Hội nghị Ngoại giao: Lịch sử và ý nghĩa

Đào Mai Anh - Trương Thị Hằng
Viện Nghiên cứu Chiến lược, Học viện Ngoại giao
Tình hình thế giới và khu vực luôn diễn biến hết sức nhanh chóng, phức tạp, khó lường, trong đó thời cơ và thách thức luôn đan xen, ngành Ngoại giao phải thường xuyên theo dõi sát sao, chủ động nắm bắt đúng xu thế và phát triển của tình hình, tạo cơ sở để tham mưu, phản ứng kịp thời, kiến nghị chính sách phù hợp, bảo đảm lợi ích tối cao của quốc gia - dân tộc.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Hội nghị Ngoại giao: Lịch sử và ý nghĩa
Bác Hồ nói chuyện tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ ba tại trụ sở Bộ Ngoại giao (từ 16/12/1963 đến 16/1/1964). (Ảnh tư liệu)

Đối với ngành Ngoại giao, Hội nghị Ngoại giao được tổ chức hai năm một lần với sự tham dự đầy đủ các lực lượng làm công tác đối ngoại ở trong nước và tất cả cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài luôn là sự kiện quan trọng, thu hút sự đóng góp công sức, trí tuệ và quan tâm của đông đảo cán bộ trong và ngoài ngành.

Hội nghị không chỉ là dịp để toàn ngành đánh giá tình hình thế giới, khu vực và công tác xây dựng Ngành mà còn là dịp để tăng cường sự phối hợp giữa ngành Ngoại giao với các ban, bộ, ngành, địa phương, doanh nghiêp, phụng sự đất nước, nhân dân, nâng cao uy tín, hình ảnh của ngành Ngoại giao, đóng góp vào xây dựng đường lối đối ngoại của kỳ Đại hội Đảng tiếp theo.

Đồng hành cùng đất nước

Từ Hội nghị Ngoại giao lần thứ nhất năm 1957 đến nay, Bộ Ngoại giao đã tổ chức tổng cộng 31 Hội nghị Ngoại giao, mỗi Hội nghị đều có chủ đề riêng, đều gắn liền với chặng đường cách mạng Việt Nam, với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đánh dấu những phát triển mới trong tư duy và đột phá trong hành động của ngành Ngoại giao. Tại mỗi kỳ Hội nghị, các báo cáo tổng quan về thế giới và công tác đối ngoại, xây dựng ngành, chuyên đề của các đơn vị trong nước và các cơ quan đại diện được trình bày và thông qua, sau đó được tập hợp thành Kỷ yếu làm nguồn tài liệu nghiên cứu, tham khảo rất có giá trị.

Văn kiện cao nhất được ban hành sau mỗi kỳ Hội nghị chính là Nghị quyết Hội nghị, kèm theo chương trình hành động nêu rõ định hướng triển khai công tác đối ngoại trong vòng 2-3 năm tiếp theo, là cơ sở để Bộ Ngoại giao xây dựng các chương trình hành động hàng năm và các chiến lược, văn bản có liên quan cũng như là kim chỉ nam cho công tác tổng kết, đánh giá năm trong nhiệm kỳ của Hội nghị.

Nhìn lại lịch sử, ngành Ngoại giao có vinh dự lớn được Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị Bộ trưởng đầu tiên của ngành, trực tiếp dự những Hội nghị Ngoại giao đầu tiên và để lại nhiều chỉ đạo sâu sắc, mang tính chiến lược mà đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Với truyền thống đó, hơn 65 năm qua, Hội nghị Ngoại giao luôn là dịp quan trọng để toàn bộ lực lượng làm đối ngoại của các bộ, ban, ngành và địa phương cả nước quán triệt, thống nhất nhận thức và quyết tâm hành động nhằm triển khai thắng lợi chủ trương, đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước trong mỗi chặng đường cách mạng của dân tộc.

Trong các kỳ Hội nghị gần đây, Hội nghị vinh dự đón các nhà lãnh đạo cao nhất của Đảng, Nhà nước tới dự và phát biểu ý kiến chỉ đạo. Ba kỳ Hội nghị gần đây nhất, được tổ chức vào các năm 2016, 2018, 2021 là những sự kiện được quan tâm, theo dõi sát sao bởi những người làm đối ngoại, ngoại giao cả trong và ngoài nước.

