Đối ngoại Thủ đô: Mở đường cho phát triển trong kỷ nguyên mới

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng trình bày tham luận tại lễ Khai mạc Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33. (Ảnh: Quang Hòa)

Trong kỷ nguyên phát triển mới, khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế trở thành những động lực quan trọng của tăng trưởng, Hà Nội xác định đối ngoại không chỉ là cầu nối hữu nghị mà còn trực tiếp phục vụ phát triển.

Khi đối ngoại đi cùng phát triển

Trong gần bốn thập niên đổi mới và hội nhập quốc tế, đối ngoại Thủ đô luôn bám sát đường lối đối ngoại của Đảng, từng bước mở rộng quan hệ hợp tác với các thủ đô, thành phố lớn và đối tác quốc tế. Nhưng cùng với quá trình hội nhập sâu rộng của đất nước, cách tiếp cận đối ngoại của Hà Nội cũng có sự chuyển biến rõ nét: Từ mở rộng quan hệ sang khai thác hiệu quả các quan hệ đã có để phục vụ phát triển.

Đây là yêu cầu phù hợp với định hướng phát triển của đất nước trong giai đoạn mới. Đại hội XIV của Đảng xác định đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế toàn diện. Nghị quyết số 06 của Bộ Chính trị tiếp tục đặt ra yêu cầu nâng tầm công tác đối ngoại theo hướng chủ động, toàn diện, thực chất và hiệu quả, góp phần tạo lập môi trường hòa bình, ổn định và huy động hiệu quả các nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển.

Với Hà Nội, yêu cầu này càng rõ nét khi Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị xác định Thủ đô là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đầu mối kết nối quốc tế quan trọng và trung tâm hội tụ, lan tỏa các nguồn lực phát triển của cả nước. Vị thế đó đòi hỏi đối ngoại Thủ đô không chỉ làm tốt vai trò cầu nối mà phải trở thành một bộ phận trực tiếp tham gia vào quá trình phát triển. Từ thu hút đầu tư, mở rộng thị trường, kết nối doanh nghiệp đến tiếp nhận công nghệ, tri thức và kinh nghiệm quản trị, những kết quả của đối ngoại ngày càng được nhìn nhận ở khả năng tạo ra các nguồn lực cụ thể cho Thành phố.

Tại lễ Khai mạc Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng đã trình bày tham luận với chủ đề: “Công tác đối ngoại của Thủ đô và phương hướng triển khai Quy chế phối hợp giữa Thành ủy Hà Nội với Đảng ủy Bộ Ngoại giao trong giai đoạn mới, phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của Thủ đô”.

Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing và Phu nhân Kyu Kyu Hla, sáng 5/9, Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, bà Ngô Phương Ly đã cùng bà Kyu Kyu Hla đến thăm làng lụa Vạn Phúc thuộc phường Hà Đông, Hà Nội.

Theo Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng, Thành ủy, HĐND, UBND TP. Hà Nội luôn xác định đối ngoại và hội nhập quốc tế là một trong những động lực quan trọng để huy động nguồn lực, thu hút đầu tư, tri thức và công nghệ chất lượng cao, mở rộng không gian phát triển cho Thủ đô, đóng góp tích cực vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Thực tế những năm gần đây cho thấy hướng đi này đang tạo ra những kết quả đáng chú ý. Hà Nội đã thiết lập quan hệ hợp tác với 58 thủ đô và thành phố lớn trên thế giới, tạo mạng lưới đối tác rộng để thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực.

Hiệu quả của đối ngoại được phản ánh rõ qua kết quả phát triển kinh tế - xã hội. Năm 2025, Hà Nội thu hút 4,3 tỷ USD vốn FDI, tiếp tục thuộc nhóm địa phương dẫn đầu cả nước. Sáu tháng đầu năm 2026, thu hút 3,5 tỷ USD FDI, đạt khoảng 75% kế hoạch năm; khách du lịch quốc tế đạt 3,5 triệu lượt, tăng 36% so với cùng kỳ.

