 |
| Người dân đổ đầy nhiên liệu cho xe tại một trạm xăng ở Limay, tỉnh Bataan, Philippines. (Nguồn: Anadolu) |
Hiệu ứng domino trong khu vực
Cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu đang tiến gần kịch bản tồi tệ nhất. Cú sốc này đang lan rộng trên toàn châu Á với những hệ lụy ngày càng rõ nét. Giá năng lượng tăng mạnh không chỉ làm chi phí sinh hoạt của các hộ gia đình leo thang, mà còn đẩy giá lương thực tăng theo, do chi phí vận chuyển và sản xuất cao hơn, trong khi nguồn cung phân bón hóa học bị gián đoạn.
Những hộ gia đình có tỷ trọng chi tiêu cho thực phẩm lớn sẽ chịu tác động nặng nề nhất. Theo ước tính của Chương trình Lương thực Thế giới, nếu giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng trong thời gian dài, khoảng 9,1 triệu người tại châu Á có thể rơi vào tình trạng thiếu hụt lương thực nghiêm trọng, tăng 24% so với hiện nay.
Tác động đến nền kinh tế thực hiện nay chưa đồng đều giữa các quốc gia, nhưng không có nền kinh tế nào có thể miễn nhiễm do mức độ liên kết sâu sắc trong khu vực.
Tại Đông Nam Á, các điểm yếu về nợ công đang lộ rõ hơn, buộc các chủ nợ quốc tế phải linh hoạt hơn trong chính sách hỗ trợ. Đồng thời, những rủi ro mới cũng xuất hiện, điển hình như tại Indonesia, nơi gánh nặng trợ cấp năng lượng và áp lực tỷ giá làm suy yếu các nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô.
Áp lực chi phí và tình trạng thiếu hụt năng lượng ở một quốc gia có thể nhanh chóng lan sang các quốc gia khác, làm đứt gãy các “mắt xích yếu” trong chuỗi cung ứng khu vực. Điều này cho thấy mức độ mong manh của hệ thống kinh tế liên kết hiện nay, khi một cú sốc địa chính trị có thể chuyển hóa thành một cuộc khủng hoảng kinh tế diện rộng.
| Ngân hàng phô mai của Italia: Khi Parmigiano Reggiano trở thành 'kho vàng tài chính' Theo CNN, loại phô mai Parmigiano Reggiano nổi tiếng nhất Italy đang trở thành báu vật tài chính và là một trong những lĩnh vực ... |
Địa chính trị năng lượng và bài toán chính sách dài hạn
Trong bối cảnh cục diện vẫn chưa ngã ngũ, một số quốc gia vẫn nhìn thấy cơ hội chiến lược từ cuộc khủng hoảng.
Theo nhận định của chuyên gia Erica Downs, động thái này có thể thúc đẩy Trung Quốc vươn lên trở thành một trong những trung tâm cung cấp giải pháp năng lượng cho thế giới, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ năng lượng sạch. Đây là yếu tố quan trọng giúp các quốc gia giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Tuy nhiên, các nhà máy lọc dầu của nước này giữ vai trò quan trọng trong cung ứng nhiên liệu cho khu vực, khiến thị trường lo ngại rằng chuỗi cung ứng năng lượng dễ bị chi phối bởi các quyết định mang tính chính trị.
Song song đó, Nga lại đang tận dụng tốt cơ hội từ biến động thị trường. Nhiều quốc gia Đông Nam Á đã tăng cường hợp tác với Moscow để ký kết các thỏa thuận về nhiên liệu và phân bón.
