Hát Then - xưa và nay

Theo dõi TGVN trên
Tại Hội thảo khoa học “Then Tày-Nùng-Thái xưa và nay” vừa diễn ra tại Hà Nội, phần lớn các đại biểu đều thống nhất, Then cần được nghiên cứu theo cả không gian văn hóa, tín ngưỡng chứ không đơn thuần chỉ là một loại hình nghệ thuật như “Hát Then”. Phải nhìn nhận di sản ở dạng vận động, xem xét cả giá trị cổ truyền cũng như sự biến đổi đang diễn ra rất sống động của Then…
Ảnh minh họa.

Di sản tinh thần

Các tham luận tại hội thảo đều khẳng định Then là một loại hình diễn xướng dân gian tổng hợp, tích hợp rất nhiều bộ môn nghệ thuật như văn học, âm nhạc, múa, hội họa, trình diễn. Loại hình diễn xướng dân gian tổng hợp này lại có một vị trí vô cùng quan trọng trong đời sống tâm linh của đồng bào người Tày, Nùng, Thái.Vì vậy, cần phải có chiến dịch tuyên truyền quảng bá sâu rộng để nhiều người dân trong nước và quốc tế biết đến “di sản tinh thần” này.

Bàn về nguồn gốc của Then, PGS-TS Phạm Thị Yên, Viện Nghiên cứu văn hóa cho rằng Then là hình thức tín ngưỡng lâu đời của các cư dân Tày - Thái có liên quan đến tín ngưỡng thờ Trời. Then có mặt ở hầu khắp các tộc người nói ngôn ngữ Tày - Thái với biểu hiện đa dạng về điện thần, trang phục, dụng cụ hành nghề và hình thức diễn xướng. Ngoài loại nhạc cụ tiêu biểu nhất là Tính tẩu (đàn Tính), Then còn có các dụng cụ trình diễn như xóc nhạc, quạt, kiếm, ấn sắc, nhạc ngựa...

Còn theo bà Vi Thị Tỉnh, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Bắc Giang, Then có một số lượng nghi lễ rất đa dạng, gắn liền với cuộc sống thường nhật của con người, chẳng hạn: Lễ then cầu yên thực hiện vào dịp năm mới, lễ then giải hạn, lễ then mừng nhà mới, lễ then gửi con,…

Về giá trị âm nhạc của Then, bà Nông Thị Nhình, Viện Âm nhạc nhận định, âm nhạc trong Then rất đa dạng, có sự gắn bó mật thiết với văn học, diễn tả nội dung văn học của câu hát một cách tinh tế. Âm nhạc trong Then bao gồm nhạc hát, nhạc đệm, nhạc múa và nhạc không lời, được làm nên bởi cây Tính tẩu, xóc nhạc và âm sắc giọng hát của người trình diễn. Để được trở thành một thầy Then độc lập, người làm Then phải trải qua quá trình học nghề lâu dài, phải đạt tới trình độ cao về nghệ thuật. Họ phải thực sự là một nghệ sĩ dân gian đa tài, giỏi văn thơ, biết múa, biết tự đệm đàn và chơi xóc nhạc trong những nghi lễ mang đặc trưng của dân tộc.

Coi trọng vai trò của nghệ nhân

Đại diện Sở VHTTDL tỉnh Hà Giang cho biết, hát Then cũng như nhiều di sản văn hóa phi vật thể ở Việt Nam đang đứng trước nguy cơ mai một, nghệ nhân, thiếu người kế cận. Nếu không tranh thủ khai thác các nghệ nhân còn giữ được làn điệu Then cổ để truyền dạy cho thế hệ sau thì giá trị đặc sắc của nghệ thuật này sẽ dần mất đi. Một thực tế đáng buồn là ở hầu hết các bản làng người Tày giờ đây chỉ còn các nghệ nhân cao tuổi đánh được đàn Tính, thuộc nhiều bài hát Then, còn thế hệ trẻ thì chỉ biết qua loa hoặc không mấy quan tâm. Các nghệ nhân còn lưu giữ được những bài hát Then cổ là rất hiếm.

Ông Mã Đình Hoàn - Ban quản lý di tích và danh thắng tỉnh Yên Bái chỉ rõ, công tác nghiên cứu toàn diện về Then vẫn chưa được thực hiện và việc bảo tồn loại hình nghệ thuật độc đáo này vẫn còn nhiều hạn chế. Yếu tố quyết định là phải coi trọng vai trò của các nghệ nhân dân tộc Tày, Nùng, Thái.

