CẠNH TRANH CHIẾN LƯỢC MỸ-TRUNG QUỐC

Đối đầu Mỹ-Trung Quốc có nguồn gốc sâu xa

Trung Hiếu
TGVN. Quan hệ Mỹ-Trung Quốc xấu đi trong thời gian qua là do nhiều nguyên nhân, trong đó có các nhân tố đến từ nền chính trị đối nội của cả hai nước này. Nhưng nhân tố quan trọng nhất đó là một sự thay đổi cấu trúc đáng kể: Trung Quốc đang trở nên gần ngang cơ với Mỹ về mặt kinh tế và quân sự.
TIN LIÊN QUAN
Tại sao Mỹ-Trung Quốc cần ‘đình chiến’ ?
Từ lúc ông Trump nhậm chức, Mỹ - Trung Quốc đã hủy bỏ 100 kênh đối thoại
doi-dau-my-trung-quoc-co-nguon-goc-sau-xa
Thực tế Trung Quốc mạnh gần ngang ngửa Mỹ về mặt quân sự và kinh tế đã thúc đẩy xung đột Mỹ-Trung Quốc trên nhiều mặt trận. (Nguồn: fossbyte.com)

Trước hết nói về kinh tế. Tầm nhìn và các cải cách của nhà lãnh đạo Đặng Tiểu Bình đã dọn đường cho một thời kỳ tăng trưởng kinh tế nhanh và kéo dài của Trung Quốc. Đất nước này đã trở thành một công xưởng lớn toàn cầu.

Kể từ cuối thập niên 1970, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc hiếm khi dưới 5%, trong khi tăng trưởng của Mỹ chỉ khoảng 2,5% trong cùng thời kỳ. Điều này mang lại cho Trung Quốc không chỉ sự giàu có mà còn cả các cơ hội để sở hữu được các công nghệ hiện đại.

Tin liên quan
Trung Quốc tiếp tục thách thức Mỹ trên không gian Trung Quốc tiếp tục thách thức Mỹ trên không gian

Trên cơ sở kinh tế mạnh hơn và công nghệ mới, Trung Quốc có điều kiện nâng cấp đáng kể năng lực quân sự của mình. Trung Quốc đã chế tạo, mua sắm các chiến hạm, chiến đấu cơ, và tên lửa hiện đại cho quân đội mình.

Qua rồi giai đoạn vàng

Nửa sau của cuộc Chiến tranh Lạnh chứng kiến sự khởi đầu của kỷ nguyên vàng trong quan hệ Mỹ-Trung Quốc.

Sau Cách mạng Văn hóa, Trung Quốc lựa chọn chiến lược tìm kiếm sự thịnh vượng thông qua con đường hòa hoãn và áp dụng kinh tế thị trường. Đây là một điều kiện tiên quyết cho quan hệ mới với Mỹ. Nhưng còn có một điều quan trọng nữa quy định mối quan hệ giữa hai bên. Do Trung Quốc yếu hơn Mỹ rất nhiều nên chính sách đối ngoại của Trung Quốc khi ấy phản ánh tư tưởng của ông Đặng là Bắc Kinh nên tránh các chính sách có thể khiến Mỹ bực mình.

Có lẽ phép thử nghiêm khắc nhất với cách tiếp cận này của Trung Quốc là vụ máy bay Mỹ ném bom nhầm vào Đại sứ quán Trung Quốc ở Belgrade, Nam Tư, vào năm 1999, khiến 3 công dân Trung Quốc thiệt mạng.

Khi đó bất chấp áp lực phải có một phản ứng mạnh mẽ hơn, nhà lãnh đạo Trung Quốc Giang Trạch Dân phải lựa chọn chính sách bày tỏ tức giận trong khi vẫn giữ cho quan hệ song phương không thay đổi.

Tương tự, về phía Mỹ, khi nước này mạnh hơn Trung Quốc nhiều, họ có thể chịu được việc phải nhân từ với đối thủ của mình, tức là dung thứ cho nhiều điều mà Trung Quốc gây ra cho Mỹ. Chính phủ Mỹ khi đó sẵn lòng “kiên nhẫn” với Trung Quốc, hy vọng vào thời điểm Trung Quốc mạnh bằng Mỹ thì thiện chí của Mỹ sẽ có thể thuyết phục được Trung Quốc làm bạn mình thay vì làm thù.

Mặc dù có khá hơn so với trước, quân đội Trung Quốc vào thời hậu Chiến tranh Lạnh không tạo ra trở ngại lớn đối với thế tự do chiến lược của Mỹ trong khu vực.

