Khám phá những nghi lễ độc bản của các dân tộc Việt Nam

Trong hai ngày 18-19/4, không khí tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam trở nên rộn ràng với chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam.

Ngày hội của những sắc màu văn hóa các dân tộc Việt Nam Lan tỏa tinh thần đại đoàn kết dân tộc trong đêm 'Nối vòng tay lớn' Phát huy nguồn lực văn hóa dân tộc trong giai đoạn mới

Từ nghi thức trao truyền nghề Then của người Tày, lễ cúng trăng Ok Om Bok của người Khmer đến lễ mừng lúa mới của người Chu Ru và tục cưới hai lần của người Thái..., tất cả đã tạo nên một bức tranh văn hóa đa sắc và sống động.

Nghi lễ “nhận và dạy con tràng nhập môn”

Nghi lễ Then không chỉ là loại hình tín ngưỡng dân gian đặc sắc mà còn là 'bảo tàng sống' lưu giữ thế giới quan và nhân sinh quan độc đáo của cộng đồng người Tày.

Khám phá những nghi lễ độc bản của các dân tộc Việt Nam

Việc sắp đặt lễ vật trên ban thờ tổ không chỉ tuân thủ quy thức cổ truyền mà còn là sự kết nối tâm linh, thể hiện sự ngưỡng vọng của cộng đồng với tiền nhân. (Ảnh: Thu Trang)

Thầy Then dâng lễ báo cáo tổ nghề về việc truyền thừa môn sinh mới. (Thu Trang)

Các thầy Then đồng thanh cất lời gọi vía, thỉnh mời thần linh ban phúc, nguyện cho cộng đồng luôn dồi dào sức khỏe, gia đạo bình an và đón nhận nhiều may mắn trong cuộc sống. (Ảnh: Thu Trang)

Nghi lễ khép lại bằng nghi thức chia lộc, cũng là lúc con tràng mới chính thức được công nhận để gánh vác trách nhiệm gìn giữ, thực hành và truyền dạy Then cho cộng đồng. (Ảnh: Thu Trang)

Đáng chú ý, nghi lễ trao pháp cụ là lúc thầy Then trao cho con tràng đàn tính, sóc nhạc cùng các vật dụng hành nghề. Đặc biệt, chiếc đàn tính không chỉ là phương tiện kết nối tâm linh mà còn mang ý nghĩa trao truyền tri thức và niềm tin tiếp nối giữa các thế hệ.

Việc tái hiện nghi lễ "nhận và dạy con tràng nhập môn" không chỉ góp phần bảo tồn di sản Then mà còn giúp công chúng hiểu sâu hơn về giá trị kết tinh từ âm nhạc và tín ngưỡng. Qua đó, nhận thức về việc gìn giữ bản sắc văn hóa của người Tày tiếp tục được lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống hiện nay.

Tạ ơn thần Mặt trăng của đồng bào Khmer

Lễ cúng trăng (Ok Om Bok) là một trong những nghi lễ truyền thống quan trọng bậc nhất, mang đậm bản sắc văn hóa và đời sống tinh thần sâu sắc của đồng bào Khmer Nam Bộ. Không chỉ tạ ơn thần Mặt trăng, nghi lễ còn khẳng định ý thức bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống của cộng đồng.

Mâm lễ Ok Om Bok hội tụ tinh hoa mùa gặt, nổi bật với thức quà cốm dẹp truyền thống của đồng bào Khmer. (Ảnh: Nguyễn Trang)

Om Bok không đơn thuần là nghi lễ tôn giáo, mà là minh chứng cho sự gắn kết mật thiết giữa người Khmer và thiên nhiên. Không khí vui tươi xuyên suốt buổi lễ cúng trăng.

Sau phần lễ trang nghiêm và lời tụng kinh chúc phúc của chư tăng, những chủ trì gọi mọi người lại để thực hiện nghi lễ “Đút cốm dẹp” (Om Bok). (Ảnh: Nguyễn Trang)

Tiếng chiêng mừng lúa mới của đồng bào Chu Ru

Việc tái hiện lễ mừng lúa mới không chỉ bảo tồn một nghi lễ giàu giá trị mà còn khẳng định sức sống của văn hóa Chu Ru, góp phần đưa những nét đẹp đặc sắc của vùng đất Tây Nguyên đến gần hơn với công chúng.

Không khí chuẩn bị lễ vật rộn ràng với cơm lam, rượu cần và các sản vật đặc trưng do chính tay người dân trong buôn sản xuất. (Ảnh: Thu Trang)

Mâm lễ được bày biện gọn gàng với những vật phẩm quen thuộc trong cuộc sống của người Chu Ru. (Ảnh: Thu Trang)

Nghi thức bắt đầu từ việc già làng chọn ra những bông lúa đẹp nhất trên cánh đồng để dâng lễ. (Ảnh: Thu Trang)

Trong không gian thiêng liêng, dân bản cùng hướng về nguồn cội, thắt chặt sự đoàn kết và những giá trị truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ. (Ảnh: Thu Trang)

Điểm nhấn của nghi lễ là cây nêu dựng giữa ruộng, đóng vai trò sợi dây kết nối tâm linh giữa con người với thần linh và thiên nhiên.

Bên cạnh phần lễ, chương trình còn tái hiện những lát cắt sinh động về đời sống lao động thường ngày của đồng bào Chu Ru. (Ảnh: Thu Trang)

Kết thúc phần nghi lễ trang nghiêm là nghi thức khai ché rượu cần mở đầu cho các hoạt động giao lưu, kết nối cộng đồng.

Tục "cưới hai lần" của người Thái ở Thanh Hóa

Nhân ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4), lễ cưới hai lần của đồng bào Thái (Thanh Hóa) cũng đã được tái hiện sinh động tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam.

Sau ba năm ở rể và chăm chỉ làm lụng cho nhà vợ đủ đầy, đôi trẻ mới chính thức tổ chức lễ cưới lần hai linh đình để cô dâu về nhà chồng. (Ảnh: Thu Trang)

Khi bước lên cầu thang nhà trai, cô dâu thực hiện nghi thức rửa chân để bày tỏ lòng thành kính, đồng thời báo cáo với tổ tiên về việc gia đình có thêm thành viên mới. . (Ảnh: Thu Trang)

Tục cưới hai lần vẫn được người Thái Thanh Hóa bền bỉ gìn giữ như một di sản sống, nhắc nhở về những giá trị cốt lõi: Hôn nhân phải bắt đầu từ lao động, trách nhiệm và hạnh phúc được bồi đắp từ sự sẻ chia.

Dân làng nô nức ăn mừng, hân hoan cho hạnh phúc của đôi trẻ. (Ảnh: Thu Trang)

Vượt lên trên ý nghĩa của một sự kiện kỷ niệm, việc tái hiện các nghi lễ độc bản đã tạo nên một không gian văn hóa đầy sức gợi, nơi công chúng không chỉ được chiêm ngưỡng mà còn được chạm vào "linh hồn" của di sản.

Giữa lòng Thủ đô, ngôi nhà chung của các dân tộc Việt Nam đã thực hiện trọn vẹn sứ mệnh là nơi hội tụ và lan tỏa những giá trị tinh hoa. Đó không chỉ là việc giữ gìn những gì thuộc về quá khứ, mà chính là sự chuẩn bị hành trang vững chắc nhất để văn hoá dân tộc không đánh mất bản sắc riêng mình.