Greenland giữa tâm điểm cạnh tranh

Châu Anh
Chuyến thăm Greenland, vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch ngày 7/9 của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho thấy sự cạnh tranh quyết liệt đang giúp hòn đảo Bắc Cực này biến vị trí chiến lược thành nguồn lực phát triển. Chuyến thăm còn minh chứng tính chủ động của EU trong việc gia tăng hiện diện tại một khu vực có ý nghĩa ngày càng lớn.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Greenland
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen (ngoài cùng bên phải) thăm Greenland. (Nguồn: DW)

Từ đoàn kết chính trị đến hợp tác cụ thể

Tại thủ phủ Nuuk, bà Ursula von der Leyen, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen đã ký Tuyên bố chung, công bố gói đầu tư trị giá 200 triệu Euro, được triển khai trong năm 2026 và 2027. Theo Reuters, khoản đầu tư tập trung vào kết nối số, khai khoáng bền vững, năng lượng, du lịch, giáo dục, thủy sản và nhà ở. Với dân số chỉ khoảng 57.000 người, khoản đầu tư này tương đương 7-8% GDP hằng năm của Greenland. Bà von der Leyen khẳng định EU sẽ duy trì sự hiện diện “mạnh mẽ và chủ động” tại Greenland và Bắc Cực, đồng thời gọi Greenland là “đối tác chiến lược và người bạn đáng tin cậy”.

EU hiện có khoản phân bổ 225 triệu Euro cho Greenland trong giai đoạn 2021-2027 và đã đề xuất nâng mức này lên 530 triệu Euro cho giai đoạn 2028-2034. Từ những con số biết nói đó, có thể thấy quan hệ EU - Greenland đang được mở rộng từ hợp tác phát triển truyền thống sang một khuôn khổ bao quát hơn, kết hợp giữa đầu tư, kết nối, năng lượng, tài nguyên và bao hàm lợi ích chiến lược.

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump không ngừng thúc đẩy quan điểm Washington cần kiểm soát Greenland, gây ra một cuộc khủng hoảng ngoại giao với Đan Mạch và làm gia tăng căng thẳng trong NATO. Cho đến nay, các cuộc trao đổi giữa Mỹ, Đan Mạch và Greenland vẫn tiếp diễn nhưng chưa tạo ra một thỏa thuận về tương lai hợp tác.

Trong bối cảnh đó, thông điệp của EU mang cả ý nghĩa kinh tế lẫn chính trị. Theo AP, trong chuyến thăm, bà von der Leyen nhấn mạnh "tương lai của Greenland là do người dân Greenland và Đan Mạch quyết định, không phải ai khác”.

Các nỗ lực của EU không chỉ nhằm đối trọng với Washington mà còn hướng tới bảo đảm những lợi ích của châu Âu tại Greenland vốn đã tồn tại từ trước. Khi môi trường Bắc Cực thay đổi, các lợi ích ấy càng trở nên rõ nét.

Trao đổi với AFP, ông Marc Jacobsen, nhà nghiên cứu tại Học viện Quốc phòng Hoàng gia Đan Mạch, nhận định Greenland ngày càng quan trọng với EU vì đây là “cửa ngõ vào Bắc Cực”, có vị trí địa chính trị - an ninh, nguồn nguyên liệu thô quan trọng. Theo ông, lợi ích của Greenland và châu Âu “bổ trợ cao” cho nhau khi Greenland cần đầu tư, cơ sở hạ tầng và thị trường để hiện thực hóa tham vọng khai khoáng, trong khi EU muốn có nguồn tiếp cận nguyên liệu thô an toàn và đa dạng hơn.

Thêm nữa, theo ông Marc Jacobsen, EU không thể cung cấp cho Greenland bảo đảm an ninh quân sự theo phương cách của NATO nhưng có thể mang lại một tín hiệu chính trị quan trọng rằng Greenland “không một mình”.

