Khu Ngoại quan lớn nhất châu Mỹ lại không ở Mỹ, mà ở Panama. Colon là khu kinh tế tự do lớn thứ nhì thế giới, chỉ sau mỗi Khu Thương mại tự do Thâm Quyến của Trung Quốc. Colon có lợi thế nằm ngay sát cạnh cửa ra Đại Tây dương của kênh đào Panama. Tàu châu Âu tới bờ Tây nước Mỹ, tàu châu Á đưa hàng tới New York, đều phải qua đây.
Hơn một tháng lênh đênh trên đại dương không có điểm dừng, tàu container tới Panama đều phải vào cảng bơm nhiên liệu, tiếp nước ngọt, bổ sung thực phẩm cho thuỷ thủ đoàn, nếu cần sửa chữa bảo dưỡng thì cũng tại đây. Tàu cập cảng gần Khu Ngoại quan Colon, dỡ hàng xuống và bốc hàng lên, biến Colon thành địa điểm trung chuyển hàng hóa cực kỳ thuận lợi và nhanh chóng.
 |
| Khu Ngoại quan Colon Panama có tổng diện tích khoảng 1.064 hectare, được chia thành 9 khu vực và là nơi hoạt động của hàng nghìn doanh nghiệp thương mại quốc tế. (Ảnh TGCC) |
Khu Ngoại quan mênh mông này nằm giữa 2 cảng biển rất lớn, cảng Manzanillo và cảng Colon 2000. Hàng hóa từ khắp nơi trên thế giới, sản phẩm cuối và nguyên liệu, đồ điện tử, quần áo, mỹ phẩm, dược phẩm, ô tô, vật liệu xây dựng… chủ yếu từ Trung Quốc, Mỹ, các nước châu Âu, Nhật Bản, đổ về đây lưu kho, có thể gia công đơn giản hoặc đóng gói lại, rồi tái xuất đi các nước Mỹ Latinh và toàn bộ vùng Caribe.
Và tất nhiên, từ đây tấn công thị trường Mỹ. Tổng cộng gần 3.000 tập đoàn đa quốc gia, các hãng phân phối lớn, các công ty logistics và thương mại toàn cầu có showroom và kho hàng tại đây. Để có một ý niệm về quy mô: kim ngạch nhập khẩu và tái xuất của Khu Ngoại quan Colon thường xuyên dao động trong khoảng từ 20 tỷ đến hơn 30 tỷ USD mỗi năm.
Doanh nghiệp Việt Nam trong khu Colon
Trong Khu Ngoại quan Colon có một doanh nghiệp Việt Nam. Cách đây 20 năm, ông Lê Thế Tâm đã nhìn ra vị trí chiến lược của Panama, mặc dù khi đó gia đình ông đang kinh doanh tại Ba Lan. Đầu năm 2007, ông Tâm được Chính phủ Panama cấp phép, mở showroom rồi mở kho hàng trong Khu Ngoại quan Colon.
Ông lập công ty VietPa tại Panama, đăng ký kinh doanh đá xây dựng, đá xẻ, sứ vệ sinh. Cắm chốt gần 20 năm tại đây, giờ ông Tâm vẫn thấy lựa chọn hồi đó là chính xác.
“Các doanh nghiệp trong Khu Ngoại quan Colon có thể mua bán sản phẩm của nhau, trên đất Panama, nhưng do hàng hoá chưa thông quan vào Panama, nên bên bán bên mua đều không mất thời gian thuế má… Tôi đã từng bán hàng từ đây cho khách hàng tại Bolivia, Costa Rica, Venezuela, Cuba, khách mang hàng luôn từ đây đi, rồi vào nước nào thì họ khai thuế nhập khẩu tại nước đó. Có kho có văn phòng tại Colon, có tài khoản ngân hàng tại Panama, tức là đã qua được khâu “sát hạch” của chính phủ Panama... Khách hàng yên tâm, chỉ cần gặp trực tiếp mình một lần tại đây, xem hàng một lần tại kho. Khi đã tin cậy rồi thì mỗi lần sau giao dịch chỉ là vài cú điện thoại, vài email trao đổi… là xong", ông chia sẻ.
