Về phía Hamas, họ không thể ngồi yên trước các cuộc không kích của Israel. Hamas đòi hỏi một thỏa thuận đầy đủ nhằm chấm dứt sự thù địch giữa hai bên hơn là một đề xuất ngừng bắn tạm thời. Đồng thời, họ cảm thấy khó chịu khi không được mời tham gia cuộc đối thoại về một đề xuất ngừng bắn tại Paris hôm 26/7. Phía Hamas cũng không muốn chấp nhận một đề xuất ngừng bắn mà phía Ai Cập đưa ra hồi giữa tháng 7 vì cho rằng nó không giải quyết một cách căn bản đòi hỏi của người Palestine về việc kết thúc sự vây hãm, cô lập của Israel đối với Hamas tại dải Gaza.
Còn Israel thì liên tục đưa ra bằng chứng tố cáo Hamas “sử dụng dân thường làm lá chắn”, đồng thời khẳng định các chiến dịch quân sự của họ sẽ kéo dài vô thời hạn nếu Hamas tiếp tục bắn phá Israel. Một điểm nữa đáng lưu ý là chính Israel cũng cảm thấy không hài lòng về nhiều điều khoản trong đề xuất ngừng bắn do Mỹ đưa ra hôm 25/7 vì cho rằng nó sẽ khuyến khích các phần tử cực đoan trong khu vực tấn công và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh của Israel. Việc Qatar tham gia với vai trò trung gian hòa giải càng khiến cho Israel không muốn chấp nhận đề xuất ngừng bắn của Mỹ. Tuy nhiên, do Qatar đóng vai trò là quốc gia hậu thuẫn về mặt tài chính cho Hamas nên Mỹ buộc phải miễn cưỡng chấp nhận để Qatar làm trung gian hòa giải nhằm tạo thêm sức ép lên Hamas. Dù vậy, sự hiện diện quá ít ỏi của Qatar tại Gaza, cũng như việc nước này ủng hộ phong trào Anh em Hồi giáo đã khiến Israel và Ai Cập không tin tưởng vai trò của Qatar.
Ngoài ra, rạn nứt trong quan hệ Mỹ-Israel cũng là nguyên nhân khác dẫn đến việc Israel không muốn chấp nhận đề xuất ngừng bắn của Mỹ. Một số quan chức Israel khẳng định Mỹ vẫn là đồng minh tin cậy của Israel, nhưng họ cũng không tin tưởng vào vai trò của Mỹ trong việc phục hồi các cuộc đối thoại về một sự ngừng bắn lâu dài tại Gaza. Dư luận Israel ngày càng lo ngại khi cho rằng Mỹ đang dần bỏ rơi đồng minh Israel và coi nỗ lực xoa dịu bạo lực giữa Israel và Palestine của chính quyền Obama chỉ làm phức tạp thêm tình hình tại Gaza.
Khi những thỏa thuận ngừng bắn tạm thời còn chưa đạt được thì hy vọng về việc tìm kiếm giải pháp hòa bình giữa Israel và Palestine lại càng trở nên xa vời. Ngay cả giải pháp hai nhà nước cùng tồn tại, dù được phần lớn người dân Israel ủng hộ, nhưng lại chỉ có dưới 30% người Palestine ủng hộ dựa trên kết quả một cuộc thăm dò của Viện nghiên cứu Dialog (Mỹ) hồi tháng 6/2014. Vấn đề cấp thiết nhất lúc này là phải nhanh chóng đạt được một giải pháp tạm thời, mở đường cho các nỗ lực viện trợ nhân đạo, rồi từ đó vừa thúc đẩy công cuộc hòa giải trong nội bộ Palestine giữa phe Hamas và phong trào Fatah cũng như tiến trình hòa bình giữa Israel và Palestine. Một giải pháp đem lại hòa bình lâu dài chỉ có thể đạt được khi hai bên tôn trọng các lợi ích an ninh chính đáng của nhau và cam kết thực hiện triệt để các thỏa thuận đạt được.
Bùi Lê Quý
Viện Nghiên cứu chiến lược, Bộ Ngoại giao
