạy và học tập tại Lào

Tác phẩm 'Hồ Chí Minh toàn tập' được giảng dạy và học tập tại Lào

Baoquocte.vn. Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào đã công bố và hướng dẫn nghiên cứu tác phẩm ‘Hồ Chí Minh toàn tập’ trong công tác giảng dạy và học tập.
Quyển sách thư pháp về danh nhân Nguyễn Đình Chiểu nhận kỷ lục Việt Nam và kỷ lục thế giới

Quyển sách thư pháp về danh nhân Nguyễn Đình Chiểu nhận kỷ lục Việt Nam và kỷ lục thế giới

Baoquocte.vn. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bến Tre tổ chức trao kỷ lục Việt Nam, kỷ lục thế giới cho quyển sách thư pháp 'Nguyễn Đình Chiểu thi tuyển'.
Gợi ý thuyết phục từ cuốn sách 'Có lẽ bạn nên gặp bác sĩ tâm lý'?

Gợi ý thuyết phục từ cuốn sách 'Có lẽ bạn nên gặp bác sĩ tâm lý'?

Baoquocte.vn. Với hơn 1 triệu bản in được bán ra ở thời điểm hiện tại, cuốn sách 'Có lẽ bạn nên gặp bác sĩ tâm lý' đang nằm trong nhiều danh sách sách bán chạy uy ...
Cuốn sách kết tinh những lời dạy của Bác Hồ về rèn luyện thể thao

Cuốn sách kết tinh những lời dạy của Bác Hồ về rèn luyện thể thao

Baoquocte.vn. Cuốn sách song ngữ Việt-Anh mang tên 'Chủ tịch Hồ Chí Minh với thể dục thể thao' sẽ ra mắt nhân dân cả nước vào ngày 2/9 tới.
Thú vị cuốn sách về Hà Nội bằng ba ngôn ngữ

Thú vị cuốn sách về Hà Nội bằng ba ngôn ngữ

Baoquocte.vn. Cuốn sách ảnh Hanoi Hanoi của Minh Phạm và Paola Boncompagni vừa được phát hành, sử dụng ba ngôn ngữ: Tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Italy.
Kỷ niệm ngày lễ Bloomsday của Ireland tại Việt Nam

Kỷ niệm ngày lễ Bloomsday của Ireland tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Bloomsday là lễ kỷ niệm tôn vinh những đóng góp to lớn cho nền văn học Ireland của nhà văn James Joyce được tổ chức vào ngày 16/6 hằng năm.
Phiên bản di động