 |
| Công ty VietPa tại Panama có showroom và kho đá xây dựng, đá xẻ, gạch lát, sứ vệ sinh Việt nam trong khu Ngoại quan Colon. (Ảnh TGCC) |
Từ “cứ điểm” Panama, ông Tâm đưa đá xẻ, gạch lát và sứ vệ sinh sản xuất tại Việt Nam sang các nước Mỹ Latinh. “Giá cả chỉ là phần nhỏ trong quyết định mua hàng. Cắm chốt ở đây, tôi có điều kiện tìm hiểu thị hiếu của người Mỹ Latinh. Có nước chỉ thích đá lát màu đen, có nước lại chuộng màu xanh tự nhiên, người thích đá có chấm, người không. Hay là về độ dài tiêu chuẩn của đá lát, mỗi nước một khác. Rồi cách cắt bo phiến đá, có nước yêu cầu bo thẳng, có nước lại thích bo chặt. Nếu như phải cắt bo từ Việt Nam theo ý khách, thì từ khi đặt hàng tới khi hàng tới rất mất thời gian. Tôi có hàng có thợ ở đây, tôi cắt được ngay theo ý khách", ông kể.
Tàu biển chở container từ Việt Nam tới Trung Mỹ cần từ 35 đến 45 ngày, với các đơn hàng mà khách cần giao nhanh, ông Tâm có lợi thế hơn hẳn, nhờ có kho tại Colon.
Tham vọng “Vietnam town”
Chuyến thăm chính thức Việt Nam hồi đầu tháng 10 của Tổng thống Panama đang làm cho cộng đồng doanh nghiệp Panama quan tâm nhiều hơn tới Việt Nam, một quốc gia mà họ có ấn tượng là tăng trưởng mạnh mẽ và xuất khẩu nguyên liệu chất lượng.
Về phần mình, ông Lê Thế Tâm cũng phấn chấn khi đọc tin Tổng thống Panama José Raúl Mulino và Thủ tướng Việt Nam Lê Minh Hưng đã thảo luận về sự tham gia các công ty Việt nam vào Khu kinh tế tự do Colon, nhằm thiết lập một trung tâm phân phối hàng hóa dành cho thị trường Mỹ Latinh (*).
Đã từ lâu ông Tâm mong muốn tạo dựng một “Vietnam town” - “khu Việt Nam” trong Khu Ngoại quan Colon, mong muốn bộ Công Thương và các sứ quán Việt Nam làm thế nào đó để doanh nghiệp Việt Nam biết tới và quan tâm tới một kênh bán hàng xa xôi nhưng hiệu quả. Buôn có bạn, bán có phường, một cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, nếu tạo dựng được trong Khu Ngoại quan này, sẽ làm nên dấu ấn thương hiệu quốc gia Việt Nam tại Panama và bao phủ các thị trường Mỹ Latinh.
 |
| Ông Lê Thế Tâm giải thích những lợi thế khi có kho hàng ngoại quan ngay sát kênh đào Panama cho Tuỳ viên Thương mại Việt Nam tại Mexico kiêm nhiệm Panama. (Ảnh TGCC) |
Tuỳ viên Thương vụ Việt Nam tại Mexico kiêm nhiệm Panama Phan Thị Nga đồng tình với cách tiếp cận của ông Tâm. Bà khẳng định: “Thời điểm đang thuận lợi. Trong Hội thảo Việt Nam-Panama mà Thương vụ chúng tôi vừa tổ chức, phía chính phủ Panama cũng có bài thuyết trình về đề tài này. Panama có hẳn một cơ quan ngang bộ, mang tên Administracion de la Zona Libre de Colon, tạm dịch là “Cơ quan quản trị Khu Ngoại quan Colon”. Đại diện cơ quan này khẳng định với chúng tôi rằng Panama cam kết cung cấp một hệ thống ưu đãi toàn diện, bao gồm các chính sách về thuế, hải quan, thủ tục hành chính và hạ tầng logistics cho doanh nghiệp nước ngoài gia nhập khu Ngoại quan Colon”.
