Đó là nhận định của ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh tại phiên thảo luận với chủ đề “Vai trò của thể chế địa phương trong việc khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, phát triển (R&D) và chuyển hóa kết quả đổi mới sáng tạo thành sản phẩm thương mại”, diễn ra chiều 11/9, trong khuôn khổ Đối thoại Hữu nghị TP. Hồ Chí Minh năm 2026 (FD 2026).
Phiên thảo luận còn có sự tham dự của các đại biểu đến từ những địa phương quốc tế có thế mạnh về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo như thành phố Košice (Slovakia), thành phố Palmerston North (New Zealand), thành phố Leipzig (Đức), Cục Kinh tế Thương mại và Công nghiệp vùng Kansai (METI-Kansai-Nhật Bản)...
Gắn phát triển với đổi mới sáng tạo
Phát biểu khai mạc sự kiện, ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh, chủ đề của phiên thảo luận đặt ra một vấn đề vô cùng thiết thực: Làm thế nào để doanh nghiệp đầu tư nhiều hơn cho R&D và đưa kết quả nghiên cứu trở thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị mới cho kinh tế?
 |
| Ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh. (Nguồn: FD 2026) |
Từ góc độ quản lý nhà nước, ông cho rằng khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường không chỉ là khoảng cách của công nghệ, mà còn là khoảng cách của thể chế. Doanh nghiệp có thể có công nghệ nhưng thiếu nơi thử nghiệm, có sản phẩm nhưng thiếu khách hàng đầu tiên, có tài sản trí tuệ nhưng khó gọi vốn hoặc chuyển giao. Do đó, chính quyền địa phương cần kiến tạo môi trường để doanh nghiệp dám đầu tư, dám thử nghiệm và đưa kết quả R&D ra thị trường nhanh hơn.
| More from WVR |
 Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long: Chuyển đổi mô hình từ hợp tác sang đồng kiến tạo, từ chuyển giao sang cùng phát triển |
Theo ông Trần Trọng Tuyên, đối với TP. Hồ Chí Minh, yêu cầu này gắn trực tiếp với mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Năm 2026, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của TP. Hồ Chí Minh lần đầu lọt vào top 100 toàn cầu theo StartupBlink, xếp hạng 98.
Đặc biệt, Luật Phát triển đô thị số 18 năm 2026 vừa được Quốc hội thông qua ngày 24/8 vừa qua và có hiệu lực từ ngày 1/10 sẽ mở thêm một không gian để thể chế của thành phố chủ động xây dựng chính sách về R&D, thương mại hóa, khu đô thị khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và đầu tư mạo hiểm. Đồng thời, Luật Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 có hiệu lực cùng với Quyết định số 36 năm 2026 của UBND TP. Hồ Chí Minh về quản lý nhiệm vụ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đã tạo nên một hành lang pháp lý đồng bộ, giúp thành phố chuẩn hóa quy trình, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo môi trường minh bạch cho các hoạt động nghiên cứu ứng dụng.
Từ thực tiễn đó, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh gợi mở 4 vấn đề để phiên thảo luận cùng trao đổi:
Thứ nhất, thể chế địa phương phải tạo động lực để doanh nghiệp tăng đầu tư cho R&D. Luật Phát triển đô thị đã mở thêm hành lang pháp lý cho phép TP. Hồ Chí Minh chủ động thiết kế các chính sách để hỗ trợ cho nghiên cứu phát triển công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, hỗ trợ chi phí ươm tạo dự án khởi nghiệp sáng tạo và bổ sung vốn điều lệ cho Quỹ đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh.
Đây là cơ sở quan trọng để thành phố chuyển các định hướng hỗ trợ đổi mới sáng tạo thành các công cụ tài chính và chính sách cụ thể, có khả năng dẫn dắt thêm nguồn lực xã hội vào R&D, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa công nghệ.