Tuy nhiên, trong các năm gần đây, Trung Quốc đã cài đặt lại các thông số của mình bằng việc thu hẹp khoảng cách với Mỹ và điều này đã xúc tác cho những thay đổi trong tư duy chính trị nội bộ của cả 2 nước về quan hệ này.

Sự tăng trưởng nhảy vọt của Trung Quốc rõ ràng đã khiến nhà lãnh đạo Tập Cận Bình từ bỏ chính sách đối ngoại của ông Đặng Tiểu Bình và chuyển sang áp đặt chính sách chiến lược của Trung Quốc lên cả khu vực, dù cho điều này gây quan ngại lớn cho cả Mỹ và các nước láng giềng của Trung Quốc.

Trước kia tỏ thái độ không rõ ràng về ảnh hưởng của Mỹ ở châu Á-Thái Bình Dương, thì nay Trung Quốc liên tục chỉ trích ảnh hưởng đó, đồng thời theo đuổi các tham vọng lãnh thổ ở Biển Đông và biển Hoa Đông.

Mỹ nhận thức rằng một Trung Quốc hùng cường có thể gây hại lớn cho các lợi ích của Mỹ. Theo báo cáo mới nhất của Bộ Quốc phòng Mỹ, quân đội Mỹ giờ sẽ phải chấp nhận tổn thất lớn nếu họ xung đột quân sự với các lực lượng Trung Quốc ở vành đai Tây Thái Bình Dương.

Trong khi đó, thế mạnh kinh tế của Trung Quốc giúp nước này gây dựng được ảnh hưởng chính trị lớn lao trong khu vực. Thậm chí cả các đồng minh của Mỹ như Hàn Quốc và Australia cũng phải cân nhắc kỹ trước khi đi theo Mỹ đối đầu với Trung Quốc trong một cuộc tranh chấp chính trị hoặc chiến lược.

Mỹ buộc phải "mạnh tay"

Các diễn biến trên giải thích vì sao chính phủ Mỹ đang thực hiện các bước đi lớn để giảm một số khía cạnh trong hợp tác kinh tế Mỹ-Trung Quốc và các hình thức giao lưu song phương khác.

Thậm chí trong các hoạt động mà Mỹ thu lợi tuyệt đối, họ vẫn có xu hướng cắt giảm sự hợp tác mà họ xem là sẽ mang lại thêm lợi ích cho Trung Quốc hoặc sẽ tạo ra các lỗ hổng dài hạn cho Mỹ.

Tin liên quan
Phân tách Mỹ-Trung Quốc: Một hành tinh, hai thế giới Phân tách Mỹ-Trung Quốc: Một hành tinh, hai thế giới

Do vậy Mỹ không còn nương tay trước tình trạng thâm hụt thương mại với Trung Quốc, sự phụ thuộc vào Trung Quốc về một số nguồn cung thiết yếu, sự đối xử không công bằng với các nhà đầu tư nước ngoài ở Trung Quốc, và việc Trung Quốc tiếp cận dễ dàng công nghệ của Mỹ và nền giáo dục của Mỹ.

Từ góc nhìn của Mỹ hiện nay, chính quyền của ông Tập Cận Bình là một sự thụt lùi trong cả chính sách đối nội và đối ngoại. Tuy nhiên, phản ứng của Washington đối với ông Tập có thể nhẹ tay hơn nếu các ý đồ của ông Tập không được hậu thuẫn bởi những năng lực mạnh của Trung Quốc.

Trước đây Mỹ và Trung Quốc có thể gạt sự nghi ngờ lẫn nhau sang một bên, nhưng điều đó đã thay đổi trong kỷ nguyên hai nước đã thực sự cạnh tranh ngang hàng với nhau để giành lấy ảnh hưởng trong cùng một khu vực.

Kỷ nguyên cạnh tranh này sẽ không diễn ra trong khoảng thời gian ngắn bởi lẽ nguyên nhân chính cho mối quan hệ xấu đi giữa Mỹ và Trung Quốc có gốc rễ sâu xa chứ không phải vì hai lãnh đạo hiện tại của hai nước

Sông Mekong: Chiến tuyến mới trong đối đầu Mỹ-Trung Quốc

Sông Mekong: Chiến tuyến mới trong đối đầu Mỹ-Trung Quốc

TGVN. Tờ Tin tức tham khảo (Trung Quốc) ngày 10/8 dẫn nguồn báo chí Tây Ban Nha cho rằng sông Mekong đã trở thành chiến ...