“Từ trước tới nay, chúng ta mới chỉ là sự coi trọng về mặt tinh thần, động viên, cổ vũ mà chưa thực sự quan tâm đến đời sống của nghệ nhân. Chúng ta cần phải dành một phần kinh phí thỏa đáng hỗ trợ hoạt động của các nghệ nhân để họ tâm huyết truyền dạy làn điệu Then cho thế hệ trẻ là những người kế nghiệp. Đồng thời, hàng năm chúng ta cần tổ chức những hội nghị tôn vinh các nghệ nhân. Có như vậy, Then mới có thể được sống trong cộng đồng một cách tự nhiên và bền vững.”, ông Hoàn nói.

Còn ông Phùng Quang Mười, Đại diện Sở VHTTDL Lào Cai kiến nghị, để bảo tồn và phát huy giá trị của Then, cần nghiên cứu, sưu tầm chuyên sâu để từ đó xuất bản thành sách giới thiệu về then nói chung và hát then nói riêng trong cộng đồng người Tày - Nùng - Thái. Ngoài ra, nên quay phim các nghi lễ và sinh hoạt của then, in đĩa phát cho dân để bà con tự học tập, trao truyền; tăng cường giới thiệu trên truyền hình, truyền thanh, mạng Internet nhằm khích lệ người dân giữ gìn, bảo tồn, phát huy giá trị then ngày một tốt hơn.

Giang Ly



GIÁO SƯ TÔ NGỌC THANH - Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian

Then là một không gian văn hóa dân tộc, một tác phẩm văn học nghệ thuật dân gian đa dạng, vừa phản ánh, vừa mô tả, vừa gửi gắm nhắn nhủ những ngọt bùi đắng cay của cuộc sống ông cha. Có thể thấy trong Then (Then Tày nói chung và Then Tày Tuyên Quang nói riêng), không chỉ các thể thơ dân tộc, mà còn cả những biện pháp thi pháp, tu từ, ẩn dụ... của nghệ thuật ngôn từ; tìm thấy những làn điệu của tầng dân ca, dân nhạc cổ xưa nhất; những điệu múa đã song hành với hát then không biết bao năm tháng.

ÔNG PHẠM CAO PHONG - Vụ trưởng Vụ Văn hóa Đối ngoại và UNESSCO - Bộ Ngoại Giao

Theo kiến nghị của các nhà khoa học tại Hội thảo khoa học “Then Tày-Nùng-Thái xưa và nay”, về việc thay đổi tên gọi của di sản, UBQG UNESCO Việt Nam sẽ tích cực phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và các cơ quan hữu quan giải quyết các thủ tục liên quan với UNESCO sau khi được Thủ tướng Chính phủ cho phép. Sau khi hồ sơ hoàn tất và được trình UNESCO, Ban Thư ký sẽ chủ động liên hệ tham khảo ý kiến các chuyên gia về hồ sơ, thông báo tới các cơ quan liên quan để chỉnh sửa hoàn thiện hồ sơ.

Đồng thời dưới sự chỉ đạo của Thứ trưởng Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch UBQG UNESCO Việt Nam, Ban Thư ký chủ động phối hợp với các Bộ/ngành và địa phương liên quan xây dựng kế hoạch và tiến hành công tác vận động quốc tế đối với hồ sơ. Đây là một nội dung rất quan trọng, đóng góp vào thành công chung của bộ hồ sơ.

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Phát hành bộ tem đặc biệt chào mừng Đại hội Đảng lần thứ XIII

Phát hành bộ tem đặc biệt chào mừng Đại hội Đảng lần thứ XIII

Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương phát hành bộ tem 'Chào mừng Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XIII'.
Thị trường chứng khoán ngày 22/1: Tâm lý bắt đáy đã chùng xuống

Thị trường chứng khoán ngày 22/1: Tâm lý bắt đáy đã chùng xuống

Thị trường chứng khoán ngày 22/1 diễn ra rung lắc, ngay sau đó tăng mạnh, càng về cuối thị trường chịu áp lực chốt lời khiến chùng lại và giao ...
Sẽ có 1.587 đại biểu dự Đại hội XIII của Đảng

Sẽ có 1.587 đại biểu dự Đại hội XIII của Đảng

Chiều ngày 22/1, tại Hà Nội, đồng chí Mai Văn Chính, Phó Ban Tổ chức Trung ương đã thông tin về số lượng, cơ cấu đại biểu dự Đại hội ...
Đại hội XIII của Đảng: Công tác chuẩn bị nhân sự thận trọng, kỹ lưỡng, thống nhất cao