Dĩ nhiên, miễn 100% thuế nhập khẩu, thuế xuất khẩu và các loại thuế quan hải quan, như mọi khu mậu dịch tự do khác. Ngoài ra là ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn thuế VAT. Doanh nghiệp trong khu Ngoại quan Colon được phép thực hiện đa dạng các nghiệp vụ logistics giá trị gia tăng ngay trong kho của mình, như đóng gói, dán nhãn, chia nhỏ lô hàng, lắp ráp, phối trộn, kiểm định, tái đóng góinàyokk, hoặc triển khai các trung tâm xử lý dữ liệu số mà không có rào cản hành chính phức tạp. Hàng hóa có thể lưu kho vô thời hạn chờ thời điểm thị trường quốc tế thuận lợi để tái xuất mà không chịu áp lực về thời gian hay thuế lưu kho.
Đây sẽ là cuộc chơi của các doanh nghiệp lớn, trường vốn, có năng lực sản xuất và khả năng cung ứng. Mở một showroom tại Colon không quá khó, lập kho trữ hàng là chuyện khó hơn. Có thể xây kho, như ông Tâm đã làm; có thể thuê kho, hoặc thuê một phần kho chung với doanh nghiệp khác. Trong khu Colon có đủ tất cả các loại kho, cho hàng khô, hàng rời, chất lỏng, kho giữ lạnh, kho duy trì độ ẩm hay nhiệt độ ổn định. Nhưng tuỳ từng sản phẩm, mà rủi ro với doanh nghiệp sẽ khác nhau. Công ty của ông Tâm kinh doanh đá xây dựng, sứ vệ sinh… thì kho hàng chỉ là diện tích. Nhưng nếu là thực phẩm đông lạnh, thực phẩm khô có hạn sử dụng ngắn, quần áo giày dép có thiết kế theo trào lưu ngắn hạn… thì bài toán không chỉ là bao nhiêu mét khối. Găm hàng ở Panama để nhanh chóng cung ứng cho các thị trường lân cận và Mỹ, ý tưởng hấp dẫn, nhưng cần tính tới mọi yếu tố.
Cách tốt nhất để bắt đầu, theo ông Lê Thế Tâm, là “cử một đại diện sang tận nơi, tìm hiểu thủ tục và nghiên cứu thị hiếu khách hàng, sau đó lập công ty tại Panama, mở showroom hay thuê kho tại chỗ, thì tính sau”.
Ông cho rằng: "Muốn có kết quả, thì đầu tiên là phải có nhà máy tại Việt Nam, hoặc là quan hệ tốt với nhà máy Việt Nam. Nhờ sự có mặt của mình bên này, tiếp xúc với khách hàng, nghiên cứu thị trường, mình có thể sản xuất hàng hóa từ Việt Nam theo yêu cầu của khách hàng bên này, và có thể cạnh tranh được. Cũng giống như là gạch đá tự nhiên ấy. Ngày xưa có ai dám đánh hàng từ Việt Nam đi Trung Mỹ đâu! Bên này trước toàn đi mua của Braxil, cho tới khi bọn tôi đánh từ Việt Nam đi, hàng của Việt Nam, cung cấp cho các dự án xây dựng lớn tại đây”.
 |
| Kênh đào Panama nằm trên tuyến hàng hải chiến lược nối Đại Tây Dương với Thái Bình Dương, là cửa ngõ logistics quan trọng của thương mại quốc tế. (Ảnh TGCC) |
Uy tín tự nhiên của thương hiệu Việt Nam
Theo ông Lê Thế Tâm, phía Panama từ lâu đã quan tâm tới các nước châu Á, mời gọi các doanh nghiệp châu Á tới đầu tư vào khu Ngoại quan. Ông nói: “Đối với Việt Nam mình, có những cái uy tín tự nhiên, người ta cảm tình với Việt Nam từ thời chiến tranh, người ta đánh giá tốt chất lượng hàng hoá Việt Nam. Thế nên mình có thể phát huy trên cái nền đó”.
