Di sản của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng – Nền tảng cho ngoại giao Việt Nam hiện đại

Tham dự Hội thảo có hơn 100 đại biểu, gồm các đồng chí nguyên lãnh đạo Bộ Ngoại giao, lãnh đạo Ban Đối ngoại Trung ương, đại diện một số ban, bộ, ngành Trung ương, cơ quan nghiên cứu, các Đại sứ, cán bộ lão thành, nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực đối ngoại, cùng đại diện các đơn vị thuộc Bộ Ngoại giao và giảng viên, sinh viên Học viện Ngoại giao.

Đặc biệt, Hội thảo có sự tham dự của đồng chí Nguyễn Dy Niên, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, đồng chí Nguyễn Tiến Năng - nguyên Trợ lý cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng, đồng chí Trần Tam Giáp - nguyên Thư ký cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng và Thiếu tướng Phạm Sơn Dương, con trai cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng cùng phu nhân.

Là hoạt động hướng tới kỷ niệm 120 năm ngày sinh Cố Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao, Trưởng ban Đối ngoại Trung ương Phạm Văn Đồng (01/03/1906 – 01/03/2026), Hội thảo tập trung thảo luận và làm rõ những điểm nổi bật về tư duy, tầm nhìn, phương pháp luận của đồng chí Phạm Văn Đồng trong công tác đối ngoại; tôn vinh phẩm chất, tư tưởng và các di sản trong lĩnh vực đối ngoại của đồng chí Phạm Văn Đồng.

Hội thảo cũng là dịp để các thế hệ các bộ ngoại giao tưởng nhớ, tri ân những cống hiến to lớn của đồng chí đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc nói chung và ngành ngoại giao nói riêng.

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường khẳng định Cố Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao, Trưởng ban Đối ngoại Trung ương Phạm Văn Đồng là người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người cộng sản kiên cường, mẫu mực; nhà lãnh đạo có uy tín lớn của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta; nhà ngoại giao tài ba được bạn bè quốc tế tôn trọng, cảm phục.

Thứ trưởng nhấn mạnh, phong cách ngoại giao Phạm Văn Đồng là hiện thân của sự chân thành, khiêm nhường, mềm mại nhưng kiên quyết; sâu sắc về lý luận nhưng rất đỗi gần gũi, dễ hiểu; đề cao đối thoại, tôn trọng khác biệt, kiên định mục tiêu hòa bình, hợp tác và phát triển. Tên tuổi của đồng chí gắn với những sự kiện lịch sử trọng đại của ngoại giao Việt Nam như Hội nghị Fontainebleau, Hội nghị Geneva. Tầm nhìn đi trước thời đại của đồng chí đã tạo tiền đề cho những thắng lợi vĩ đại của đất nước trong những thập kỷ Đổi mới.

Hội thảo đã làm rõ tài năng, nhân cách và những đóng góp xuất sắc của đồng chí Phạm Văn Đồng - nhà ngoại giao xuất sắc, tiêu biểu của thời đại Hồ Chí Minh - đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Với 41 năm là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 35 năm là Ủy viên Bộ Chính trị, 32 năm là Thủ tướng Chính phủ, đặc biệt 7 năm làm Phó Thủ tướng, rồi Thủ tướng, kiêm Bộ trưởng Ngoại giao (1954-1961) và Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương (1954-1955; 1960-1961), đồng chí Phạm Văn Đồng luôn là một tấm gương về bản lĩnh, phẩm chất, ý chí cách mạnh kiên cường, đạo đức trong sáng, liêm chính và tầm nhìn chiến lược, luôn đặt lợi ích của đất nước, của nhân dân lên trên hết.

Các đại biểu cũng tôn vinh các di sản đối ngoại của đồng chí Phạm Văn Đồng; nhấn mạnh, đồng chí là nhà lãnh đạo chiến lược trong việc kết hợp ba mặt trận đấu tranh quân sự - chính trị - ngoại giao giành thắng lợi trong các cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc; là nhà ngoại giao tài ba, khôn khéo, thông minh, sáng tạo, có khả năng đặc biệt “kể câu chuyện Việt Nam với thế giới”.

Với đồng nghiệp, cán bộ trong ngành ngoại giao, đồng chí Phạm Văn Đồng là “người Anh cả”, người “thầy lớn” chỉ sau Chủ tịch Hồ Chí Minh, được các thế hệ làm công tác đối ngoại hết sức kính trọng, yêu mến. Đồng chí còn là người có sức hút đặc biệt, một nhà lãnh đạo luôn sẵn sàng dành thời gian trả lời các câu hỏi hóc búa của phóng viên; tấm lòng và sự uyên bác của đồng chí đã cảm hóa và tranh thủ được sự ủng hộ rộng rãi của bạn bè quốc tế đối với sự nghiệp cách mạng của đất nước.

Đồng chí Phạm Văn Đồng cũng dành nhiều tâm huyết cho công tác xây dựng ngành ngoại giao và đào tạo đội ngũ cán bộ đối ngoại. Trong đó, nổi bật là tư duy lấy con người làm gốc, đề cao nguyên tắc nhưng vận dụng linh hoạt; yêu cầu cán bộ ngoại giao không ngừng học tập - học chính trị, học nghiệp vụ và ngoại ngữ, và đặc biệt học cách viết văn kiện, điều mà đồng chí trên cương vị Thủ tướng rất coi trọng và thường trực tiếp chỉnh sửa, hướng dẫn.

Phát biểu kết luận Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường tự hào chia sẻ, cùng với Chủ tịch Hồ Chí Minh - người sáng lập và là Bộ trưởng Ngoại giao đầu tiên, cố Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Văn Đồng luôn đề cao vai trò của ngoại giao như một phương thức quan trọng để kiến tạo hòa bình và phát triển, tạo nền tảng vững chắc về lý luận và thực thực tiễn để đối ngoại và hội nhập quốc tế được chính thức được xác định là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên” tại Đại hội Đảng XIV vừa thông qua.

Những bài học kinh nghiệm rút ra từ cuộc đời hoạt động cách mạng và các tác phẩm của đồng chí Phạm Văn Đồng đến nay vẫn còn nguyên giá trị, gợi mở những định hướng cụ thể cho việc triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV và xây dựng ngành ngoại giao hiện đại, toàn diện, chuyên nghiệp, từng bước phát huy chiến lược đối ngoại toàn diện lên tầm cao mới.