Đại hội XIII của Đảng: Công tác chuẩn bị nhân sự thận trọng, kỹ lưỡng, thống nhất cao

Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Thanh Bình đã có cuộc trao đổi về công tác chuẩn bị nhân sự Đại hội XIII...
Lại vấp bất đồng hậu Brexit, EU cảnh báo Anh 'hết sức thận trọng'

Lại vấp bất đồng hậu Brexit, EU cảnh báo Anh 'hết sức thận trọng'

Anh và EU đang vấp phải bất đồng trong vấn đề ngoại giao khi London từ chối trao quy chế ngoại giao đầy đủ cho đại diện của khối hậu ...
Văn Lâm được Thái-League vinh danh ở ⁸mùa giải 2020/21

Văn Lâm được Thái-League vinh danh ở ⁸mùa giải 2020/21

Ban tổ chức Thái-League đã công bố thống kê về khả năng chơi chân của các thủ môn ở giải đấu, Văn Lâm xếp thứ tư trong top 5.
Đại sứ quán Đức quảng bá vẻ đẹp và sự đa dạng của văn hóa Việt Nam

Đại sứ quán Đức quảng bá vẻ đẹp và sự đa dạng của văn hóa Việt Nam

21 bức ảnh màu khổ lớn về vẻ đẹp và sự đa dạng của văn hóa Việt Nam được quảng bá dọc theo khu vực tường bao quanh Đại sứ ...
XSMT 23/1 - xổ số miền Trung hôm nay - KQXSMT thứ 7 hàng tuần - SXMT 23/1/2021 - dự đoán XSMT 24/1

XSMT 23/1 - xổ số miền Trung hôm nay - KQXSMT thứ 7 hàng tuần - SXMT 23/1/2021 - dự đoán XSMT 24/1

XSMT 23/1. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung nhanh nhất hôm nay thứ 7 ngày 23 tháng 11 năm 2021. KQXSMT thứ 7. SXMT 23/1. KQSXMT.
XSMB 23/1 - xổ số miền Bắc hôm nay - KQXSMN thứ 7 hàng tuần - SXMB 23/1/2021 - dự đoán XSMN 24/1

XSMB 23/1 - xổ số miền Bắc hôm nay - KQXSMN thứ 7 hàng tuần - SXMB 23/1/2021 - dự đoán XSMN 24/1

XSMB 23/1. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc nhanh nhất hôm nay thứ 7 ngày 23 tháng 11 năm 2021. KQXSMB thứ 7. SXMB 23/1. KQSXMB.
Tổng kết thực hiện Công ước của LHQ và pháp luật Việt Nam về chống tra tấn

Tổng kết thực hiện Công ước của LHQ và pháp luật Việt Nam về chống tra tấn

Các mục tiêu của Đề án tuyên truyền, phổ biến nội dung Công ước của LHQ và pháp luật Việt Nam về chống tra tấn cơ bản hoàn thành.
Ngắm thác mây bồng bềnh, cảnh tượng hiếm gặp ở 'thiên đường check-in' Tà Xùa

Ngắm thác mây bồng bềnh, cảnh tượng hiếm gặp ở 'thiên đường check-in' Tà Xùa

Săn mây Tà Xùa là hoạt động yêu thích của các tín đồ du lịch. Tuy nhiên, không phải ai cũng may mắn gặp được thác mây uốn lượn qua triền núi.
Hoa anh đào bung nở say đắm lòng người nơi miền biên cương xứ Nghệ

Hoa anh đào bung nở say đắm lòng người nơi miền biên cương xứ Nghệ

Những ngày này hoa anh đào đang bung nở tại khu vực trường Tiểu học Mường Típ 1, huyện Kỳ Sơn, Nghệ An làm xao xuyến lòng người.
Lữ hành Việt Nam khát khao khôi phục trong năm 2021

Lữ hành Việt Nam khát khao khôi phục trong năm 2021

Những tin buồn của năm Covid khiến Hiệp hội Lữ hành Việt Nam phải ráo riết tìm giải pháp khôi phục và phát triển ở ngay những ngày đầu năm 2021.
Những cuốn hộ chiếu 'quyền lực' nhất thế giới năm 2021

Những cuốn hộ chiếu 'quyền lực' nhất thế giới năm 2021

Mới đây Bảng xếp hạng hộ chiếu Henley đã công bố thứ hạng hộ chiếu 'quyền lực' nhất thế giới năm 2021, các nước châu Á vẫn chiếm trọn top 3.
Cặp đôi Hà Nội lên Y Tý chụp ảnh cưới dưới cảnh tuyết rơi, băng giá kỳ ảo

Cặp đôi Hà Nội lên Y Tý chụp ảnh cưới dưới cảnh tuyết rơi, băng giá kỳ ảo

Giữa khung cảnh tuyết rơi phủ trắng xóa, cặp đôi từ Hà Nội đã vượt qua giá lạnh của thời tiết, tạo nên những bức hình cưới đẹp lung linh như ở trời Âu.
Hãng hàng không nào an toàn nhất năm 2021?