Không phải ngẫu nhiên mà trong Hội thảo kết nối doanh nghiệp Việt Nam-Panama do Thương vụ Việt Nam tại Mexico vừa tổ chức giữa tháng 10 tại thủ đô Panama, chính phủ Panama đã cử 3 quan chức cấp cao tham dự: Vụ trưởng Vụ Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài thuộc Bộ Thương mại và Công nghiệp, đại diện Tổng cục Các khu kinh tế tự do, và Tổng cục trưởng Tổng cục Dịch vụ đầu tư. Cả ba đều đăng đàn phát biểu, cam kết tạo thuận lợi cho doanh nghiệp Việt Nam muốn tham gia thị trường Panama.
Tại Hội thảo, bà Jenny Chong, Tổng cục trưởng Tổng cục Dịch vụ đầu tư Panama nhắc tới những thuận lợi mà nước này dành cho doanh nghiệp nước ngoài khi thanh toán và chuyển lợi nhuận về nước, cũng như các chính sách visa thông thoáng.
“Chương trình Nhà đầu tư đủ điều kiện của chúng tôi quy định sẽ cấp thẻ thường trú ngay từ khi được chấp thuận, khác các chương trình tạm trú phải qua 2 năm rồi mới được thường trú, và quy trình xem xét cũng chỉ tối đa 60 ngày. Nhà đầu tư không nhất thiết có mặt ở Panama để nộp hồ sơ mà có thể thuê luật sư nộp thay, nếu mua bất động sản thì không bắt buộc phải sống tại đó mà chỉ cần vào Panama ít nhất mỗi 2 năm một lần để duy trì thường trú, nếu giữ thường trú 5 năm thì có thể nộp đơn nhập tịch”, bà nói.
Ông Lê Thế Tâm kỳ vọng, một khi Việt Nam tái lập Sứ quán và Thương vụ tại Panama, mong muốn của ông sớm trở thành hiện thực. Ông chia sẻ: “Nếu mình chỉ đơn giản bán một mặt hàng, thì khách hàng chỉ nhớ tới mình khi họ cần đúng mặt hàng đó, mà mỗi mặt hàng lại có mùa tiêu thụ khác biệt nhau. Nếu có nhiều doanh nghiệp Việt Nam ở đây, liên kết được với nhau, mỗi anh một lĩnh vực khác nhau, bán hàng quanh năm, thì doanh nghiệp các nước Mỹ Latinh qua đây sẽ giới thiệu cho nhau".
Một “Việt Nam town” trong khu Ngoại quan Colon Panama sẽ là đầu mối tại chỗ, phân phối hàng Việt Nam cho thị trường Mỹ Latinh.
(*) Bài trên báo La Estrella de Panama ngày 07/10/2026: https://www.laestrella.com.pa/mundo/panama-y-vietnam-acuerdan-uso-estrategico-de-zona-libre-de-colon-JO26286438
| Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng trao Giấy phép mở lại Văn phòng thường trú KBS (Hàn Quốc) tại Việt Nam Sáng 8/10, tại trụ sở Bộ Ngoại giao, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng trao Giấy phép mở lại Văn phòng thường trú ... |
| Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang trả lời phỏng vấn báo chí sau chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Panama Báo Thế giới và Việt Nam trân trọng giới thiệu nội dung trả lời phỏng vấn báo chí sau chuyến thăm chính thức Việt Nam ... |
| Mở rộng chiến dịch chống buôn bán ma túy, Mỹ đưa hàng trăm binh sĩ tới Mỹ Latinh tập trận Mỹ đang triển khai hàng trăm binh sĩ tới khu vực Mỹ Latinh để huấn luyện cùng lực lượng các nước trong khu vực, trong ... |
| Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng trao đổi về hợp tác Việt Nam - Hoa Kỳ và công tác chuẩn bị Năm APEC 2027 Chiều 15/10, tại trụ sở Bộ Ngoại giao, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng đã tiếp bà Pamela Phan, nguyên Phó Trợ lý Bộ ... |
| Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng tiếp Đại sứ Saudi Arabia tại Việt Nam Ngày 22/10, tại Trụ sở Bộ Ngoại giao, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng đã tiếp Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Vương ... |