Nhiều đóng góp thiết thực

Hội nghị Ngoại giao lần thứ 29 với chủ đề “Nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế - Thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XII” được đánh giá là Hội nghị của “quyết tâm hành động”, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tham dự và chỉ đạo Hội nghị, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đánh giá hoạt động đối ngoại đã chủ động, tích cực triển khai mạnh mẽ và hiệu quả chủ trương lớn về Hội nhập quốc tế do Đại hội XI của Đảng đề ra và được cụ thể hoá trong Nghị quyết 22 của Bộ Chính trị khoá XI.

Hội nhập quốc tế được triển khai trên tất cả các kênh, gồm đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại của Quốc hội, đối ngoại nhân dân, diễn ra trên hầu khắp các lĩnh vực của đời sống xã hội. Mặc dù tình hình chính trị - kinh tế thế giới diễn biến không thuận song hoạt động đối ngoại đã có nhiều đóng góp thiết thực vào việc tranh thủ tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, theo Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, công tác đối ngoại vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như: công tác đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế có mặt chưa thật chủ động và hiệu quả chưa cao; chưa có giải pháp đồng bộ, hữu hiệu để hạn chế các tác động tiêu cực trong quá trình đẩy mạnh hội nhập quốc tế; trong nhận thức và chỉ đạo thực tiễn có lúc chưa theo kịp những chuyển biến mau lẹ, phức tạp của tình hình; sự phối hợp, kết hợp giữa các ngành, các địa phương còn thiếu chặt chẽ; công tác nghiên cứu chiến lược, dự báo tình hình chưa được như mong muốn.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và các đại biểu dự Hội nghị Ngoại giao lần thứ 30. (Ảnh: Tuấn Anh)
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và các đại biểu dự Hội nghị Ngoại giao lần thứ 30. (Ảnh: Tuấn Anh)

Hội nghị Ngoại giao lần thứ 30 với chủ đề “Ngoại giao Việt Nam: Chủ động, sáng tạo, hiệu quả, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XII” đã nêu bật những điểm sáng về công tác đối ngoại. Mặc dù tình hình thế giới và khu vực có nhiều chuyển biến phức tạp song công tác đối ngoại đã góp phần quan trọng vào việc duy trì môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước, làm sâu sắc hơn quan hệ với các nước, phục vụ hiệu quả cho sự nghiệp phát triển, nâng tầm ngoại giao đa phương, đưa vị thế Việt Nam lên một tầm cao mới… Hội nghị xác định những nhiệm vụ trọng tâm của ngành là nghiên cứu, xây dựng đường lối đối ngoại trong tình hình mới; đặt phát triển ở vị trí trung tâm, đẩy mạnh ngoại giao phục vụ phát triển, gắn hơn với nhu cầu của người dân, doanh nghiệp và các địa phương.

Hội nghị Ngoại giao 31 với chủ đề “Ngoại giao Việt Nam tiên phong, toàn diện, hiện đại, chủ động thích ứng, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng”, diễn ra ngay sau Hội nghị đối ngoại toàn quốc triển khai nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng. Đây là Hội nghị có sự khác biệt lớn, một cột mốc mới, đánh dấu sự trưởng thành của Ngoại giao Việt Nam.

Trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều thay đổi, đất nước ta có vị thế, tiềm lực, uy tín quốc tế thuận lợi mới, đứng trước yêu cầu và mục tiêu phát triển mới đến năm 2025, 2030 và đến giữa thế kỷ này. Do đó, yêu cầu mới đặt ra cho đối ngoại và hội nhập quốc tế cao hơn về chất lượng hiệu quả, sâu rộng hơn về lĩnh vực và lực lượng tham gia, đồng bộ chặt chẽ hơn về phối hợp, chủ động tích cực hơn trong triển khai.

Hội nghị đưa ra các phương hướng triển khai các quan điểm mới về đối ngoại mà Đại hội Đảng lần thứ XIII đề ra với sáu nhiệm vụ mà Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng giao cho các cơ quan làm đối ngoại trong cả nước. Đó là quan điểm mới về “triển khai đồng bộ, sáng tạo, hiệu quả hoạt động đối ngoại, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng”. Đó là quan điểm mới về phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong “tạo lập và giữ vững môi trường hoà bình, ổn định, huy động các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước, nâng cao vị thế và uy tín của đất nước”, “xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại” với ba trụ cột là đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân.

