Đến Hải Dương để cảm nhận vẻ đẹp giản dị, sâu lắng của vùng đất 'xứ Đông'

Hải Dương là điểm đến du lịch văn hóa tâm linh hấp dẫn. (Ảnh: Mai Hương)

Di tích lịch sử - văn hóa phong phú

Hải Dương, vùng đất nằm ở cửa ngõ phía Đông Bắc của Việt Nam, không chỉ nổi bật với vị trí giao thương thuận lợi mà còn sở hữu một kho tàng di sản văn hóa, lịch sử và thiên nhiên phong phú. Tiềm năng du lịch của Hải Dương đang dần được đánh thức, hứa hẹn trở thành điểm đến hấp dẫn cho du khách trong và ngoài nước.

Năm 2025, tỉnh Hải Dương đặc biệt quan tâm đến việc nâng cao toàn diện chất lượng đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, tiến bộ, đậm đà bản sắc văn hóa xứ Đông.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Hải Dương có hơn 2.000 di tích lịch sử và danh thắng, trong đó có 141 di tích được xếp hạng quốc gia, có 4 khu di tích quốc gia đặc biệt. Đó là: khu di tích lịch sử Côn Sơn - Kiếp Bạc, quần thể An Phụ - Kính Chủ - Nhẫm Dương, di tích lịch sử Văn miếu Mao Điền, di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật đền Xưa - chùa Giám - đền Bia. Đây là tiềm năng rất lớn và quan trọng để Hải Dương phát triển du lịch văn hóa tâm linh.

Theo UBND tỉnh Hải Dương, những năm qua, không chỉ quan tâm về phát triển kinh tế, Hải Dương còn đặc biệt chú trọng nâng cao công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống thông qua các hoạt động bảo tồn di sản, tổ chức lễ hội và đầu tư phát triển du lịch văn hóa đã thu hút được đông đảo du khách trong và ngoài nước.

Ngày 16/5 vừa qua, tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Côn Sơn – Kiếp Bạc (TP. Chí Linh), UBND tỉnh Hải Dương phối hợp với Bộ Ngoại giao tổ chức chương trình “Ngày tìm hiểu về Việt Nam” năm 2025. Sự kiện là một trong những hoạt động đối ngoại văn hóa nổi bật, nhằm quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam đến với cộng đồng quốc tế. Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là quần thể đang được Việt Nam xây dựng hồ sơ đề cử UNESCO ghi danh vào danh mục Di sản thế giới.

Hải Dương lan tỏa giá trị di sản Côn Sơn – Kiếp Bạc trong chương trình đối ngoại văn hóa 2025. (Nguồn: Cổng TTĐT tỉnh Hải Dương)

Ông Nguyễn Minh Hùng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương cho biết, chính quyền và nhân dân ba tỉnh Hải Dương, Quảng Ninh và Bắc Giang luôn đoàn kết, nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị di sản vật thể và phi vật thể của Quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc.

Đây không chỉ là di sản quý giá của riêng Việt Nam mà còn có ý nghĩa lớn đối với cộng đồng nhân loại. Việc trình hồ sơ đề cử UNESCO công nhận quần thể là Di sản thế giới là bước đi có ý nghĩa chiến lược, nhằm lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc. Đồng thời, khẳng định trách nhiệm của Việt Nam trong việc gìn giữ, phát huy di sản chung của nhân loại.

Đặc biệt, ngày 24/5, UBND tỉnh Hải Dương đã chính thức công nhận Phường rối nước xã Thanh Hải (huyện Thanh Hà) là điểm du lịch cấp tỉnh, ghi dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc của địa phương.

Hiện nay, Phường rối nước Thanh Hải quy tụ hơn 20 nghệ nhân biểu diễn, trong đó có nhiều người cao tuổi dày dạn kinh nghiệm. Họ không chỉ biểu diễn tại địa phương mà còn thường xuyên lưu diễn ở các tỉnh thành và quốc tế, góp phần quảng bá văn hóa Việt ra thế giới.

Tại Hải Dương, nhiều lễ hội truyền thống đã được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục di sản văn hoá phi vật thể quốc gia: lễ hội Côn Sơn, lễ hội Kiếp Bạc (thành phố Chí Linh), lễ hội đình Trịnh Xuyên, đền Tranh (Ninh Giang), lễ hội đền Cao An Phụ (Kinh Môn)... Thời gian gần đây, các lễ hội được nghiên cứu, bổ sung hoàn thiện nâng tầm cả phần lễ và phần hội.

Bên cạnh đó, chất lượng các dịch vụ du lịch không ngừng được nâng cao. Hải Dương đã xây dựng kịch bản thuyết minh tại 19 điểm, khu du lịch nhằm giới thiệu, quảng bá hình ảnh, giá trị nổi bật của các khu, điểm du lịch đến du khách thập phương. Tình hình an ninh trật tự, vệ sinh môi trường được bảo đảm. Nhờ đó, lượng khách du lịch đến tham quan tại các khu, điểm ngày càng tăng cao, năm sau tăng hơn năm trước.

Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2025 sẽ diễn ra nhiều hoạt động hấp dẫn. Trong ảnh: Du khách trẩy hội mùa xuân ở Côn Sơn. (Nguồn: Báo Hải Dương)

Du lịch trên đà khởi sắc

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Dương, dịp Tết Nguyên đán, Hải Dương đón 454.350 lượt khách tham quan và du lịch, tăng hơn 48% so với cùng kỳ năm 2024. Trong đó, các điểm tham quan, di tích văn hóa lịch sử thu hút lượng lớn khách du lịch.

