Hiệp hội Thể thao người khuyết tật Việt Nam - 30 năm hành trình phát triển

Câu lạc bộ Para Bowling (TP. Hồ Chí Minh) là nơi hội tụ của nghị lực, đam mê và khát vọng vươn lên của các VĐV người khuyết tật. (Nguồn: paralympic.org.vn)

Quá trình ra đời của Hiệp hội Thể thao người khuyết tật Việt Nam

Hiệp hội là tổ chức xã hội duy nhất về thể thao của người khuyết tật Việt Nam được thành lập, nhằm tập hợp, đoàn kết đồng bào khuyết tật, các tổ chức thể dục, thể thao người khuyết tật và các tổ chức, cá nhân quan tâm, ủng hộ cho phong trào thể thao người khuyết tật với mục đích nâng cao sức khỏe, giúp người khuyết tật hòa nhập với cộng đồng.

More from WVR
Thành tích của đoàn vận động viên tại Paralympic Paris 2024 là niềm tự hào của Việt Nam

Góp phần hỗ trợ, phát triển phong trào thể dục, thể thao người khuyết tật trong cả nước, nâng cao thành tích thi đấu thể thao của người khuyết tật nói riêng và thể thao Việt Nam nói chung trên đấu trường quốc tế và khu vực. Tăng cường giao lưu, hội nhập và đối ngoại của đất nước.

Hiệp hội là tổ chức đại diện hợp pháp trong quan hệ với tổ chức quốc tế và các quốc gia thành viên thuộc Ủy ban Paralympic thế giới (IPC), Ủy ban Paralympic châu Á (APC) và Liên đoàn thể thao người khuyết tật Đông Nam Á (APSF).

Trải qua các giai đoạn phát triển, đến năm 2024, Đại hội nhiệm kỳ VI, Hiệp hội Paralympic Việt Nam chính thức đổi tên thành Ủy ban Paralympic Việt Nam (sau đây gọi tắt là Ủy ban), đánh dấu bước phát triển quan trọng trong công cuộc hội nhập sâu rộng với phong trào Paralympic khu vực, châu lục và thế giới.

Những giai đoạn phát triển của Ủy ban Paralympic Việt Nam

Giai đoạn 1995-2007: Khởi động và hội nhập

Phong trào thể thao người khuyết tật bắt đầu từ các tỉnh, thành phố như: Hồ Chí Minh, Hà Nội, Quảng Trị, lan tỏa tới 45/63 tỉnh, thành phố trên cả nước (theo địa giới hành chính cũ), thu hút hơn 35.000 người tập luyện thường xuyên, hàng trăm câu lạc bộ thể thao người khuyết tật ra đời.

Từ năm 2001, Việt Nam tham dự Đại hội Thể thao người khuyết tật Đông Nam Á (ASEAN Para Games). Tại Đại hội lần thứ hai, Việt Nam đạt thành tích ấn tượng xếp hạng hai.

Năm 2005, Ủy ban Paralympic Việt Nam được Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba.

Giai đoạn 2008-2015: Hội nhập quốc tế sâu, rộng

Từ năm 2008, 45/63 tỉnh, thành phố có phong trào phát triển; hơn 35.000 người khuyết tật tham gia thể dục thể thao mỗi năm. Thể dục thể thao người khuyết tật liên tiếp giành thứ hạng cao tại các kỳ ASEAN Para Games (xếp hạng 3-4).

Năm 2010, Việt Nam lần đầu tham dự ASIAN Para Games tại Quảng Châu (Trung Quốc), xếp hạng 11/41 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Năm 2014, tham dự ASIAN Para Games tại Incheon (Hàn Quốc), xếp hạng 10/45 quốc gia và vùng lãnh thổ.

HLV Bùi Quang Vũ và hai kỳ thủ nữ Việt Nam dự giải vô địch cờ vua cá nhân người khuyết tật vận động thế giới IPCA lần thứ 24 năm 2025, tại thành phố Goa (Ấn Độ). (Ảnh: Quang Nguyễn)

Giai đoạn 2016 đến nay: Hội nhập sâu, rộng, khẳng định vị thế

Mạng lưới CLB thể thao người khuyết tật mở rộng với 490 cơ sở thể dục thể thao của người khuyết tật.

Thể dục thể thao người khuyết tật đổi mới nội dung, môn tập luyện phong phú và đa dạng, gồm: Điền kinh, bơi, cử tạ, cầu lông, cờ vua, bóng bàn, judo khiếm thị, bắn cung, quần vợt xe lăn, boccia, đấu kiếm xe lăn, bóng đá khiếm thị 5 người, yoga, khiêu vũ thể thao, pickleball, thể thao điện tử...