Thứ hai, chính quyền địa phương cần tạo môi trường để công nghệ được thử nghiệm và chứng minh giá trị. Thành phố đã từng bước thử nghiệm xe tự hành và thiết bị bay không người lái trong các khu logistics. Đề án phát triển đô thị thông minh giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến 2045 mở ra nhu cầu ứng dụng về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, bản sao số và nền tảng điều hành đô thị thông minh.
Đồng thời, đề án đô thị khoa học công nghệ Bắc TP. Hồ Chí Minh theo Quyết định 315 của UBND Thành phố được định hướng là không gian tích hợp nghiên cứu, đào tạo, sản xuất và thử nghiệm công nghệ mới. Đây là những bài toán thật, không gian thật để R&D được kiểm chứng trước khi mở rộng ra thị trường.
Thứ ba, cần rút ngắn khoảng cách giữa viện, trường, doanh nghiệp, nhà đầu tư và thị trường. Mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo tầm cỡ quốc tế của TP. Hồ Chí Minh đang được định hướng thành chuỗi từ nghiên cứu, thử nghiệm, ươm tạo, đầu tư, thương mại hóa.
Luật Phát triển đô thị còn thiết kế cơ chế giảm một số rào cản về năng lực, kinh nghiệm đối với doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo khi tham gia đấu thầu các gói thầu của thành phố. Nếu được cụ thể hóa tốt, khu vực công có thể trở thành khách hàng đầu tiên, tạo dữ liệu thực tế và hồ sơ tham chiếu để doanh nghiệp tiếp cận ra thị trường.
 |
| Toàn cảnh phiên thảo luận. (Nguồn: FD 2026) |
Thứ tư, đối ngoại địa phương cần được chuyển hóa thành các chương trình hợp tác cụ thể. Quan hệ hữu nghị cần đi từ trao đổi kinh nghiệm sang cùng nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ, trao đổi chuyên gia, kết nối các quỹ đầu tư mạo hiểm và hỗ trợ sản phẩm tiếp cận thị trường của nhau. Khi mỗi thành phố mở được một cửa vào hệ sinh thái cho doanh nghiệp của thành phố bạn, hợp tác địa phương sẽ tạo ra giá trị kinh tế cụ thể hơn.
Đặc biệt, từ 4 vấn đề trên, ông Trần Trọng Tuyên đặt ra 3 câu hỏi để các diễn giả cùng trao đổi: Một là, làm thế nào thiết kế chính sách công để mỗi đồng ngân sách có thể huy động thêm đầu tư R&D từ doanh nghiệp thay vì tạo ra sự phụ thuộc? Hai là, cơ chế nào để các địa phương có thể rút ngắn hiệu quả nhất hành trình từ nghiên cứu, thử nghiệm, sản phẩm, thị trường; nhất là đối với công nghệ mới có mức độ rủi ro cao? Ba là, các thành phố trong mạng lưới hữu nghị có thể bắt đầu từ mô hình hợp tác nào để cùng thử nghiệm công nghệ, chuyển giao kết quả nghiên cứu và mở rộng thị trường cho doanh nghiệp của nhau?
"TP. Hồ Chí Minh mong muốn lắng nghe các kinh nghiệm thực tế và mô hình hợp tác có thể triển khai sau đối thoại. Sở Khoa học và Công nghệ sẵn sàng kết nối các đối tác vào hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của Tp. Hồ Chí Minh về nghiên cứu chung, thương mại hóa công nghệ, startup, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các trung tâm đổi mới sáng tạo, ông Trần Trọng Tuyên nêu rõ; đồng thời khẳng định, khi quan hệ hữu nghị giữa các địa phương được chuyển thành các dự án, các sản phẩm và dòng chảy công nghệ cụ thể, đối ngoại địa phương sẽ thực sự trở thành động lực cho đổi mới sáng tạo và cho tăng trưởng bền vững.