Đằng sau những con số về đầu tư và du lịch là sự mở rộng ngày càng rõ của không gian kết nối quốc tế. Các quan hệ đối ngoại tạo thêm kênh để Hà Nội tiếp cận nhà đầu tư, doanh nghiệp, thị trường, công nghệ và các nguồn tri thức mới.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội nhấn mạnh, những kết quả đó cho thấy đối ngoại và hội nhập quốc tế đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, mở rộng thị trường, thu hút đầu tư chất lượng cao, tiếp nhận công nghệ mới và nâng cao sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Thủ đô.

Cùng với lợi ích trực tiếp về kinh tế, đối ngoại còn tạo dựng sức mạnh mềm cho Hà Nội. Việc tiếp tục giữ vững danh hiệu “Thành phố vì Hòa bình”, tham gia Mạng lưới các Thành phố sáng tạo và Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu của UNESCO góp phần củng cố hình ảnh Hà Nội là đô thị năng động, sáng tạo, giàu bản sắc và hướng tới phát triển bền vững.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút nguồn lực quốc tế ngày càng lớn, hình ảnh và uy tín của một thành phố trở thành một yếu tố quan trọng. Một Hà Nội giàu truyền thống nhưng năng động, cởi mở và sáng tạo chính là một trong những nền tảng để Thành phố gia tăng sức hấp dẫn đối với các đối tác quốc tế. Từ thực tiễn đó, quan niệm về hiệu quả đối ngoại cũng đang thay đổi.

“Thực tiễn cho thấy, giá trị của đối ngoại không chỉ được đo bằng số lượng hoạt động hay các thỏa thuận hợp tác, mà quan trọng hơn là khả năng mở rộng không gian phát triển, thu hút nguồn lực và nâng cao vị thế của Thủ đô. Đó cũng là định hướng xuyên suốt để Hà Nội tiếp tục đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại trong giai đoạn tới”, đồng chí Vũ Đại Thắng cho biết.

Đó là sự chuyển dịch từ “có quan hệ” sang “có hiệu quả từ quan hệ”; từ số lượng hoạt động sang chất lượng kết quả. Cũng từ đây, yêu cầu xây dựng một nền đối ngoại Thủ đô hiện đại, chuyên nghiệp, thực chất ngày càng trở nên cấp thiết.

Festival Thăng Long-Hà Nội lần thứ II năm 2026 với chủ đề “Dòng chảy di sản-Heritage Flow”. (Ảnh: Viết Thành)

Từ kết nối quốc tế đến nguồn lực cho Thủ đô

Để biến các quan hệ quốc tế thành nguồn lực phát triển, một trong những yếu tố quan trọng là tăng cường phối hợp giữa đối ngoại quốc gia và đối ngoại địa phương. Chủ tịch UBND TP. Hà Nội cho hay, Thành ủy Hà Nội luôn xác định đối ngoại của Thủ đô là một bộ phận hữu cơ trong nền đối ngoại Việt Nam, được triển khai thống nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và gắn chặt với yêu cầu phát triển đất nước.

Những năm qua, Thành phố đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Ngoại giao trong triển khai các chủ trương lớn của Đảng về đối ngoại và hội nhập quốc tế; phối hợp xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), hoàn thiện các cơ chế, chính sách về hội nhập quốc tế và ký kết Quy chế phối hợp giữa Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội với Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Ngoại giao giai đoạn 2026-2030.