Khu di tích quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc (TP Chí Linh) đã đón gần 30.000 lượt du khách. Hai khu di tích quốc gia đặc biệt là Cụm di tích đền Xưa - chùa Giám - đền Bia; Văn miếu Mao Điền (huyện Cẩm Giàng) đón hơn 7.000 du khách. Quần thể di tích quốc gia đặc biệt An Phụ - Kính Chủ - Nhẫm Dương (thị xã Kinh Môn) đón gần 7.000 lượt du khách.

Du khách đến Hải Dương ấn tượng bởi các lễ hội truyền thống, phong tục, tập quán, lối sống của cộng đồng dân cư Hải Dương xưa và nay. Những lễ hội ở Hải Dương mang đậm yếu tố lịch sử, phong tục, tín ngưỡng tôn giáo và ngợi ca công lao của các bậc hiền tài trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Hải Dương với những di sản văn hóa độc đáo và làng nghề truyền thống, vẫn đang trên con đường khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch Việt Nam.

Với tiềm năng vốn có, Hải Dương có nhiều cơ hội để phát triển du lịch theo hướng chuyên nghiệp hiện đại, sản phẩm du lịch đặc sắc, hấp dẫn, trong đó chú trọng du lịch văn hóa và du lịch sinh thái; đẩy mạnh liên kết với các địa phương trong vùng đồng bằng sông Hồng và các khu, điểm du lịch khác để hình thành các tuyến du lịch văn hóa, du lịch sinh thái nội tỉnh và liên tỉnh.

Đảo Cò nhìn từ trên cao. (Ảnh: Ngô Huy Hòa)

Là một tỉnh thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng, ngoài những cảnh đẹp thiên nhiên đã được biết đến, từ xa xưa Hải Dương đã nổi tiếng với nhiều làng nghề truyền thống có lịch sử hình thành và phát triển lâu đời. Đây chính là một trong những thế mạnh để tỉnh đẩy mạnh phát triển du lịch.

Tỉnh thực hiện chính sách duy trì, bảo tồn các làng nghề truyền thống và khuyến khích phát triển làng nghề mới, nhờ đó các làng nghề đã và đang góp phần vào tăng trưởng kinh tế của các địa phương nói riêng cũng như của toàn tỉnh nói chung.

Đến với làng nghề, du khách còn được chứng kiến tận mắt những công đoạn tạo ra một sản phẩm thủ công mỹ nghệ qua bàn tay khéo léo của người nghệ nhân dân gian để hiểu hơn về quá trình tạo ra sản phẩm, để được nghe kể về lịch sử làng nghề.

Theo các chuyên gia, công tác bảo vệ, trùng tu, tôn tạo các di tích lịch sử văn hóa cũng như khôi phục và phát triển các hoạt động văn hóa dân gian truyền thống trong khu vực làng nghề cần được chú trọng, tạo bản sắc văn hóa riêng của làng nghề nhằm tạo cơ hội thu hút du khách.

Với xu hướng du lịch hiện đại, khách đến tham quan không chỉ muốn ngắm nhìn, mua sản phẩm mà còn muốn được tận tay tham gia, học kỹ năng làm nghề và muốn tự tay tạo ra sản phẩm. Các làng nghề cũng cần hợp tác với nhau khai thác triệt để những tiềm năng còn bỏ ngỏ. Đồng thời, tập trung đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ về du lịch để hình thành một đội ngũ làm du lịch tại chỗ.

Phường rối nước Thanh Hải quy tụ những nghệ nhân biểu diễn dày dạn kinh nghiệm. (Ảnh: Văn Hiệp)

Với lịch sử lâu đời, những di tích cổ kính, làng nghề truyền thống và ẩm thực độc đáo, Hải Dương hứa hẹn mang đến cho du khách những trải nghiệm đáng nhớ. Hải Dương đang có những bước đi vững chắc trong việc phát triển du lịch, tập trung vào khai thác giá trị văn hóa, lịch sử và phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng. Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ và đa dạng hóa sản phẩm du lịch sẽ giúp Hải Dương trở thành điểm đến hấp dẫn hơn nữa trong tương lai.

Ông Nguyễn Thành Trung, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hải Dương cho biết, để khai thác tốt hơn nữa tiềm năng du lịch, tỉnh cần tập trung tham mưu triển khai thực hiện tốt Nghị quyết số 40/2024/NQ-HĐND ngày 11/12/2024 của HĐND tỉnh ban hành quy định một số chính sách hỗ trợ phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh Hải Dương giai đoạn 2025-2030 nhằm xây dựng, hoàn thiện cơ sở hạ tầng tại các khu, điểm du lịch đáp ứng tốt nhất nhu cầu của nhân dân và du khách.

“Cùng với đó, cần có chính sách mời gọi, thu hút các tập đoàn, doanh nghiệp lớn, có thương hiệu tham gia đầu tư để phát triển các ngành dịch vụ, vui chơi giải trí phục vụ du khách góp phần đưa du lịch Hải Dương trở thành ngành kinh tế quan trọng đóng góp vào nguồn thu của tỉnh”, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hải Dương nhấn mạnh.

Với những lợi thế về di tích lịch sử, làng nghề truyền thống, thiên nhiên phong phú và nền văn hóa đa dạng, Hải Dương đang mở ra nhiều cơ hội để phát triển du lịch. Việc đầu tư vào hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ và quảng bá hình ảnh sẽ giúp Hải Dương trở thành điểm đến hấp dẫn, góp phần vào sự phát triển chung của ngành du lịch Việt Nam.

Từ sự kết hợp hài hòa giữa văn hóa truyền thống sâu sắc và tiềm năng du lịch phong phú, Hải Dương hứa hẹn sẽ mang đến cho du khách những hành trình khám phá đầy ý nghĩa và những trải nghiệm khó quên.