Để TP. Hồ Chí Minh trở thành “giao điểm” quan trọng về đổi mới sáng tạo
Tại phiên thảo luận, các đại biểu đã mang đến những góc nhìn thiết thực về vai trò của đối ngoại địa phương trong hợp tác kinh tế, công nghệ và phát triển bền vững.
 |
| Ông Kim Young-kyun, Giám đốc Sở Ngoại vụ bang Gangwon (Hàn Quốc) nhấn mạnh, việc trao đổi thế mạnh, hợp tác nghiên cứu giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp sẽ biến ngoại giao thành động lực tăng trưởng mới. (Nguồn: FD 2026) |
Chúc mừng Thành phố Hồ Chí Minh lần đầu tiên tổ chức sự kiện sau khi sáp nhập cùng tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, ông Kim Young-kyun, Giám đốc Sở Ngoại vụ bang Gangwon (Hàn Quốc), bày tỏ kỳ vọng thành phố sẽ trở thành trung tâm kinh tế quốc tế hàng đầu không chỉ ở Việt Nam mà còn tại khu vực Đông Nam Á.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc, biến đổi khí hậu và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, ông Kim Young-kyun nhận định ngoại giao địa phương đóng vai trò quan trọng không kém đối ngoại cấp quốc gia. Từ năm 2023, bang Gangwon đã trở thành tỉnh tự trị đặc biệt, tập trung phát triển các ngành động lực như y sinh thông minh, thiết bị y tế, bán dẫn, gốm sứ, tài nguyên sạch và du lịch. Giám đốc Sở Ngoại vụ bang Gangwon cũng cho rằng việc trao đổi thế mạnh, hợp tác nghiên cứu giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp sẽ biến ngoại giao thành động lực tăng trưởng mới.
 |
| Bà Andrews Stacey, Chuyên gia Kinh tế thành phố Palmerston North (New Zealand), trình bày tham luận tại phiên thảo luận. (Nguồn: FD 2026) |
Cùng chung định hướng kết nối tri thức và thương mại hóa nghiên cứu, bà Andrews Stacey, Chuyên gia Kinh tế thành phố Palmerston North (New Zealand) đánh giá, trong khi TP. Hồ Chí Minh sở hữu tốc độ phát triển nhanh, tinh thần doanh nghiệp, quy mô lớn, năng lực sản xuất, khả năng thu hút đầu tư và tiếp cận các thị trường lớn, thì Manawatu lại có một hệ sinh thái nông nghiệp - thực phẩm khép kín từ đồng ruộng đến bàn ăn.
Bà Stacey chỉ rõ, kể từ khi ký Bản ghi nhớ hợp tác năm 2021, kim ngạch thương mại hai chiều giữa New Zealand và Việt Nam đã đạt 3,41 tỷ USD vào tháng 3/2026, tăng 72,4% so với 5 năm trước. Đề cập vai trò cầu nối của chính quyền địa phương, bà nhắc đến khu vực Manawatu như một ví dụ điển hình. Nơi đây quy tụ 23 cơ sở liên kết, sở hữu gần 370 triệu USD tài sản phục vụ nghiên cứu nông nghiệp - thực phẩm trong 10 năm qua, bao gồm Đại học Massey (xếp thứ 14 thế giới về thú y), Viện Riddet, Trung tâm Nghiên cứu Fonterra và cơ sở thử nghiệm FoodPilot. Tại Manawatu, hoạt động nghiên cứu khoa học đóng góp tỷ trọng GDP cao gấp 3,9 lần mức trung bình toàn quốc, và giáo dục đại học cao gấp 3,6 lần.
Trên tinh thần đó, vị chuyên gia đề xuất ba lĩnh vực hợp tác trọng tâm giữa TP. Hồ Chí Minh và Palmerston North:
Thứ nhất là khoa học và công nghệ ứng dụng, bao gồm công nghệ sinh học, công nghệ môi trường và năng lực số.
Thứ hai là giáo dục đại học và phát triển kỹ năng, bao gồm nghiên cứu sau đại học, trao đổi học thuật và các dự án ứng dụng có sự tham gia của doanh nghiệp.