Sự phối hợp này được triển khai trên nhiều lĩnh vực. Trong đối ngoại chính trị, Hà Nội phối hợp tổ chức các hoạt động đối ngoại cấp cao, hội nghị quốc tế quan trọng, qua đó khẳng định vai trò của Thủ đô là một địa bàn đối ngoại trọng yếu của cả nước. Trong ngoại giao kinh tế, sự hỗ trợ kết nối với các tập đoàn, nhà đầu tư và đối tác chiến lược tạo thêm điều kiện để Hà Nội xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch và mở rộng sự tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Một không gian hợp tác mới đang được mở rộng là khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Hà Nội từng bước thúc đẩy hợp tác quốc tế trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, nghiên cứu và phát triển, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đô thị thông minh. Đây cũng là những lĩnh vực đòi hỏi Hà Nội phải có cách tiếp cận khác trong hoạt động đối ngoại. Nếu nguồn lực quốc tế trước đây chủ yếu được nhìn nhận ở góc độ vốn và thị trường, thì trong giai đoạn mới, tri thức, công nghệ và nhân lực chất lượng cao ngày càng có ý nghĩa quyết định.

Ngoại giao văn hóa và công tác người Việt Nam ở nước ngoài cũng được đặt trong mối liên hệ với mục tiêu phát triển. Việc quảng bá các giá trị văn hóa Thăng Long - Hà Nội góp phần phát huy sức mạnh mềm; đồng thời, kết nối trí thức, chuyên gia, doanh nhân kiều bào mở thêm một kênh huy động nguồn lực chất lượng cao cho Thủ đô.

Cùng với mở rộng hợp tác, yêu cầu về đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại cũng cao hơn. Công tác đào tạo, bồi dưỡng tiếp tục được quan tâm nhằm nâng cao năng lực hội nhập quốc tế, đáp ứng yêu cầu xử lý những vấn đề ngày càng đa dạng và chuyên sâu của đối ngoại địa phương.

Đặc biệt, việc ký kết Quy chế phối hợp giữa Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Ngoại giao và Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội giai đoạn 2026-2030 tạo nền tảng quan trọng để hai bên tiếp tục nâng cao hiệu quả phối hợp trong công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế. Trên cơ sở đó, Hà Nội đang phối hợp với Bộ Ngoại giao xây dựng Kế hoạch triển khai giai đoạn 2026-2030, trọng tâm là xây dựng Chiến lược đối ngoại Thủ đô đến năm 2030.

Phía trước, Hà Nội xác định ba hướng trọng tâm: Tiếp tục nâng tầm quan hệ đối ngoại theo hướng thực chất, hiệu quả; đẩy mạnh ngoại giao kinh tế, ngoại giao khoa học, công nghệ; đồng thời tăng cường kết nối đội ngũ trí thức, chuyên gia, doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài và mở rộng hợp tác với các trung tâm nghiên cứu, trường đại học, tổ chức quốc tế.

Mục tiêu cuối cùng là đưa các kết nối quốc tế trở thành những dự án, chương trình và nguồn lực cụ thể cho phát triển Thủ đô. Trong kỷ nguyên phát triển mới, Hà Nội đứng trước yêu cầu đồng thời phát huy những giá trị của một Thủ đô ngàn năm văn hiến và tạo dựng hình ảnh một đô thị hiện đại, sáng tạo, có năng lực cạnh tranh quốc tế. Đối ngoại chính là một trong những lĩnh vực có thể kết nối hai yêu cầu đó.

“Bước vào kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, Hà Nội xác định tiếp tục phát huy vai trò là Thủ đô ngàn năm văn hiến, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia và đầu mối đối ngoại quan trọng của cả nước; chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện; xây dựng nền đối ngoại Thủ đô hiện đại, chuyên nghiệp, thực chất và hiệu quả, góp phần cùng cả nước thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045”, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội nhấn mạnh.

Từ những kết quả đã đạt được, đối ngoại Thủ đô đang chuyển từ “mở cửa” sang chủ động “mở đường” cho phát triển. Trong đó, mỗi quan hệ hợp tác, mỗi kết nối quốc tế và mỗi hoạt động đối ngoại được kỳ vọng không chỉ làm sâu sắc thêm tình hữu nghị mà còn phải tạo ra giá trị cụ thể, mở rộng không gian phát triển và nâng cao vị thế của Hà Nội. Đó cũng là yêu cầu của một nền đối ngoại Thủ đô thích ứng với tình hình mới, đồng hành cùng đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.