Greenland
Greenland đang trong 'tầm ngắm' chiến lược của Mỹ. (Ảnh tạo bằng AI)

Vị thế mới trong cạnh tranh chiến lược

Sự quan tâm ngày càng lớn đối với Greenland của các chủ thể quốc tế quan trọng cần được đặt trong bức tranh rộng hơn về sự thay đổi của Bắc Cực. Băng tan đang tạo ra những khả năng mới về hàng hải và tiếp cận tài nguyên, đồng thời làm gia tăng sự quan tâm của Mỹ, Nga, Trung Quốc và châu Âu đối với khu vực. Reuters nhận định tầm quan trọng chiến lược của Bắc Cực đang gia tăng khi các cường quốc tìm kiếm lợi thế về tài nguyên, giao thông và an ninh.

Một nghiên cứu năm 2026 của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) đánh giá Bắc Cực đang trải qua “sự chuyển đổi căn bản”, từ một khu vực từng được xem là ngoại vi trở thành không gian ngày càng quan trọng đối với tương lai chiến lược của châu Âu.

Trong bức tranh đó, Greenland có vị trí đặc biệt. Hòn đảo nằm giữa Bắc Đại Tây Dương và Bắc Cực, đồng thời sở hữu nguồn tài nguyên được đánh giá có ý nghĩa đối với quá trình chuyển đổi số - xanh của châu Âu. Ủy ban châu Âu cho biết Greenland có 25 trong số 34 loại nguyên liệu thô quan trọng mà EU xác định là cần thiết cho quá trình chuyển đổi số - xanh.

Chuyến thăm của bà von der Leyen cũng diễn ra cùng thời điểm NATO tiến hành cuộc tập trận Arctic Shield tại Greenland. AP đưa tin 11 quốc gia NATO tham gia cuộc tập trận, cho thấy vấn đề Greenland ngày càng gắn với một bức tranh an ninh Bắc Cực rộng lớn hơn.

Trao đổi với AFP, ông Mikaa Blugeon-Mered, nhà nghiên cứu địa chính trị tại Đại học Quebec (Canada), cho rằng chuyến thăm của bà von der Leyen diễn ra đồng thời với cuộc tập trận Arctic Shield là điểm đáng lưu tâm. Theo ông, chuyến thăm thứ hai của Chủ tịch Ủy ban châu Âu tới Greenland trong vòng hai năm là tín hiệu rõ ràng cho thấy cam kết đầu tư của châu Âu mang tính dài hạn.

Có thể thấy, Greenland đang nằm tại giao điểm của ba lớp lợi ích: phát triển kinh tế và quyền tự chủ của chính Greenland; lợi ích tài nguyên và kết nối của châu Âu; cấu trúc an ninh ngày càng cạnh tranh tại Bắc Cực.

Do đó, phép thử thực sự không phải là liệu EU có thể cạnh tranh với Washington để giành ảnh hưởng tại Greenland hay không. Vấn đề quan trọng hơn là liệu Brussels có thể đem đến cho Nuuk một lựa chọn bền vững: Đầu tư mà không tạo ra sự phụ thuộc về chính trị; can dự chiến lược mà không làm suy giảm quyền chủ động của Greenland; và một sự hiện diện của châu Âu có thể bổ trợ, thay vì làm phân mảnh khuôn khổ an ninh xuyên Đại Tây Dương.

Nếu làm được điều đó, gói đầu tư 200 triệu Euro sẽ không chỉ là một khoản hỗ trợ kinh tế mà có thể trở thành bước khởi đầu cho một vai trò dài hạn hơn của châu Âu tại Bắc Cực. Càng nhiều nước muốn có chỗ đứng tại Greenland, Nuuk càng có cơ hội mặc cả tốt hơn. Nhưng lợi thế ấy chỉ bền vững nếu Greenland dùng dòng vốn bên ngoài để làm nền kinh tế của mình mạnh hơn, thay vì hình thành một sự phụ thuộc mới, bên cạnh sự phụ thuộc cũ.

Mỹ có hành động mới ở Greenland, đã từ bỏ khả năng sử dụng vũ lực để giành quyền kiểm soát?

Ngày 21/5, Mỹ đã khai trương lãnh sự quán mới tại thủ phủ Nuuk của Greenland nhằm tăng cường sự hiện diện chiến lược của ...

Đan Mạch kéo dài nghĩa vụ quân sự, chuẩn bị điều lính tới Greenland

Khoảng 1.600 tân binh Đan Mạch ngày 3/8 chính thức bắt đầu chương trình nghĩa vụ quân sự mới với thời gian phục vụ 11 ...

