Đồng chí Nguyễn Duy Trinh - Người anh, vị Bộ trưởng, nhà lãnh đạo đức tài trọn vẹn

Nhân kỷ niệm 40 năm ngày ký Hiệp định Paris (1973-2013), Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam sẽ trao tặng tượng đồng chí Nguyễn Duy Trinh và phối hợp với Nhà Xuất bản Chính trị quốc gia – Sự thật giới thiệu cuốn sách: Nguyễn Duy Trinh – Người Cộng sản kiên cường, Nhà ngoại giao tài năng (Hồi ký) tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia vào ngày 8/4 tới. Báo Thế Giới & Việt Nam trân trọng giới thiệu một bài viết của đồng chí Nguyễn Mạnh Cầm được in trong cuốn sách có ý nghĩa này.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Đồng chí Nguyễn Duy Trinh ký Hiệp định Paris về Việt Nam, ngày 27/1/1973. (Ảnh - Lưu trữ Bộ Ngoại giao)

Là Bộ trưởng Bộ Ngoại giao (BNG) lâu năm nhất, Anh nhận nhiệm vụ vào thời kỳ thử thách gay go nhất khi Mỹ đẩy mạnh cuộc chiến tranh xâm lược miền Nam và mở rộng chiến tranh ra miền Bắc, và cũng là thời kỳ mà cuộc đấu tranh diễn ra trên cả ba mặt trận: quân sự, chính trị, ngoại giao trong sự phối hợp chặt chẽ và nhịp nhàng, đưa đến thắng lợi – ký kết Hiệp định Paris kết thúc chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam, tiếp đó là giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Đây cũng là thời kỳ diễn ra sự bất đồng sâu sắc, sự phân liệt trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, sự chia rẽ trong phe xã hội chủ nghĩa (XHCN) mà trước hết và chủ yếu là giữa Liên Xô và Trung Quốc, hai Đảng lớn nhất, hai nước XHCN mạnh nhất.

Đầu năm 1965, là Ủy viên Bộ Chính trị (BCT), Phó Thủ tướng Chính phủ, Anh đang kiêm chức Chủ nhiệm UB Kế hoạch Nhà nước và UB Khoa học Nhà nước thì được Bác Hồ và BCT yêu cầu thôi kiêm chức Chủ nhiệm UB Nhà nước để kiêm chức Bộ trưởng BNG. Sau này, trong thời gian làm việc với Anh, một lần nói chuyện tâm tình, tôi được biết Anh rất thích phụ trách về kinh tế, không muốn chuyển sang ngoại giao, song Bác Hồ và BCT đã phân công, Anh không dám chối từ. Chỉ vài năm Anh điều hành công tác ngoại giao, không riêng gì cán bộ ngoại giao, tất cả các cán bộ, nhân viên biết Anh và có điều kiện tiếp xúc với Anh đều xác nhận việc chọn Anh làm Bộ trưởng BNG là một sự lựa chọn đúng và sáng suốt.

Mặc dù phải trực tiếp lo nghĩ về công tác đối ngoại trong điều kiện quốc tế và trong nước khó khăn, phức tạp, với tư cách là một thành viên của cơ quan lãnh đạo tối cao, một đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Anh vẫn đi sâu, nắm vững tình hình về tất cả các lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực kinh tế. Anh không những góp ý kiến, phát biểu ở các hội nghị bàn về kinh tế mà còn viết nhiều bài báo về các vấn đề kinh tế, phân tích sâu sắc, lôgíc trên cơ sở gắn lý luận với thực tế đất nước.

Vào nửa cuối những năm 60 và những năm 70 của thế kỷ XX, Liên Xô và một số nước Đông Âu chủ trương cải tổ, chủ yếu là cải cách công nghiệp và xây dựng. Đó là một đòi hỏi khách quan trong điều kiện cuộc cách mạng khoa học và kỹ thuật đang phát triển, và khi lực lượng sản xuất ở các nước này đang lâm vào tình trạng trì trệ. Lúc bấy giờ, tôi đang công tác tại Đại sứ quán ta ở Liên Xô. Nhân sang thăm Liên Xô, Anh dành hẳn một buổi để nghe tôi báo cáo về chủ trương này và quá trình thực hiện chủ trương của bạn. Anh lắng nghe, suy nghĩ và ghi chép. Một năm sau, trở lại thăm Liên Xô, Anh lại yêu cầu tôi báo cáo tiếp tiến trình cải cách này. Anh đặt ra nhiều câu hỏi rất cụ thể, đặc biệt nhắc lại những số liệu, những vấn đề cụ thể mà tôi đã báo cáo năm trước để đánh giá sự tiến triển qua một năm, thỉnh thoảng gợi lên một số ý về tương lai phát triển kinh tế nước ta sau ngày thắng lợi. Tôi thực sự ngạc nhiên trước trí nhớ tuyệt vời của Anh và sau này một số đồng chí cho tôi biết Anh còn nhớ thuộc lòng từng đoạn quan trọng trong các tác phẩm kinh điển Mác – Lênin, thậm chí nhớ nó ở quyển nào, chương nào. Qua các gợi ý Anh nêu lên trong quá trình nghe báo cáo, tôi hiểu Anh nghe không chỉ để biết mà để suy nghĩ về những gì có thể làm và cần làm cho đất nước ngay trong hoàn cảnh chiến tranh và đặc biệt là sau ngày thắng lợi.