Phụng sự đất nước

Trong vài ngày tới, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 32 với chủ đề “Thực hiện thắng lợi đường lối đối ngoại Đại hội XIII, xây dựng nền ngoại giao Việt Nam tiên phong, toàn diện, hiện đại, phụng sự đất nước và nhân dân trong thời kỳ chiến lược mới” được tổ chức tại Hà Nội từ ngày 19-23/12. Đây là Hội nghị Ngoại giao tổ chức giữa nhiệm kỳ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII và sau 37 năm tiến hành công cuộc Đổi mới.

Đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới về chất, có ý nghĩa chiến lược và đặt ra nhiều yêu cầu đổi mới từ tư duy đến cách làm. Đây là dịp để ngành Ngoại giao cùng nhìn lại thành công, hạn chế của nhiệm kỳ trước, tạo thống nhất trong nhận thức và hành động thông qua đánh giá tổng thể cục diện, tình hình, cơ hội, thách thức đặt ra trong môi trường đối ngoại, từ đó tìm ra phương hướng, biện pháp, cách thức xử lý các vấn đề đối ngoại lớn, đổi mới sáng tạo hoạt động của ngành theo hướng tiên phong, toàn diện, hiện đại.

Ngoài ra, các vấn đề về tổ chức, đội ngũ, bộ máy, chế độ, chính sách cũng được xem xét, thảo luận nhằm tạo dựng môi trường và điều kiện tốt nhất cho cán bộ làm việc, phấn đấu, đóng góp cho sự nghiệp xây dựng ngành, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Những mốc son đối ngoại và hội nhập nửa đầu nhiệm kỳ Đại hội XIII

Những mốc son đối ngoại và hội nhập nửa đầu nhiệm kỳ Đại hội XIII

Những thành tựu ấn tượng của Đối ngoại và Ngoại giao Việt Nam nửa đầu nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng tiếp tục khẳng ...

Ngoại giao Việt Nam, dấu ấn, thông điệp và yêu cầu mới

Ngoại giao Việt Nam, dấu ấn, thông điệp và yêu cầu mới

Thành tựu những năm qua tạo cho Việt Nam tiềm lực, vị thế, uy tín cao trên trường quốc tế, đưa đất nước hình chữ ...

Tầm nhìn chiến lược của Tổng Bí thư về nền đối ngoại, ngoại giao Việt Nam

Tầm nhìn chiến lược của Tổng Bí thư về nền đối ngoại, ngoại giao Việt Nam

Lần đầu tiên ra sách về chủ đề đối ngoại, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã tổng kết những bài học kinh nghiệm giá ...

Ngoại giao ‘cây tre Việt Nam’ trong mắt bạn bè quốc tế

Ngoại giao ‘cây tre Việt Nam’ trong mắt bạn bè quốc tế

Các quan chức ngoại giao và học giả quốc tế đã có nhiều nhận định tích cực về đường lối “ngoại giao cây tre” của ...

Hình ảnh Bác Hồ, 'cây tre Việt Nam' truyền cảm hứng yêu chuộng hòa bình tại Brazil

Hình ảnh Bác Hồ, 'cây tre Việt Nam' truyền cảm hứng yêu chuộng hòa bình tại Brazil

Từ nửa bên kia bán cầu, hình ảnh Bác Hồ, cây tre Việt Nam đã mang đến nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho những người ...

Bài viết cùng chủ đề

Hội nghị Ngoại giao lần thứ 32

Đọc thêm

Ngày Nước Thế giới 2026: Khi câu chuyện về nước gắn với bình đẳng giới

Ngày Nước Thế giới 2026: Khi câu chuyện về nước gắn với bình đẳng giới

Ngày Nước Thế giới 2026 nhấn mạnh vai trò thiết yếu của nước và mối liên hệ với bình đẳng giới, hướng tới phát triển bền vững toàn cầu.
Xu hướng lông vũ 'lên ngôi' tại Oscar, thảm đỏ phủ kín những thiết kế ấn tượng

Xu hướng lông vũ 'lên ngôi' tại Oscar, thảm đỏ phủ kín những thiết kế ấn tượng

Sau khi “phủ sóng” các tuần lễ thời trang Thu, xu hướng lông vũ chính thức bùng nổ trên thảm đỏ Oscar, trở thành điểm nhấn nổi bật trong loạt ...
Hải quân Việt Nam–Trung Quốc hoàn thành tuần tra, huấn luyện liên hợp trên vùng biển Vịnh Bắc Bộ