Hãng hàng không nào an toàn nhất năm 2021?

Năm thứ ba liên tiếp, Quantas (Australia) được đánh giá là hãng hàng không an toàn nhất thế giới, trong cuộc bình chọn của trang AirlineRatings.
Sokrates - Bậc thầy của triết học cổ Hy Lạp

Sokrates - Bậc thầy của triết học cổ Hy Lạp

Sokrates (470-399 TCN) được coi là bậc thầy của triết học cổ Hy Lạp. Ông cũng là sư phụ của Platon.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Văn học Hy Lạp hiện đại (Kỳ 2)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Văn học Hy Lạp hiện đại (Kỳ 2)

Seferis Giorgos, nhà thơ trào lưu mới; Solomos Dionysios, nhà thơ lớn đầu tiên của văn học Hy Lạp hiện đại; Varnalis Kostas, theo chính kiến phe tả.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Văn học Hy Lạp hiện đại (Kỳ 1)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Văn học Hy Lạp hiện đại (Kỳ 1)

Kazantzakis Nikos (1883-1957) là một nhà văn sáng tạo ra văn học Hy Lạp hiện đại, là một chính khách tiến bộ và nhà triết học.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ La Mã (Kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ La Mã (Kỳ cuối)

Văn học cổ đại Hy Lạp-La Mã là nền văn học cổ nhất châu Âu, nó tạo ra nhiều hình thức và thể loại văn học sẽ là khuôn mẫu sau này.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ La Mã (Kỳ 3)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ La Mã (Kỳ 3)

Văn học cổ La Mã là nền văn học cổ nhất châu Âu, nó tạo ra nhiều hình thức và thể loại văn học sẽ là khuôn mẫu sau này.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ La Mã (Kỳ 2)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ La Mã (Kỳ 2)

Văn học cổ đại La Mã thể hiện chủ nghĩa nhân văn, nghĩa là thừa nhận giá trị con người, thiết tha với cuộc sống trần gian.
Bản dịch 'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng tiếng Na Uy có gì đặc biệt?

Bản dịch 'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng tiếng Na Uy có gì đặc biệt?

Cách đây hơn nửa thế kỷ, 'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng được dịch ra tiếng Na Uy.
Đọc sách gì Tết Tân Sửu năm nay?

Đọc sách gì Tết Tân Sửu năm nay?

Đọc sách ngày Xuân vốn là nét đẹp truyền thống của người Việt nhưng đã bị mai một theo thời gian và các nhà xuất bản đang nỗ lực phục hồi.
Ra mắt sách về Đại hội Đảng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng

Ra mắt sách về Đại hội Đảng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng

Cuốn sách tập hợp ba bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng về công tác tiến hành Đại hội Đảng bộ các cấp và Đại hội XIII của Đảng...
Nhạc sĩ Phạm Tuyên - 'Cây đại thụ và Cánh én tuổi thơ'

Nhạc sĩ Phạm Tuyên - 'Cây đại thụ và Cánh én tuổi thơ'

Nhân dịp kỷ niệm sinh nhật lần thứ 91 của nhạc sĩ Phạm Tuyên, NXB Hội Nhà văn ra mắt cuốn sách 'Nhạc sĩ Phạm Tuyên - Tuyển tập 100 bài hát'.
Chúng tôi ăn rừng – nhật ký sống về lưu trú ở vùng cao nguyên Việt Nam

Chúng tôi ăn rừng – nhật ký sống về lưu trú ở vùng cao nguyên Việt Nam

‘Chúng tôi ăn rừng’ là công trình nghiên cứu dân tộc học mang tính kinh điển của Georges Condominas về những người bán du mục ở vùng cao nguyên Việt Nam.
Hai cuốn sách giải mã ngành công nghiệp giải trí siêu lợi nhuận

Hai cuốn sách giải mã ngành công nghiệp giải trí siêu lợi nhuận

Cuốn sách 'Giải mật Ngoại hạng Anh' và cuốn sách về Disney’s Land sẽ giúp người đọc hiểu hơn về ngành công nghiệp giải trí siêu lợi nhuận.
Phiên bản di động