Greenland chưa cấp phép, công ty liên quan ông Trump vẫn 'tiến tới' kế hoạch khoan tìm nguồn dầu trị giá 1.000 tỷ USD

Chính quyền Greenland khẳng định chưa cấp phép, trong khi Greenland Energy đã vận chuyển thiết bị lên bờ để chuẩn bị khoan thăm dò ...

EU tăng cường gắn kết với Greenland giữa những ‘nhòm ngó’ từ Mỹ

Ngày 6/9, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen bắt đầu chuyến thăm kéo dài 2 ngày tới Greenland, trong bối cảnh ...

Chủ tịch Ủy ban châu Âu thăm Greenland: Làm rõ quyết định của EU với vùng đất mà Mỹ để ý

Ngày 7/9, trong chuyến thăm Greenland, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết, hòn đảo tự chủ thuộc Đan Mạch ...

Đọc thêm

Mở rộng không gian hợp tác Việt Nam-Pháp từ nền tảng giáo dục ngôn ngữ

Mở rộng không gian hợp tác Việt Nam-Pháp từ nền tảng giáo dục ngôn ngữ

Giáo dục là lĩnh vực hợp tác quan trọng giữa Việt Nam và Pháp, góp phần củng cố quan hệ hữu nghị, thúc đẩy hợp tác và kết nối thế ...
Đan Mạch phê chuẩn thỏa thuận an ninh với Mỹ về Greenland

Đan Mạch phê chuẩn thỏa thuận an ninh với Mỹ về Greenland

Ngày 19/11, Quốc hội Đan Mạch đã phê chuẩn thỏa thuận an ninh với Mỹ về Greenland.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trồng cây lưu niệm cùng Bí thư Tỉnh ủy Vân Nam (Trung Quốc)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trồng cây lưu niệm cùng Bí thư Tỉnh ủy Vân Nam (Trung Quốc)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã trồng cây lưu niệm tại 'Khu rừng hữu nghị quốc tế' thuộc Công viên ngập nước Bảo Phong, tỉnh Vân Nam.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc tốt đẹp chuyến công tác dự Tuần lễ cấp cao APEC 2026 và hoạt động song phương tại Trung Quốc

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc tốt đẹp chuyến công tác dự Tuần lễ cấp cao APEC 2026 và hoạt động song phương tại Trung Quốc

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và đoàn đại biểu kết thúc chuyến tham dự APEC lần thứ 33 và làm việc song phương tại ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị tăng cường kết nối chiến lược Việt Nam - Tây Nam Trung Quốc

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị tăng cường kết nối chiến lược Việt Nam - Tây Nam Trung Quốc

Tại tỉnh Vân Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Diễn đàn Kết nối chiến lược phát triển Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc.
Đại sứ Lào tại Việt Nam: Đa dạng văn hóa là sức mạnh của Cộng đồng ASEAN

Đại sứ Lào tại Việt Nam: Đa dạng văn hóa là sức mạnh của Cộng đồng ASEAN

Đại sứ Khamphao Ernthavanh kỳ vọng những hương vị truyền thống của Lào sẽ vun đắp tình hữu nghị giữa hai dân tộc và lan tỏa tinh thần đoàn kết ...
Đan Mạch phê chuẩn thỏa thuận an ninh với Mỹ về Greenland

Đan Mạch phê chuẩn thỏa thuận an ninh với Mỹ về Greenland

Ngày 19/11, Quốc hội Đan Mạch đã phê chuẩn thỏa thuận an ninh với Mỹ về Greenland.
Ấn Độ diễn tập quân sự chung cùng một quốc gia Đông Nam Á

Ấn Độ diễn tập quân sự chung cùng một quốc gia Đông Nam Á

Ngày 19/11, quân đội Ấn Độ và Malaysia chính thức khởi động cuộc diễn tập quân sự chung Harimau Shakti lần thứ 6 tại thành phố Ipoh của Malaysia.
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Đừng quên chúng con!' không chỉ là thông điệp mà còn là lời kêu cứu đầy ám ảnh của những đứa trẻ Palestine tại Dải Gaza tới cộng đồng quốc tế.
Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tiến hành cuộc gặp thượng đỉnh ba bên đầu tiên.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động