Hải quân Việt Nam–Trung Quốc hoàn thành tuần tra, huấn luyện liên hợp trên vùng biển Vịnh Bắc Bộ

Hải quân Việt Nam và Trung Quốc đã kết thúc thành công tuần tra và huấn luyện liên hợp trên Vịnh Bắc Bộ, trong khuôn khổ chương trình giao lưu ...
Nhật Bản và Đức tăng cường tham vấn quốc phòng, thúc đẩy hợp tác an ninh

Nhật Bản và Đức tăng cường tham vấn quốc phòng, thúc đẩy hợp tác an ninh

Ngày 22/3, Nhật Bản và Đức nhất trí tăng cường hợp tác quốc phòng nhằm bảo đảm an ninh mỗi nước, đồng thời góp phần duy trì hòa bình, ổn ...
Thông qua dự thảo báo cáo kết quả giám sát Ban Thường vụ Thành ủy Huế

Thông qua dự thảo báo cáo kết quả giám sát Ban Thường vụ Thành ủy Huế

Đoàn kiểm tra của Bộ Chính trị, Ban Bí thư do Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung làm Trưởng đoàn làm việc với ...
Mỹ đang theo đuổi chiến lược 'vừa đánh vừa đàm' với Iran

Mỹ đang theo đuổi chiến lược 'vừa đánh vừa đàm' với Iran

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã bắt đầu xây dựng khuôn khổ đàm phán với Iran, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông bước sang tuần thứ tư.
Nhật Bản và Đức tăng cường tham vấn quốc phòng, thúc đẩy hợp tác an ninh

Nhật Bản và Đức tăng cường tham vấn quốc phòng, thúc đẩy hợp tác an ninh

Ngày 22/3, Nhật Bản và Đức nhất trí tăng cường hợp tác quốc phòng nhằm bảo đảm an ninh mỗi nước, đồng thời góp phần duy trì hòa bình, ổn định khu vực.
Mỹ đang theo đuổi chiến lược 'vừa đánh vừa đàm' với Iran

Mỹ đang theo đuổi chiến lược 'vừa đánh vừa đàm' với Iran

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã bắt đầu xây dựng khuôn khổ đàm phán với Iran, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông bước sang tuần thứ tư.
Tai nạn trực thăng tại Qatar, nhiều quân nhân thiệt mạng

Tai nạn trực thăng tại Qatar, nhiều quân nhân thiệt mạng

Một vụ tai nạn trực thăng xảy ra trong vùng biển thuộc chủ quyền của nước này đã khiến 6 người thiệt mạng và 1 người mất tích.
Xung đột Trung Đông: Tấn công liên tiếp nhằm vào cơ sở của Mỹ tại Iraq, gia tăng khả năng mở rộng chiến dịch tại Iran

Xung đột Trung Đông: Tấn công liên tiếp nhằm vào cơ sở của Mỹ tại Iraq, gia tăng khả năng mở rộng chiến dịch tại Iran

Một quan chức an ninh Iraq cho biết trong đêm 21/3 đã xảy ra 8 cuộc tấn công nhằm vào một trung tâm ngoại giao và hậu cần của Mỹ tại Sân bay Quốc tế ...
Iran nêu điều kiện cho tàu thuyền qua eo biển Hormuz

Iran nêu điều kiện cho tàu thuyền qua eo biển Hormuz

Mehr ngày 22/3 dẫn lời đại diện Iran tại Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) cho biết tất cả các tàu, ngoại trừ tàu của “kẻ thù” có thể đi qua eo biển Hormuz.
Trung Đông căng thẳng, Campuchia và Sri Lanka tăng tốc ứng phó năng lượng

Trung Đông căng thẳng, Campuchia và Sri Lanka tăng tốc ứng phó năng lượng

Biến động tại Trung Đông đang đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng cao. Campuchia tăng cường tiết kiệm năng lượng trong khi Sri Lanka tiếp tục điều chỉnh mạnh giá.
Vết nứt hai bờ Đại Tây Dương

Vết nứt hai bờ Đại Tây Dương

Quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu, thường được gọi là quan hệ xuyên Đại Tây Dương đã dần đổi khác với những “vết nứt” ngày càng sâu sắc.
Nhận diện những 'gai góc' trong quan hệ Mỹ-Trung

Nhận diện những 'gai góc' trong quan hệ Mỹ-Trung

Chuyến thăm dự kiến của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc đang trở thành tâm điểm chú ý theo dõi của chính trị toàn cầu.
Hội nghị thượng đỉnh EU: Đương đầu khủng hoảng kép