Thời kỳ Anh làm Bộ trưởng BNG, một số năm tôi được giao nhiệm vụ phụ trách công tác tổng hợp. Mỗi lần chuẩn bị hội nghị ngoại giao, Anh đều gọi tôi đến yêu cầu trình bày đề cương báo cáo, trong đó Anh đặc biệt quan tâm đến đánh giá tình hình quốc tế, tình hình Mỹ và phương hướng công tác đối ngoại. Anh lắng nghe ghi chép, sau đó góp ý kiến phân tích rõ ràng điểm được, điểm chưa được và bổ sung những điểm cần thiết. Mặc dù đã góp ý kiến rất kỹ, nhưng sau đó, Anh vẫn yêu cầu tôi trình bày lại với các đồng chí thứ trưởng xem có ý kiến gì thêm không.

Là người phụ trách công tác tổng hợp nên tôi được dự các cuộc họp của Đảng đoàn Bộ. Mở đầu cuộc họp Anh thường thông báo ngắn gọn tình hình trong nước, đặc biệt là tình hình chiến trường với dụng ý giúp các đồng chí trong Đảng đoàn cập nhật tình hình. Tiếp đó Anh mới nêu những vấn đề mà Đảng đoàn cần bàn kèm theo phân tích một số tình hình có liên quan. Khi các đồng chí khác phát biểu, Anh ít khi xen ngang trừ trường hợp người phát biểu nói không đúng số liệu hoặc đi quá xa chủ đề. Anh lắng nghe, ghi chép, cây bút và quyển sổ không bao giờ rời tay trong suốt cuộc họp. Anh không chỉ nghe ý kiến các đồng chí trong Đảng đoàn mà còn yêu cầu các đồng chí được mời đến tham dự cuộc họp góp ý kiến, trong đó có tôi. Sau khi mọi người hoặc phần lớn các đồng chí tham dự cuộc họp phát biểu rồi Anh mới nói ý kiến của mình, nhưng chưa kết luận. Anh trình bày gọn nhưng rõ ràng, phản bác những ý kiến không đồng tình một cách nhẹ nhàng có phân tích, sẵn sàng tranh luận, không nóng nảy, không vội vàng, bình tĩnh bảo vệ ý kiến của mình, song cũng vui vẻ chấp nhận ý kiến người khác khi thấy có lý. Chỉ sau khi không ai có ý kiến gì thêm nữa Anh mới kết luận.

Qua những buổi làm việc và buổi họp đó tôi đã học được rất nhiều: học cách suy nghĩ và phân tích lôgic, học thái độ điềm tĩnh lắng nghe, thể hiện sự tôn trọng người đối thoại, dù người đó ở cương vị nào.

Thay mặt BCT và Chính phủ chỉ đạo mặt trận đối ngoại, Anh đã hướng dẫn toàn ngành vừa làm nhiệm vụ tham mưu, vừa thực hiện nghiêm chỉnh và hiệu quả đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước, trong đó phần cốt yếu là đường lối độc lập, tự chủ và đoàn kết quốc tế, đoàn kết trong điều kiện có bất đồng sâu sắc và phân liệt nghiêm trọng trong phong trào cộng sản quốc tế và trong các nước XHCN.