Thứ ba là công nghệ nông nghiệp và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
 |
| Bà Lucia Gurbáľová, Phó Thị trưởng thành phố Košice (Slovakia), trình bày tham luận. (Nguồn: FD 2026) |
Bên cạnh đó, ở góc độ thúc đẩy đổi mới sáng tạo đô thị từ châu Âu, bà Lucia Gurbáľová, Phó Thị trưởng thành phố Košice (Slovakia) chia sẻ kinh nghiệm thực tế về cách một thành phố quy mô trung bình có thể đưa nghiên cứu R&D vào ứng dụng thực tiễn.
Theo bà, chính quyền thành phố có thể đóng ba vai trò chính: Jỗ trợ truyền thông cho các nghiên cứu của đối tác như dự án FiberBat phát triển cực anode carbon bền vững cho pin lithium-ion từ rác thải sinh học; trực tiếp dẫn dắt và thử nghiệm như dự án quản lý tài sản đô thị thông minh (SAM-SUD) ứng dụng dữ liệu công và trí tuệ nhân tạo (AI); tạo điều kiện thu hút các khoản đầu tư quy mô lớn như nhà máy sản xuất xe điện trị giá 1,2 tỷ Euro của Volvo Cars hay dự án khai thác năng lượng địa nhiệt 130°C cung cấp hơn 1/5 lượng nhiệt cho hệ thống sưởi từ năm 2029.
Nhắc lại mốc thời gian hợp tác từ Bản ghi nhớ năm 2016, các thảo luận về đô thị thông minh năm 2017 và sự hiện diện của tập đoàn FPT Software tại Košice từ năm 2014, bà Gurbáľová đề xuất việc kết nối tổ chức Business Košice và các đại học Slovakia với Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh để cùng giải quyết các thách thức đô thị chung
 |
| Tọa đàm do ông Trần Vũ, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh điều phối. (Nguồn: FD 2026) |
Có thể nói, phiên thảo luận nêu bật vai trò tiên phong của TP. Hồ Chí Minh trong quá trình chủ động hội nhập tri thức toàn cầu, thúc đẩy hợp tác sâu rộng về thể chế và công nghệ. Việc kết nối với các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hàng đầu không chỉ nâng cao vị thế quốc tế của Thành phố, mà còn tạo nền tảng để Thành phố trở thành “giao điểm” quan trọng về đổi mới sáng tạo của khu vực.
| Cùng nhìn lại 3 kỳ Đối thoại Hữu nghị TP. Hồ Chí Minh Từ chủ đề thích ứng, phục hồi sau đại dịch năm 2022, chuyển sang thúc đẩy chuyển đổi công nghiệp năm 2024, Đối thoại Hữu ... |
| Khu công nghiệp chuyên sâu Phú Mỹ 3: Hướng tới gắn sản xuất với cộng sinh công nghiệp Chiều 10/9, trong khuôn khổ Đối thoại Hữu nghị TP. Hồ Chí Minh lần thứ 3 (FD 2026), đoàn báo chí tham quan Khu công ... |
| Hội nghị Thị trưởng Đối thoại hữu nghị TP. Hồ Chí Minh 2026 chính thức khai mạc: Thông điệp về hợp tác để cùng phát triển Sáng 11/9, tại phường Vũng Tàu, trong khuôn khổ Đối thoại hữu nghị TP. Hồ Chí Minh lần thứ 3 năm 2026 (FD 2026), Hội ... |
| TP. Hồ Chí Minh chào mừng bạn bè quốc tế đến tham dự Đối thoại Hữu nghị 2026 Tối 10/9, tại phường Vũng Tàu, TP. Hồ Chí Minh tổ chức các hoạt động chào mừng Đối thoại Hữu nghị TP. Hồ Chí Minh ... |
| Thông qua Tuyên bố Đối thoại Hữu nghị TP. Hồ Chí Minh 2026 Trong khuôn khổ Hội nghị Thị trưởng Đối thoại hữu nghị TP. Hồ Chí Minh lần thứ 3 năm 2026 (FD 2026) sáng 11/9, Phó ... |