Hội nghị thượng đỉnh EU: Đương đầu khủng hoảng kép

Hội nghị thượng đỉnh EU tới sẽ tập trung vào xung đột Nga - Ukraine và giảm thiểu tác động của tình hình Trung Đông tới giá năng lượng tại châu Âu.
Kỳ họp Quốc hội Thái Lan: Khởi đầu thuận lợi

Kỳ họp Quốc hội Thái Lan: Khởi đầu thuận lợi

Quốc hội khóa mới của Thái Lan đã nhanh chóng bước vào giai đoạn vận hành thực chất, với trọng tâm là kiện toàn bộ máy lãnh đạo.
Quan hệ Mỹ-Iran: Từ đồng minh đến đối đầu và bước ngoặt nguy hiểm năm 2026

Quan hệ Mỹ-Iran: Từ đồng minh đến đối đầu và bước ngoặt nguy hiểm năm 2026

Quan hệ giữa Mỹ và Iran đã trải qua hành trình đầy biến động từ đối tác chiến lược trong Chiến tranh Lạnh đến đối đầu căng thẳng kéo dài.
Cuộc bầu cử cấp bang ở Đức: Phép thử đối với Thủ tướng Friedrich Merz

Cuộc bầu cử cấp bang ở Đức: Phép thử đối với Thủ tướng Friedrich Merz

Các cuộc bầu cử nghị viện bang là phép thử chính trị đối với chính phủ liên bang Đức do Thủ tướng Friedrich Merz lãnh đạo.
Dầu mỏ qua eo biển Hormuz phải giao dịch bằng NDT - ‘nước cờ cao tay’ của Iran có đủ sức khiến đồng USD nao núng?

Dầu mỏ qua eo biển Hormuz phải giao dịch bằng NDT - ‘nước cờ cao tay’ của Iran có đủ sức khiến đồng USD nao núng?

Liệu đề xuất để dầu mỏ qua eo biển Hormuz đổi lấy NDT của Iran có phải là một tính toán chiến lược nhằm đẩy nhanh quá trình phi USD trên toàn cầu?
Mỹ đang tụt hậu trong cuộc chạy đua vũ trang siêu thanh - Tên lửa mới đáng sợ của Trung Quốc là bằng chứng

Mỹ đang tụt hậu trong cuộc chạy đua vũ trang siêu thanh - Tên lửa mới đáng sợ của Trung Quốc là bằng chứng

Theo tác giả bài báo đăng trên tờ Popular Mechanics, còn quá sớm để tuyên bố liệu Mỹ đã thắng hay thua trong cuộc đua vũ khí siêu thanh. Xét cho cùng, cuộc đua chỉ ...
Dự đoán các kịch bản của Mỹ ở Iran

Dự đoán các kịch bản của Mỹ ở Iran

Chính quyền của Tổng thống Donald Trump đang đứng trước thế tiến thoái lưỡng nan đối với xung đột ở Iran.
Thấy gì từ nỗ lực tự chủ trong lĩnh vực đất hiếm của Nhật Bản?

Thấy gì từ nỗ lực tự chủ trong lĩnh vực đất hiếm của Nhật Bản?

Nhật Bản đang phải đối mặt với rủi ro chiến lược từ sự phụ thuộc vào các khoáng sản thiết yếu cho ngành điện tử, ô tô và sản xuất công nghiệp.
Quan hệ Trung-Nhật: Để giao lưu nhân dân góp phần định hình chính sách đối ngoại

Quan hệ Trung-Nhật: Để giao lưu nhân dân góp phần định hình chính sách đối ngoại

Học giả Shigeto Sonoda, Giáo sư tại Viện Nghiên cứu cao cấp về châu Á thuộc Đại học Tokyo đăng bài phân tích về quan hệ Nhật-Trung trên East Asia Forum.
Khi tình hình Iran và giá dầu tăng cao khiến 'nền kinh tế hình chữ K' phân hóa thêm sâu sắc

Khi tình hình Iran và giá dầu tăng cao khiến 'nền kinh tế hình chữ K' phân hóa thêm sâu sắc

Chuyên gia kinh tế cảnh báo, căng thẳng tại Trung Đông và giá dầu, xăng tăng cao có nguy cơ làm trầm trọng thêm hiện tượng 'nền kinh tế hình chữ K'.
Phiên bản di động