Hợp tác giáo dục Việt Nam - Chile: Từ trang sách đến tầm nhìn quốc gia

Kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Chile không chỉ là một dấu mốc đối ngoại quan trọng, mà còn là dịp để nhìn lại những giá trị bền vững đã được vun đắp qua nhiều thập kỷ, đặc biệt trong lĩnh vực văn hoá – giáo dục.

Ở góc nhìn của một người làm xuất bản, ông Phạm Vĩnh Thái – Tổng biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) nhận định, đó không đơn thuần là câu chuyện của sách, mà là câu chuyện của chiến lược quốc gia về tri thức, con người và hội nhập.

Trong bối cảnh toàn cầu hoá, khi các quốc gia cạnh tranh không chỉ bằng kinh tế mà còn bằng sức mạnh mềm, thì giáo dục và xuất bản trở thành những “hạ tầng mềm” đặc biệt quan trọng. Mỗi cuốn sách không chỉ là một sản phẩm văn hoá, mà còn là một “đại sứ thầm lặng”, mang theo hệ giá trị, tư duy và bản sắc của một dân tộc.

Chính vì vậy, hợp tác giữa NXBGDVN và Đại sứ quán Chile tại Việt Nam, mà tiêu biểu là việc đưa bộ sách thiếu nhi Papelucho đến với độc giả Việt Nam, cần được nhìn nhận như một bước đi có ý nghĩa chiến lược. Đây không chỉ là việc bổ sung một đầu sách cho thị trường, mà là việc mở rộng không gian văn hoá và nhận thức cho thế hệ trẻ.

Việc đưa bộ sách thiếu nhi Papelucho đến với độc giả Việt Nam được nhìn nhận như một bước đi có ý nghĩa chiến lược góp phần tăng cường mối quan hệ Việt Nam - Chile. (Nguồn: NXB Giáo dục Việt Nam)

Thực tế cho thấy, trong giáo dục hiện đại, việc tiếp cận đa dạng các nguồn tri thức quốc tế là yếu tố then chốt để hình thành năng lực công dân toàn cầu. Những tác phẩm như Papelucho – với thế giới quan hồn nhiên, giàu trí tưởng tượng và đậm tính nhân văn – không chỉ giúp trẻ em Việt Nam đọc thêm một câu chuyện hay, mà còn giúp các em hiểu rằng, ở một đất nước xa xôi bên kia bán cầu, trẻ em cũng có những cảm xúc, suy nghĩ và ước mơ rất gần gũi.

Ở chiều ngược lại, thông qua các hoạt động hợp tác xuất bản, Việt Nam cũng có cơ hội giới thiệu những giá trị văn hoá, giáo dục của mình ra thế giới. Đây chính là nền tảng để xây dựng một hệ sinh thái trao đổi tri thức hai chiều – nơi không có quốc gia nào chỉ là “người tiếp nhận”, mà đều là “người đồng sáng tạo”.

Từ góc độ quản lý và phát triển ngành, ông Phạm Vĩnh Thái nhận định rằng, hợp tác xuất bản quốc tế cần được đặt trong một tầm nhìn dài hạn, gắn với chiến lược phát triển giáo dục và công nghiệp văn hoá của quốc gia. Không chỉ dừng lại ở việc mua – bán bản quyền, hợp tác cần tiến tới các hình thức sâu hơn như đồng xuất bản, phát triển học liệu chung, xây dựng thư viện số liên thông và thậm chí là các nền tảng học tập xuyên biên giới.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, điều này càng trở nên cấp thiết. Xuất bản không còn bó hẹp trong những trang sách in, mà đang mở rộng sang không gian số với các hình thức học liệu đa phương tiện, trí tuệ nhân tạo và cá nhân hoá học tập. Đây là cơ hội để các quốc gia như Việt Nam và Chile – dù cách xa về địa lý – có thể xích lại gần nhau hơn thông qua các nền tảng công nghệ.

Ông Phạm Vĩnh Thái, Tổng biên tập NXB Giáo dục Việt Nam nhận định, hợp tác xuất bản quốc tế cần được đặt trong một tầm nhìn dài hạn, gắn với chiến lược phát triển giáo dục và công nghiệp văn hoá của quốc gia. (Nguồn: NXB Giáo dục Việt Nam)

Từ thực tiễn triển khai, chúng tôi nhận thấy một nguyên tắc quan trọng: mọi sản phẩm hợp tác quốc tế muốn thành công đều phải “đi qua giáo dục”. Nghĩa là không chỉ đúng về nội dung, mà còn phải phù hợp với tâm lý lứa tuổi, bối cảnh văn hoá và mục tiêu giáo dục của từng quốc gia. Việc chuyển ngữ và biên tập Papelucho tại Việt Nam chính là một ví dụ điển hình cho cách tiếp cận này – tôn trọng nguyên bản nhưng đồng thời đảm bảo tính thích ứng.

Hơn thế nữa, những dự án như vậy còn góp phần định hình lại vai trò của ngành xuất bản trong xã hội hiện đại. Xuất bản không còn chỉ là khâu cuối của quá trình sản xuất tri thức, mà đang trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái giáo dục, gắn kết chặt chẽ với nhà trường, công nghệ và các hoạt động văn hoá.

Ở tầm rộng hơn, hợp tác văn hoá – giáo dục giữa Việt Nam và Chile cũng cho thấy một xu hướng đáng chú ý: sự dịch chuyển từ hợp tác truyền thống sang hợp tác giá trị. Nếu trước đây, hợp tác chủ yếu tập trung vào trao đổi sản phẩm hoặc dịch vụ, thì hiện nay, trọng tâm đang chuyển sang việc chia sẻ hệ giá trị, phương pháp giáo dục và cách tiếp cận phát triển con người.

Đây chính là nền tảng để xây dựng mối quan hệ bền vững giữa các quốc gia trong dài hạn. Bởi lẽ, kinh tế có thể biến động, nhưng những giá trị được hình thành trong giáo dục và văn hoá sẽ có sức lan toả lâu dài và sâu sắc hơn.

Tủ sách Papelucho được trưng bày tại Gặp gỡ hữu nghị kỷ niệm 55 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Chile. (Nguồn: NXB Giáo dục Việt Nam)

Nhìn về phía trước, NXBGDVN tin rằng, hợp tác giữa hai bên sẽ tiếp tục được mở rộng, không chỉ trong lĩnh vực văn học thiếu nhi mà còn ở nhiều lĩnh vực khác như sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, học liệu số và các chương trình đào tạo. Mỗi bước tiến trong hợp tác không chỉ mang lại lợi ích cho ngành xuất bản, mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và năng lực hội nhập của thế hệ trẻ.

Trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng, nơi tri thức trở thành nguồn lực quan trọng nhất, thì những nhịp cầu như Việt Nam – Chile cần được xây dựng không chỉ bằng chính sách, mà bằng những hành động cụ thể, bền bỉ và có chiều sâu. Và trong hành trình ấy, sách – với tất cả sự giản dị và bền bỉ của mình – vẫn sẽ là một trong những phương tiện kết nối hiệu quả nhất.

Từ những trang sách nhỏ, một tầm nhìn lớn đang dần hình thành: xây dựng một thế hệ người Việt Nam có tri thức, có bản lĩnh, có khả năng hội nhập quốc tế, nhưng vẫn giữ vững bản sắc văn hoá dân tộc. Đó cũng chính là mục tiêu lâu dài mà ngành xuất bản giáo dục Việt Nam hướng tới, và là ý nghĩa sâu xa nhất của những hợp tác như giữa Việt Nam và Chile hôm nay.