Khủng hoảng an ninh lương thực: Nỗi ám ảnh về nạn đói Bengal 80 năm trước có thể quay lại?

Nga Trần
Nỗi ám ảnh về nạn đói Bengal 80 năm trước có thể quay trở lại? Câu trả lời có lẽ là không khi cả thế giới, dù cho còn muôn vàn khó khăn và rào cản, ở cấp độ đa phương và song phương đang chung tay bảo đảm an ninh lương thực.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Khủng hoảng an ninh lương thực: Nỗi ám ảnh về nạn đói Bengal 80 năm trước có thể quay trở lại?
Vấn đề an ninh lương thực đang được cả thế giới quan tâm. (Nguồn: IANS)

Nguy cơn luôn hiện hữu

Năm 2023 đánh dấu kỷ niệm 80 năm nạn đói Bengal tại Ấn Độ và nạn đói ít được biết đến hơn là Henan ở Trung Quốc, hai thảm hoạ đã cướp đi mạng sống của khoảng 3 triệu người tại hai quốc gia đông dân nhất châu Á.

Thời gian qua, khi xung đột Nga-Ukraine nổ ra và leo thang, thế giới cũng đứng trước nguy cơ về một nạn đói trên diện rộng, có thể sánh ngang với những nạn đói vào giữa thế kỷ XX. Bởi lẽ, xung đột đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới Ukraine, một trong những nước xuất khẩu lúa mì, ngô, lúa mạch và dầu hướng dương lớn nhất thế giới, với tổng khối lượng ước đạt 5 triệu tấn trước tháng 2/2022.

Nạn đói giai đoạn 1943-1944 xảy ra ở Bengal, Ấn Độ khi đó còn là thuộc địa của Anh đã làm gần 4 triệu người chết đói. Sự kiện này đáng ra phải được coi là thảm họa lớn nhất tiểu lục địa Ấn Độ trong thế kỷ XX, thế nhưng không hiểu sao nó chỉ được đề cập tới vài dòng thoáng qua trong lịch sử quốc gia đông dân thứ nhì châu Á này.

Giá thực phẩm tăng nhanh chóng và khó lường, tạo áp lực lên kế sinh nhai của không ít hộ gia đình nghèo ở những quốc gia thu nhập trung bình, vốn đã phải chịu nhiều khó khăn do những tác động của đại dịch Covid-19.

Không chỉ vậy, xung đột cũng tác động không nhỏ tới Nga - nhà cung cấp phân đạm, kali và phốt pho lớn nhất thế giới. Khi chi phí khí đốt tăng vọt, nhiều nhà sản xuất phân bón ở châu Âu và những nơi khác có thể không còn đủ khả năng để duy trì hoạt động của nhà máy. Giá cả của hầu hết mặt hàng phân bón đã tăng một cách chóng mặt so với thời điểm trước năm 2020.

Mặc dù điều tồi tệ nhất - một nạn đói khủng khiếp quy mô lớn đã không xảy trong năm 2022 ra nhưng nhiều nơi vẫn bị phủ bóng bởi nghèo đói. Năm nay, dự báo số lượng người trong tình trạng mất an ninh lương thực sẽ lớn hơn gấp đôi so với đầu năm 2020 và gần một triệu người trên khắp thế giới sẽ sống trong cảnh thiếu lương thực, mọi thứ thậm chí có thể còn tồi tệ hơn.

Tháng 12/2022, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên hợp quốc (FAO) dự báo sản lượng ngũ cốc toàn cầu là 2,756 tỉ tấn trong năm 2022, dựa trên ước tính cung cầu. Giới chuyên gia nhận định rằng, mặc dù dân số toàn cầu đã đạt 8 tỉ người, nhưng sẽ không còn xảy ra khủng hoảng an ninh lương thực nếu xét đến tổng sản lượng lương thực. Sự phân phối lương thực không đồng đều đã gây ra nạn đói cho hàng triệu người trên toàn thế giới.

Trong những thập kỉ qua, các nước xuất siêu đã ổn định và tập trung, trong khi các nước nhập siêu lại tương đối bị phân tán. Khả năng tự cung cấp lương thực đặc biệt thấp ở các nước đang phát triển ở châu Phi. Do đó, thị trường lương thực toàn cầu rất dễ bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, xung đột khu vực và các yếu tố khác.

