Gia Lai - miền đất hội tụ tinh hoa văn hóa và khát vọng vươn mình

Gia Lai đang nổi lên như một điểm sáng trong ngành du lịch Việt Nam nhờ sự hội tụ của văn hóa và tiềm năng phát triển vượt bậc.

Chống khai thác IUU: 100% số tàu cá tại Hưng Yên được cấp phép khai thác thủy sản theo quy định; Gia Lai vận hành hệ thống cảnh báo thông minh Lịch cúp điện Gia Lai hôm nay ngày 5/1/2026 Thi công vượt tiến độ, Vùng 3 Hải quân sớm bàn giao nhà cho người dân vùng lũ Gia Lai Công an tỉnh Gia Lai huy động mọi nguồn lực, thần tốc 15 ngày đêm thực hiện 'Chiến dịch Quang Trung'

Gia Lai - miền đất hội tụ tinh hoa văn hóa và khát vọng vươn mình

Khách du lịch đến tham quan Kỳ Co - Eo Gió, tỉnh Gia Lai. (Ảnh: Nhật Anh)

Tỉnh Gia Lai với diện tích 21.576,53 km², quy mô dân số hơn 3,5 triệu người không chỉ trở thành tỉnh có diện tích lớn thứ hai cả nước mà còn mở ra một không gian phát triển chưa từng có cho ngành du lịch, khi hội tụ trọn vẹn rừng – biển – di sản – khoa học trong cùng một điểm đến.

Sự hợp nhất hai vùng đất (Bình Định và Gia Lai) giàu bản sắc đã tạo nên một Gia Lai mang diện mạo hoàn toàn mới, nơi Đông – Tây giao hòa, nơi biển xanh Quy Nhơn gặp đại ngàn Kon Ka Kinh, nơi không gian văn hóa cồng chiêng vang vọng cùng tiếng trống trận Tây Sơn. Trong bối cảnh du lịch Việt Nam phục hồi mạnh mẽ với hơn 17,5 triệu lượt khách quốc tế, 110 triệu lượt khách nội địa và tổng thu 840 nghìn tỷ đồng trong năm 2024, đóng góp gần 9,1% GDP cả nước, Gia Lai đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá trở thành điểm sáng mới trên bản đồ du lịch quốc gia và khu vực.

"Dư địa phát triển du lịch của tỉnh rất lớn, không chỉ về tài nguyên mà còn ở khả năng hình thành các chuỗi giá trị, từ nông nghiệp kết hợp du lịch, du lịch thông minh đến phát triển các điểm đến đẳng cấp quốc tế. Đây là cơ hội để du lịch Gia Lai vươn lên trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa tỉnh trở thành cực tăng trưởng mới của khu vực", bà Đỗ Thị Diệu Hạnh, Giám đốc Sở VHTT&DL tỉnh Gia Lai từng chia sẻ nhân kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống ngành Du lịch Việt Nam (09/7/1960 – 09/7/2025).

Thế mạnh văn hóa – nơi hội tụ di sản ngàn năm

Gia Lai mới là một không gian văn hóa hiếm có, nơi giao thoa giữa văn hóa duyên hải miền Trung và bản sắc Tây Nguyên hùng vĩ. Trên địa bàn tỉnh hiện có 196 di tích, trong đó có 4 di tích quốc gia đặc biệt, 44 di tích cấp quốc gia và 148 di tích cấp tỉnh. Bốn di tích quốc gia đặc biệt gồm Quần thể di tích Tây Sơn Thượng đạo, Khu Điện thờ Tây Sơn Tam Kiệt, Tháp Dương Long và Khu di tích Rộc Tưng – Gò Đá, tạo thành trục di sản lịch sử đặc biệt quan trọng của cả vùng Trung – Tây Nguyên.