Cuối năm 1965, Hội nghị TƯ lần thứ 12 khóa III ra Nghị quyết về vấn đề áp dụng sách lược vừa đánh vừa đàm; và tháng 1/1967, Hội nghị lần thứ 13 ra Nghị quyết về việc đẩy mạnh đấu tranh ngoại giao, chủ yếu tấn công địch phục vụ sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta. Thực hiện hai nghị quyết này của TƯ, vào đầu năm 1967, khi Mỹ sa lầy ở miền Nam Việt Nam do bị thất bại hai mùa khô liên tiếp, đồng thời bị tổn thất nặng nề về không quân ở miền Bắc và bị dư luận quốc tế lên án mạnh mẽ - ta nhận định đây là thời điểm thích hợp để mở đợt tấn công ngoại giao. Ngày 28/01/1967, với tư cách Bộ trưởng BNG, khi trả lời nhà báo Úc BớSét, anh tuyên bố: “Chỉ sau khi Mỹ chấm dứt không điều kiện việc ném bom và mọi hành động chiến tranh chống nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (VNDCCH) thì VNDCCH và Mỹ mới có thể nói chuyện được”. Lời tuyên bố đó đã làm chấn động dư luận quốc tế đang theo dõi với mối quan tâm sâu sắc diễn biến cuộc chiến ở VN, tiếp thêm căn cứ cho dư luận đẩy mạnh hơn nữa cuộc đấu tranh đòi Mỹ chấm dứt ném bom miền Bắc, đồng thời hé mở cho Mỹ cánh cửa xuống thang trong ném bom bắn phá để cho bớt tổn thất, tạo điều kiện chuyển đổi hình thái đấu tranh từ đấu tranh quân sự sang đấu tranh quân sự kết hợp với đấu tranh ngoại giao.

Tiếp đó, sau khi BCT ra Nghị quyết (4-1967) khẳng định “Ngoại giao đã trở thành một mặt trận đấu tranh quan trọng có ý nghĩa chiến lược”, ngày 29/12/1967, nhân buổi chiêu đãi đoàn Mông Cổ tại Hà Nội, Anh lại tuyên bố: “Sau khi Mỹ chấm dứt không điều kiện việc ném bom và mọi hành động chiến tranh khác chống VNDCCH, VNDCCH sẽ nói chuyện với Mỹ về những vấn đề có liên quan”.

Như vậy tuyên bố cuối năm so với tuyên bố đầu năm đã có một ý khác, một ý mới: không còn là “mới có thể nói chuyện” mà là “sẽ nói chuyện”.

Sau cuộc tấn công táo bạo Tết Mậu Thân đầu năm 1968 của Quân giải phóng miền Nam VN, trước những khó khăn ngày càng chồng chất, Mỹ đã đáp lại lời tuyên bố đó bằng việc chấm dứt một phần các cuộc ném bom đánh phá miền Bắc (từ Cầu Bùng – Diễn Châu – Nghệ An trở ra) và đề nghị thương lượng với ta. Trong tình hình đó, để đẩy Mỹ xuống thang hơn nữa, ta một mặt đòi Mỹ chấm dứt hoàn toàn ném bom miền Bắc rồi mới bàn các vấn đề liên quan, mặt khác chấp nhận đàm phán tay đôi giữa VNDCCH và Mỹ để bàn về vấn đề Mỹ chấm dứt hoàn toàn ném bom miền Bắc. Cuộc đàm phán hai bên giữa VNDCCH và Mỹ mở ra tại Paris tháng 5/1968 đã dẫn đến việc Mỹ chấm dứt hoàn toàn ném bom bắn phá miền Bắc từ ngày 1/11/1968. Cuộc đàm phán cũng đánh dấu việc mở đầu một thời kỳ mới “vừa đánh vừa đàm” như ta đã chủ trương, và rõ ràng Mỹ đã phải xuống thang chiến tranh một bước quan trọng.

Nguyễn Mạnh Cầm
Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao.



(Còn nữa)

Đọc thêm

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC, mong muốn tiếp tục đồng hành với Việt Nam

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC, mong muốn tiếp tục đồng hành với Việt Nam

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC.
Xây dựng cộng đồng người Việt tại Khammouane đoàn kết, hội nhập và phát triển

Xây dựng cộng đồng người Việt tại Khammouane đoàn kết, hội nhập và phát triển

Ngày 16/11, Hội người Việt Nam tỉnh Khammouane (Lào) long trọng tổ chức Đại hội lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031.
Lan tỏa tình yêu tiếng Việt trong thế hệ trẻ tại Lào

Lan tỏa tình yêu tiếng Việt trong thế hệ trẻ tại Lào

Sáng 17/11, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Pakse phối hợp với Hội người Việt Nam tỉnh Champasak và nhà trường tổ chức chương trình 'Em yêu tiếng Việt'.
Việt Nam-Timor-Leste tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh, trật tự và phòng, chống tội phạm