Đối đầu Mỹ - Trung gia tăng, Bộ Tứ rủ nhau nhóm họp

Đối đầu Mỹ - Trung gia tăng, Bộ Tứ rủ nhau nhóm họp

TGVN. Ngày 6/8, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết, nước này và Ấn Độ đã nhất trí tổ chức các cuộc đàm phán 4 bên ...

Góc nhìn từ Trung Quốc: Xung khắc Mỹ-Trung Quốc có phải là định mệnh?

Góc nhìn từ Trung Quốc: Xung khắc Mỹ-Trung Quốc có phải là định mệnh?

TGVN. Lưỡng hội Trung Quốc thảo luận về quan hệ Mỹ-Trung Quốc. Các chuyên gia bên trong Trung Quốc đánh giá thế nào về triển ...

(VOV.VN)

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

XSMT 24/9 - Xổ số miền Trung hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 24/9/2020

XSMT 24/9 - Xổ số miền Trung hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 24/9/2020

XSMT 24/9. KQXS 24/9. Xổ số miền Trung hôm nay ngày 24 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Trung. KQXSMT.
XSMB 24/9 - Xổ số miền Bắc hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 24/9/2020

XSMB 24/9 - Xổ số miền Bắc hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 24/9/2020

XSMB 24/9. KQXS 24/9. Xổ số miền Bắc hôm nay ngày 24 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Bac. KQXSMB.
XSMN 24/9 - Xổ số miền Nam hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 24/9/2020

XSMN 24/9 - Xổ số miền Nam hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 24/9/2020

XSMN 24/9. KQXS 24/9. Xổ số miền Nam hôm nay ngày 24 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Nam. KQXSMN.
Hoa hậu Doanh nhân thành đạt Vũ Thúy Nga mang Trung thu sớm đến với trẻ em tàn tật

Hoa hậu Doanh nhân thành đạt Vũ Thúy Nga mang Trung thu sớm đến với trẻ em tàn tật

Hoa hậu Vũ Thúy Nga đến thăm, tặng quà và tổ chức trung thu sớm cho các em trong Trung tâm cứu trợ trẻ em tàn tật huyện Thuận Thành, ...
Việt Nam coi trọng và mong muốn phát triển hơn nữa quan hệ với Saudi Arabia

Việt Nam coi trọng và mong muốn phát triển hơn nữa quan hệ với Saudi Arabia

Ngày 23/9, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Phạm Bình Minh có cuộc điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Saudi Arabia, Hoàng tử Faisal bin Farhan ...
Hội nghị trực tuyến cấp Bộ trưởng Nhóm 3G lần thứ 13

Hội nghị trực tuyến cấp Bộ trưởng Nhóm 3G lần thứ 13

Hội nghị cấp Bộ trưởng Nhóm 3G lần thứ 13 đã diễn ra bên lề phiên họp Khóa 75 ĐHĐ LHQ theo hình thức trực tuyến.
Tìm kịch bản hay cứu điện ảnh Việt

Tìm kịch bản hay cứu điện ảnh Việt

Kịch bản điện ảnh thiếu hụt đến mức báo động và đến 10 năm mới có thêm một cuộc thi viết kịch bản.
ILO: Đại dịch Covid-19 'đại náo' đến thu nhập của người lao động trên toàn thế giới

ILO: Đại dịch Covid-19 'đại náo' đến thu nhập của người lao động trên toàn thế giới

ILO ngày 23/9 công bố đánh giá mới nhất về tác động của đại dịch Covid-19 đối với thị trường lao động, đặc biệt là thu nhập của người lao ...
Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài nhiệm kỳ 2020-2023 làm việc với Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM

Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài nhiệm kỳ 2020-2023 làm việc với Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM

Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài nhiệm kỳ 2020-2023 đã có buổi gặp mặt, làm việc với Hiệp hội hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ ...
Phát hiện một lượng lớn bánh trung thu không rõ nguồn gốc, xuất xứ

Phát hiện một lượng lớn bánh trung thu không rõ nguồn gốc, xuất xứ

Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh Đắk Nông cho biết đang tiến hành xác minh, điều tra làm rõ vụ vận chuyển bánh trung thu không rõ nguồn ...
Tin thế giới 23/9: Mỹ-Trung đối đầu 'không nể nang'; Tổng thống Belarus tuyên thệ giữa 'bão'; Nhật Bản đem vấn đề Biển Đông đến châu Âu

Tin thế giới 23/9: Mỹ-Trung đối đầu 'không nể nang'; Tổng thống Belarus tuyên thệ giữa 'bão'; Nhật Bản đem vấn đề Biển Đông đến châu Âu