Gia Lai cũng là cái nôi của phong trào Tây Sơn lừng lẫy, gắn liền với tên tuổi người anh hùng dân tộc Quang Trung – Nguyễn Huệ. Những dấu tích thành Đồ Bàn, Huyện đường Bình Khê, Thành Hoàng Đế, các địa danh gắn với khởi nghĩa nông dân Tây Sơn tiếp tục được bảo tồn, tôn tạo và phát huy như những "bảo tàng sống" về lịch sử dân tộc. Song song đó, tỉnh hiện còn 8 cụm tháp Chăm với 14 tháp, trong đó Tháp Dương Long được đánh giá là cụm tháp gạch còn lại cao và đồ sộ bậc nhất còn lại ở và lớn nhất Đông Nam Á. Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc Chăm tại Gia Lai đạt đến độ chín muồi khi dung hòa hài hòa giữa phong cách Chăm Pa và Khơme.

Du khách đến tham quan, trải nghiệm văn hóa của đồng bào Tây Nguyên. (Nguồn: Sở VHTT&DL tỉnh Gia Lai)

Nếu phía Đông Gia Lai mang đậm dấu ấn văn hóa biển và văn hóa Chăm Pa, thì phía Tây tỉnh lại là không gian nguyên sơ đậm sắc màu Tây Nguyên, nơi hiện có hơn 40 dân tộc anh em cùng sinh sống, trong đó chủ yếu là dân tộc Bahnar và Jrai. Hình ảnh nhà rông, nhà sàn, lễ hội truyền thống, nhạc cụ dân tộc, trang phục thổ cẩm và nghi lễ cộng đồng đã trở thành những biểu trưng sinh động của đời sống văn hóa bản địa. Tiêu biểu nhất là Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, di sản đã được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Gia Lai còn là vùng đất hội tụ những loại hình nghệ thuật đặc sắc như hát bội, bài chòi – di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, võ cổ truyền Bình Định với những lò võ, làng võ vang danh cả nước. Các lễ hội truyền thống như lễ hội Đống Đa – Tây Sơn, lễ hội Chùa Bà – Cảng thị Nước Mặn, lễ hội cầu ngư, lễ hội mừng cốm lúa mới, lễ hội đua thuyền… không chỉ phản ánh đời sống tâm linh phong phú mà còn trở thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng.

Ẩm thực Gia Lai cũng mang dấu ấn giao thoa độc đáo giữa núi rừng và biển cả với những đặc sản như rượu Bàu Đá, nem Chợ Huyện, bánh ít lá gai, bún chả cá Quy Nhơn, bánh hỏi lòng heo, bún Song Thằn, cá lăng, cà phê chồn, phở khô Gia Lai, bò một nắng chấm muối kiến… Tất cả tạo nên một bản sắc văn hóa vừa sâu lắng, vừa rực rỡ, vừa dân dã mà cũng đầy tinh tế.

"Biển rừng hòa một", hướng tới ngành kinh tế mũi nhọn

Chia sẻ về định hướng, giải pháp phát triển du lịch Gia Lai mới, Giám đốc Sở VHTT&DL Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai Đỗ Thị Diệu Hạnh khẳng định: "Du lịch tiếp tục được xác định là một trong 5 trụ cột tăng trưởng trong thời gian tới với định hướng phát triển du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn dựa trên lợi thế biển, sinh thái núi rừng, di sản văn hóa Tây Nguyên, văn hóa Chămpa; đẩy mạnh phát triển du lịch cộng đồng; xây dựng các tuyến du lịch kết nối Đông – Tây, tạo chuỗi dịch vụ du lịch khép kín; xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với hệ thống hạ tầng, dịch vụ hiện đại, chất lượng cao".

Gia Lai mới là tỉnh hội tụ trọn vẹn không gian du lịch từ biển đảo đến cao nguyên. xanh đến đại ngàn Tây Nguyên. Tỉnh có 134 km bờ biển với hàng chục bãi biển đẹp trải dài từ Quy Nhơn, bán đảo Phương Mai, Bãi Dài, Eo Gió, Kỳ Co, Hải Giang, Nhơn Lý, Nhơn Hải đến Hoài Nhơn, Tam Quan Bắc… Trên vùng biển này hiện có hơn 30 đảo lớn nhỏ, trong đó nhiều đảo có tiềm năng phát triển mạnh du lịch nghỉ dưỡng, khám phá và sinh thái.

