Giỗ Tổ Hùng Vương – nét đẹp văn hóa của người Việt

“Dù ai đi ngược về xuôi/ Nhớ ngày Giỗ Tổ mùng Mười tháng Ba”. Câu ca ấy đã in sâu trong tâm thức của mỗi người dân đất Việt từ nhiều đời nay. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương của dân tộc đã vượt ra khỏi ranh giới quốc gia để trở thành Di sản văn hóa chung của cả nhân loại.

Hội sách Đất Tổ năm 2025 - Tôn vinh văn hóa đọc Kiều bào tại Israel hướng về cội nguồn Biển người 'đội mưa' đổ về đền Hùng, dâng hương giỗ Tổ

Theo truyền thuyết, Hùng Vương là con của cha Lạc Long Quân (giống Rồng) và mẹ Âu Cơ (giống Tiên), đã có công dựng nên nhà nước Văn Lang cổ đại; cũng như dạy cày ruộng, cấy lúa, ban linh khí cho đất đai, nhà cửa, cây trồng, vật nuôi sinh sôi nảy nở, mùa màng bội thu.

Để thể hiện sự biết ơn với vị thủy tổ, từ hàng nghìn năm nay, người Việt đã tổ chức lễ Giỗ Tổ Hùng Vương vào ngày mùng 10 tháng 3 Âm lịch hàng năm tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng tỉnh Phú Thọ và tại hàng nghìn ngôi đền khác trên khắp Việt Nam. Giỗ Tổ Hùng Vương đã trở thành một nét đẹp văn hóa trong tâm thức người Việt.

Đến nay, Tín ngưỡng Thờ cúng Hùng Vương đã trở thành một biểu tượng văn hóa - tín ngưỡng, kết nối quá khứ với hiện tại, tạo nên truyền thống đoàn kết thương yêu, đùm bọc lẫn nhau, vun đắp tình cảm với gia đình, làng xã và dân tộc.

Như Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng phát biểu trong ngày Giỗ Tổ Hùng Vương năm 1969: “Từ lòng biết ơn đến tôn kính các thế hệ tiền nhân và tổ tiên, gia đình, dòng họ, dân tộc ta đã phát triển hình thức sinh hoạt văn hóa, tinh thần ấy thành một đạo lý và tín ngưỡng dân tộc độc đáo, là tín ngưỡng thờ một Tổ tiên chung của toàn dân tộc: Các Vua Hùng”.

Và ngày 6/12/2012, tại Kỳ họp lần thứ 7 Ủy ban Liên chính phủ bảo vệ Di sản Văn hóa phi vật thể diễn ra ở Paris (Pháp), Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) đã công nhận Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ là Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Đây là di sản đầu tiên của Việt Nam được vinh danh ở loại hình tín ngưỡng và cũng là lần đầu tiên UNESCO công nhận tín ngưỡng thờ Tổ là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Nhằm bảo tồn và quảng bá rộng rãi ở nước ngoài “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương”, dự án “Ngày Quốc Tổ Việt Nam toàn cầu” đã được triển khai tổ chức từ năm 2015. Hoạt động này chính là sợi dây gắn kết các thế hệ người Việt, chuyển tải những nét sinh hoạt văn hóa tâm linh đặc trưng của tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, tạo nên sức cuốn hút mạnh mẽ, nhất là thế hệ trẻ, từ đó, khơi dậy lòng tự tôn, tự hào dân tộc, nêu cao ý nghĩa của lòng yêu nước thương nòi, biết ơn công lao gây dựng đất nước của bậc tiền nhân.