Mặc dù Liên minh châu Âu (EU) lên tiếng kêu gọi các nước cân nhắc “bức tranh tổng thể” trước khi đưa ra quyết định, song bước đi này không dễ thuyết phục trong bối cảnh các nước châu Á đang chịu áp lực kinh tế lớn và có ít dư địa chính sách để hấp thụ cú sốc năng lượng như châu Âu.
 |
| Hình ảnh một trạm xăng ở Seoul, Hàn Quốc. (Nguồn: Getty Images) |
Những hệ quả gián tiếp từ xung đột với Iran vì thế không chỉ dừng ở góc độ kinh tế, mà còn có thể làm dịch chuyển tương quan quyền lực địa chính trị, đặt ra thách thức dài hạn đối với Mỹ.
Ở cấp độ chính sách, phần lớn các chính phủ trong khu vực đang lựa chọn trợ cấp nhiên liệu hóa thạch để giảm áp lực trong nước. Tuy nhiên, theo cảnh báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), cách tiếp cận này chỉ giúp hạ nhiệt lạm phát trong ngắn hạn, nhưng lại tốn kém, mang tính lũy thoái và khó đảo ngược.
Các biện pháp hỗ trợ có mục tiêu rõ ràng hơn như trợ cấp tiền mặt trực tiếp cho người dân hoặc giảm thuế cho doanh nghiệp, được đánh giá là hiệu quả và công bằng hơn.
Về dài hạn, để thoát khỏi khủng hoảng, cần ba hướng đi then chốt, nhưng không có hướng nào dễ dàng hay có thể triển khai nhanh chóng.
Trước hết, một giải pháp tương đối ít tốn kém là cần hoàn thiện các quy tắc thương mại khu vực để tạo điều kiện cho công nghệ năng lượng xanh và phương tiện vận tải dùng năng lượng sạch được lưu thông rộng rãi.
Thứ hai, bài toán tốn kém hơn nằm ở việc xây dựng các cơ chế tài chính mới để thu hẹp khoảng cách vốn giữa các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á và mục tiêu thoát khỏi sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Cuối cùng, và cũng là thách thức lớn nhất, là cải cách thị trường năng lượng trong nước để nâng cao tính hấp dẫn thương mại của các dự án năng lượng tái tạo được đầu tư từ khu vực tư nhân, hay từ các sáng kiến tài chính xanh của Nhà nước.
Kỳ vọng đặt ra là trong quá trình ứng phó với áp lực trước mắt về nguồn cung và giá năng lượng, các quốc gia cần tránh sự phụ thuộc quá mức vào nhiên liệu hóa thạch, mà cần tận dụng khoảng thời gian này để thúc đẩy hợp tác và chuyển dịch sang một hệ thống năng lượng bền vững hơn trong tương lai.
| Khủng hoảng Trung Đông 'thổi bùng' tham vọng điện hạt nhân tại Đông Nam Á Xung đột liên quan Iran đang phơi bày điểm yếu năng lượng của Đông Nam Á, thúc đẩy các quốc gia trong khu vực tính ... |
| Nhật Bản nỗ lực đa dạng hoá nguồn cung dầu thô thông qua nhập khẩu từ Nga Ngày 2/5, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản cho biết, nước này sẽ nhập khẩu dầu thô từ Nga lần đầu ... |
| Lầu Năm Góc mở rộng hợp tác với 8 công ty AI hàng đầu để thắt chặt bảo mật Ngày 1/5, Lầu Năm Góc thông báo đã đạt được thỏa thuận với 8 công ty công nghệ lớn để triển khai các công cụ ... |
| Ảnh ấn tượng: Nguyên thủ Anh thăm Mỹ sau 2 thập kỷ, nổ súng tại Nhà Trắng, Iran tăng cường ngoại giao với Nga, hạnh phúc le lói tại Dải Gaza Nhà Vua Anh Charles III thăm Mỹ sau 2 thập kỷ; Iran tăng cường ngoại giao với Nga giữa căng thẳng với Mỹ và Israel; ... |
| Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 5/5: Đồng USD tăng giá so với các đồng tiền chủ chốt khác Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 5/5 ghi nhận đà tăng giá của đồng USD so với các đồng tiền chủ chốt ... |