Ở phía Tây, cao nguyên Gia Lai được thiên nhiên ban tặng hệ thống thác, suối, hồ và rừng nguyên sinh còn gần như nguyên vẹn. Những danh thắng nổi bật như Biển Hồ, hồ Ayun Hạ, sông Sê San, thác Phú Cường, thác Công Chúa, đồi thông Đak Đoa, núi Hàm Rồng, núi lửa Chư Đăng Ya, Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng và Vườn quốc gia Kon Ka Kinh – Vườn Di sản ASEAN được ví như "nóc nhà Gia Lai".

Hồ T’Nưng được mệnh danh là “đôi mắt Pleiku”, một trong những địa điểm du lịch nổi tiếng của Gia Lai. (Nguồn: TTXVN)

Sau sáp nhập, Gia Lai định hướng phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn theo hướng xanh, bền vững với hệ thống sản phẩm đa dạng, chất lượng cao. Du lịch nghỉ dưỡng biển tiếp tục được ưu tiên phát triển tại Quy Nhơn – Sông Cầu, bán đảo Phương Mai, khu vực Phù Cát – Hoài Nhơn. Du lịch núi, hồ, nghỉ dưỡng sinh thái phát triển tại Biển Hồ – Chư Đăng Ya. Các quần thể sinh thái nghỉ dưỡng – thể thao, khách sạn cao cấp, khu thương mại, sân golf đang được kêu gọi đầu tư đồng bộ.

Gia Lai cũng đặt trọng tâm vào du lịch thể thao với những giải đấu mang tầm quốc tế, trong đó nổi bật là Giải đua thuyền máy Nhà nghề Quốc tế UIM F1H2O và UIM-ABP Aquabike Bình Định Grand Prix, Giải Teqball Thế giới. Bên cạnh đó là võ cổ truyền, marathon, golf, đua xe địa hình, kickboxing… góp phần quảng bá hình ảnh điểm đến năng động và giàu sức sống.

Du lịch văn hóa – di sản tiếp tục được xem là trụ cột chiến lược. Hàng loạt chương trình bảo tồn, tu bổ các di tích quốc gia đặc biệt như Tháp Dương Long, Khu Đền thờ Tây Sơn Tam Kiệt, Rộc Tưng – Gò Đá, Quần thể Tây Sơn Thượng đạo đang được triển khai. Gia Lai cũng xây dựng các đề án lớn về bảo tồn Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên giai đoạn 2026 – 2030, bảo tồn hát bội, bài chòi Bình Định, trình UNESCO công nhận võ cổ truyền Bình Định là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Đặc biệt, Gia Lai còn có lợi thế phát triển du lịch biên giới gắn với cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh, kết hợp tìm hiểu lịch sử, văn hóa, mua sắm, ẩm thực và trải nghiệm đời sống vùng biên. Cùng với đó là các dòng sản phẩm du lịch nông nghiệp gắn với cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, cao su – những mặt hàng nông sản thế mạnh của địa phương.

Từ cồng chiêng đại ngàn đến biển xanh Quy Nhơn, từ dấu tích Tây Sơn hào hùng đến những tháp Chăm nghìn năm tuổi, từ không gian khoa học hiện đại đến nếp làng Jrai, Bahnar mộc mạc, Gia Lai đang từng ngày khắc họa chân dung một điểm đến "đa sắc – đa tầng – đa trải nghiệm". Một vùng đất đủ tĩnh lặng cho hành trình chữa lành, đủ sôi động cho những lễ hội biển rực rỡ, đủ chiều sâu cho những chuyến du lịch di sản, và đủ tầm vóc để vươn mình trở thành trung tâm du lịch mới của Việt Nam trong giai đoạn tới.