Mỹ 'vuốt mặt không nể mũi' Trung Quốc, Belarus, chính trường Malaysia có 'biến', 100 nhân vật ảnh hưởng nhất thế giới 2020 là một số tin nổi bật.
Rút lui khỏi Kavkaz-2020, Ấn Độ tập trận hải quân chung với Australia

Rút lui khỏi Kavkaz-2020, Ấn Độ tập trận hải quân chung với Australia

Ấn Độ tập trận hải quân với Australia ở Đông Ấn Độ Dương, trong bối cảnh các lực lượng của Ấn Độ và Trung Quốc đang đối đầu căng thẳng tại Ladakh.
Mỹ-Iran: Pháp khẳng định châu Âu không nhượng bộ Washington trong vấn đề trừng phạt

Mỹ-Iran: Pháp khẳng định châu Âu không nhượng bộ Washington trong vấn đề trừng phạt

Theo Tổng thống Pháp, Mỹ kích hoạt cơ chế trừng phạt trong khuôn khổ thỏa thuận hạt nhân Iran sẽ làm suy yếu nền tảng đoàn kết của HĐBA.
Trung Quốc phản ứng về phát biểu của Tổng thống Mỹ tại LHQ, cảnh báo 'cuộc chơi có tổng bằng không'

Trung Quốc phản ứng về phát biểu của Tổng thống Mỹ tại LHQ, cảnh báo 'cuộc chơi có tổng bằng không'

Bắc Kinh cho rằng, phát biểu của Tổng thống Mỹ về Trung Quốc là bịa đặt.
Căng thẳng Mỹ-Iran: Đích đến cuối cùng

Căng thẳng Mỹ-Iran: Đích đến cuối cùng

Mỹ đẩy nhanh việc tái áp đặt trừng phạt Iran không mới, nhưng động thái lần này của chính quyền ông Donald Trump vẫn ẩn chứa nhiều điểm thú vị.
Mỹ gay gắt, châu Âu đổi giọng về Trung Quốc

Mỹ gay gắt, châu Âu đổi giọng về Trung Quốc

Thượng đỉnh trực tuyến EU-Trung Quốc tối 14/9 và phát biểu của Ngoại trưởng Mỹ ngày 15/9 cho thấy điều chỉnh trong cách Mỹ và EU tiếp cận Trung Quốc. Bình luận.
Israel bình thường hóa quan hệ với UAE và Bahrain: Người vui, kẻ buồn

Israel bình thường hóa quan hệ với UAE và Bahrain: Người vui, kẻ buồn

Thỏa thuận bình thường hóa quan hệ của Israel-Bahrain, Israel-UAE và ký kết ngày 15/9 tại Washington đã đi vào lịch, song lại khiến Palestine phiền lòng.
Quan hệ Nga-Belarus : Đỡ người, giúp mình

Quan hệ Nga-Belarus : Đỡ người, giúp mình

Cuộc gặp cấp cao giữa hai Tổng thống Nga-Belarus cho thấy kế sách vượt khó và thoát hiểm của Tổng thống Lukashenko trong khủng hoảng. Bình luận của TG&VN.
Nhật Bản ghi điểm nhờ 'chính sách ngoại giao ninja'

Nhật Bản ghi điểm nhờ 'chính sách ngoại giao ninja'

Sự chia rẽ chính trị ngày càng sâu sắc tại Mỹ là một thách thức nghiêm trọng đối với chính sách ngoại giao của Nhật Bản.
Vì sao lính Mỹ ‘tháo chạy’ khỏi Afghanistan và Iraq?

Vì sao lính Mỹ ‘tháo chạy’ khỏi Afghanistan và Iraq?

Tài liệu của Sputnik giải thích một số lý do tại sao lính Mỹ 'tháo chạy' khỏi Afghanistan và Iraq.
Phân tách Mỹ-Trung trong bối cảnh Covid-19: Suy thoái toàn cầu là mối đe dọa lớn nhất

Phân tách Mỹ-Trung trong bối cảnh Covid-19: Suy thoái toàn cầu là mối đe dọa lớn nhất

Trung Quốc không đóng góp vào sự phục hồi hậu Covid-19 là lời nhắc cho Mỹ và đồng minh về việc phân tách với Trung Quốc sẽ trở thành con dao hai lưỡi.
Hiệp định ‘siêu khu vực’ vẽ lại bản đồ kinh tế Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Hiệp định ‘siêu khu vực’ vẽ lại bản đồ kinh tế Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Hiệp định vẽ lại bản đồ kinh tế Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ trở thành hiệp định thương mại quan trọng thứ hai trên thế giới, chỉ sau WTO.
Phiên bản di động