Việt Nam-Timor-Leste tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh, trật tự và phòng, chống tội phạm

Ngày 17/11, Đại sứ Việt Nam tại Timor-Leste Phạm Bình Đàm đã tiếp ông Hermenegildo Gonçalves da Cruz, Tổng Thanh tra Cảnh sát quốc gia Timor-Leste (PNTL).
Thúc đẩy hợp tác giáo dục, nghiên cứu khoa học giữa Việt Nam với Thượng Hải (Trung Quốc)

Thúc đẩy hợp tác giáo dục, nghiên cứu khoa học giữa Việt Nam với Thượng Hải (Trung Quốc)

Ngày 13/11 đã diễn ra Lễ ký kết thỏa thuận hợp tác và Lễ ra mắt Trung tâm Nghiên cứu chung giữa ĐH Kinh tế Quốc dân với ĐH Tài chính và Kinh tế Thượng ...
Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn mở rộng hợp tác với Đảng BSP

Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn mở rộng hợp tác với Đảng BSP

Thứ trưởng Ngô Lê Văn tiếp Giáo sư Svetlana Sharenkova, Ủy viên Thường vụ Hội đồng Quốc gia, Trưởng đoàn đại biểu Đảng Xã hội chủ nghĩa Bulgaria (BSP).
Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường tiếp Tổng Lãnh sự Lào tại TP. Hồ Chí Minh chào từ biệt

Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường tiếp Tổng Lãnh sự Lào tại TP. Hồ Chí Minh chào từ biệt

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường đã tiếp đồng chí Phonesy Bounmixay, Tổng Lãnh sự Lào tại TP. Hồ Chí Minh.
Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Khon Kaen (Thái Lan) đã tiếp và làm việc với Thiếu tướng Phairach Pookcharoen, Tư lệnh cảnh sát Hoàng gia Thái Lan.
Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng khẳng định Việt Nam mạnh mẽ lên án các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự tại Saudi Arabia.
Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ kiêm nhiệm Nepal và Bhutan đang phối hợp với các bên liên quan tại Nepal tiến hành tìm hiểu và xác minh thông tin.
Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Bộ Ngoại giao Việt Nam đang khẩn trương xác minh tình hình công dân Việt Nam sau vụ lũ quét, sạt lở tại khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc.
Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Việc nhiều người Việt Nam bị phát hiện trong các cơ sở lừa đảo hoặc bị trục xuất do vi phạm nhập cư gây tác động tiêu cực tới hình ảnh cộng đồng người Việt ...
Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ cộng đồng người Việt ở Colombia đều an toàn sau trận động đất tại địa bàn sáng ngày 10/8.
Khám phá Palestine giàu bản sắc văn hóa qua Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Khám phá Palestine giàu bản sắc văn hóa qua Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Đại sứ Shadi Abu Zarqa mong muốn lan tỏa vẻ đẹp văn hóa dân tộc, gửi gắm thông điệp hữu nghị và hòa bình tới công chúng Việt Nam qua ẩm thực.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Đặc sắc những màn quảng diễn ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Đặc sắc những màn quảng diễn ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 giới thiệu tinh hoa ẩm thực Việt qua những màn quảng diễn đặc sắc, quy tụ nghệ nhân và đầu bếp trong, ngoài nước.
Văn hóa Việt Nam giàu bản sắc và luôn rộng mở giao lưu với thế giới!

Văn hóa Việt Nam giàu bản sắc và luôn rộng mở giao lưu với thế giới!

Mang trong mình chiều sâu lịch sử và bản sắc riêng, văn hóa Việt Nam không ngừng được bồi đắp qua quá trình giao lưu, tiếp biến với thế giới.
Trắc nghiệm về Việt Nam – Thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028

Trắc nghiệm về Việt Nam – Thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028

Nhân dịp Việt Nam tái trúng cử Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028, mời các bạn tham gia trắc nghiệm dưới đây.
Ngoại giao âm nhạc: Khi giai điệu kết nối các nền văn hoá

Ngoại giao âm nhạc: Khi giai điệu kết nối các nền văn hoá

Tối 18/11, tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, buổi hòa nhạc kỷ niệm 75 năm quan hệ ngoại giao Hungary – Việt Nam đã diễn ra, tôn vinh mối quan hệ hữu ...
Những ưu điểm vượt trội về nội dung cam kết tại Công ước Hà Nội

Những ưu điểm vượt trội về nội dung cam kết tại Công ước Hà Nội

Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) vừa được mở ký. Vậy Công ước này có những ưu điểm vượt trội gì về nội dung cam kết?
Phiên bản di động