Thể dục thể thao người khuyết tật Việt Nam đạt thành tích xuất sắc tại các đấu trường quốc tế như: Tại Paralympic 2016 giành 1 HCV, 1 HCB, 2 HCĐ; tại ASIAN Para Games 2018 giành 8 HCV; tại ASEAN Para Games 2023 giành 66 HCV, 59 HCB, 78 HCĐ; tại Paralympic 2021 giành 1 HCB; tại Paralympic 2024 giành 1 HCĐ.

Tăng cường hợp tác quốc tế, giữ vững mối quan hệ với Ủy ban Paralympic quốc tế (IPC), Ủy ban Paralympic châu Á (APC) và Liên đoàn thể thao người khuyết tật Đông Nam Á (APSF).

Vì thế, thể thao người khuyết tật Việt Nam được khẳng định trên đấu trường quốc tế; công tác xã hội hóa thể dục thể thao người khuyết tật ngày càng mở rộng; ký kết hợp tác với nhiều đối tác quốc tế như: DHF, Herbalife, VTV Corp, Seoul Hàn Quốc, Thái Lan, Mỹ, Nhật Bản...

Một số tồn tại, hạn chế

Tuy phong trào thể dục thể thao người khuyết tật Việt Nam có sự phát triển hơn các thời kỳ trước đây, song việc nhận thức chung của một số tỉnh, thành phố về công tác này đang còn chưa được quan tâm. Nhiều địa phương vẫn coi là hoạt động từ thiện, chưa nhận thức rõ lợi ích của thể dục thể thao làm thay đổi cuộc sống của người khuyết tật, góp phần làm ổn định xã hội.

VĐV người khuyết tật thể thao thành tích cao của Việt Nam có tuổi đời trung bình cao hơn so với các VĐV khu vực, châu lục và thế giới; lực lượng VĐV trẻ kế cận còn hạn chế; cơ sở vật chất phục vụ tập luyện chưa nhiều, thiếu đồng bộ và chưa mang tính chuyên nghiệp.

Trong giai đoạn vừa qua, một số VĐV gặp chấn thương trong quá trình tập luyện và thi đấu, chưa được điều trị dứt điểm nên ảnh hưởng không nhỏ đến thành tích.

Đội ngũ HLV, cộng tác viên còn thiếu, năng lực tiếp cận với hoạt động của người khuyết tật còn hạn chế. HLV có trình độ cao còn thiếu, chưa đáp ứng được với thực tế.

Đội ngũ cán bộ chuyên môn khám, phân loại thương tật còn mỏng, năng lực chuyên môn và kiến thức ngoại ngữ còn hạn chế.

Định hướng phát triển đến năm 2030

Phát triển ít nhất 16 môn thể thao, thu hút 40.000 người tham gia tập luyện hằng năm. Mở rộng CLB tại các tỉnh/thành phố, hướng đến 1 triệu người khuyết tật tham gia hoạt động thể dục thể thao.

Duy trì 55-60 VĐV trọng điểm, bổ sung 10-15 VĐV trẻ/năm; phấn đấu có VĐV đạt chuẩn và giành huy chương tại Paralympic 2028.

Đẩy mạnh triển khai các chương trình tập huấn, phân loại thương tật, phát triển thể dục thể thao cộng đồng.

Hoạt động hợp tác quốc tế ngày càng được mở rộng. Tiếp tục đẩy mạnh công tác thông tin, truyền truyền và đẩy mạnh xã hội hóa phong trào thể thao người khuyết tật.

Đô cử Lê Văn Công (bên phải) đạt thành tích HCĐ Asian Para Games 2023. (Ảnh: Thái Dương)

Asian Para Games 2023: Đoàn cử tạ Việt Nam có huy chương thứ hai Chiều 23/10, đô cử Nguyễn Bình An đã xuất sắc mang về thêm một tấm Huy chương đồng (HCĐ) cho đoàn thể thao Việt Nam ...

Asian Para Games 2023: Đoàn thể thao người khuyết tật Việt Nam có Huy chương vàng đầu tiên Sáng 27/10, niềm vui vỡ oà với những người hâm mộ thể thao Việt Nam, khi đoàn VĐV nước nhà có được tấm Huy chương ...

Asian Para Games 2023: Đoàn Việt Nam kết thúc các môn thi đấu, xếp thứ 22 toàn đoàn Đội tuyển điền kinh người khuyết tật Việt Nam đã khép lại hành trình tại Đại hội Thể thao người khuyết tật châu Á lần ...

Lễ bế mạc Asian Para Games 2023: Bay lên những giấc mơ để gặp lại nhau Nếu lễ khai mạc Asian Para Games 2023 khiến khán giả không thể quên những bông hoa quế vàng, thì lễ bế mạc là bữa ...

Paralympic 2024: Đoàn thể thao người khuyết tật Việt Nam ổn định nơi ăn, nghỉ, bắt đầu tập luyện Sau khi hội quân tại Paris (Pháp), các tuyển thủ của đoàn thể thao người khuyết tật Việt Nam đã bước vào tập luyện nhằm ...