Ngoại giao toàn cầu là "chìa khóa"

Thời gian qua, cộng đồng quốc tế đã có nhiều nỗ lực để cứu vãn tình hình. Có thể kể đến như sản lượng lúa mì kỷ lục ở Australia phần nào bù đắp được những lỗ hổng về nguồn cung lương thực. Bên cạnh đó, nhờ có Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen dưới sự hỗ trợ đàm phán của Liên hợp quốc và Thổ Nhĩ Kỳ, hàng chục triệu tấn ngũ cốc của Ukraine đã được xuất khẩu ra nước ngoài.

Tin liên quan
An ninh lương thực ASEAN: Bài toán khó nhưng có nhiều cách giải An ninh lương thực ASEAN: Bài toán khó nhưng có nhiều cách giải

Khủng hoảng lương thực đang trở nên tồi tệ hơn do loạn lạc, xung đột. Bởi vậy, việc hợp tác toàn cầu để giải quyết bài toán khó này là vô cùng cần thiết.

Năm 2022, trong vai trò Chủ tịch G20, Indonesia đã coi vấn đề an ninh lương thực là một ưu tiên trong chương trình nghị sự, xuất phát từ kinh nghiệm của cuộc khủng hoảng giá lương thực vào năm 2008.

Trên thế giới, mặc dù các biện pháp bảo hộ vẫn được thúc đẩy để đối phó với khủng hoảng lương thực, có thể kể đến lệnh cấm xuất khẩu tạm thời đối với dầu cọ thô của Indonesia nhưng nhìn chung các thị trường vẫn duy trì mở cửa.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa rằng cuộc khủng hoảng đã qua đi. Giá phân bón có lúc đã giảm nhưng những cú sốc giá cả chưa dừng lại. Xung đột ở Ukraine đang leo thang trở lại. Tháng 10 năm ngoái, Nga đã tuyên bố dừng tham gia thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen và không có gì đảm bảo rằng điều này không tái diễn. Không những vậy, biến đổi khí hậu đã tác động nghiêm trọng đến nông nghiệp của nhiều quốc gia dẫn đến các vụ mùa thất thu.

Trong bối cảnh đó, việc các quốc gia, tổ chức sát cánh cùng nhau rất quan trọng để đảm bảo nếu giá lương thực thế giới tăng đột biến thì phản ứng toàn cầu có thể được phối hợp hiệu quả.

Hệ thống chia sẻ thông tin hiện nay cần được củng cố để khuyến khích các quốc gia cung cấp kịp thời và thông tin đầy đủ. Bởi lẽ, thông tin về dự trữ lương thực vốn là bí mật quốc gia với nhiều nước như Trung Quốc hay Ấn Độ.

Là diễn đàn kinh tế đa phương quan trọng, G20 là điểm đến để các quốc gia cùng nhau giải quyết bài toán chung phức tạp này. Với vai trò Chủ tịch G20 trong năm 2023, Ấn Độ có thể tiếp nối thành quả của Indonesia và thúc đẩy chương trình nghị sự về an ninh lương thực trong bối cảnh khủng hoảng hiện nay.

ASEAN đã đạt được nhiều tiến triển đáng kể trong thực hiện các sáng kiến, chiến lược thúc đẩy hợp tác khu vực, phát triển bao trùm trong khu vực nông thôn và thành thị cũng như xóa nghèo, trong đó có Khuôn khổ hành động chiến lược về phát triển nông thôn và xóa nghèo 2021-2025, Triển vọng phát triển ASEAN và Diễn đàn nghiên cứu và phát triển hành động xóa nghèo thuộc Cộng đồng kinh tế Xã hội ASEAN. Trong quá trình này, việc thúc đẩy thương mại, đầu tư, đề cao vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp, phát triển nhân lực và quan hệ đối tác công-tư sẽ là các công cụ quan trọng để tạo việc làm và xóa nghèo.

Là một trong số những khu vực có nguy cơ cao nhất trước mối đe dọa của biến đổi khí hậu, ASEAN cam kết thực hiện Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu và thỏa thuận Paris, dựa trên nguyên tắc trách nhiệm chung nhưng có khác biệt, phù hợp với khả năng và hoàn cảnh quốc gia.

ASEAN cũng cam kết mạnh mẽ, đóng góp vào các nỗ lực chung và hợp tác với cộng đồng quốc tế trong thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững về xóa nghèo, nông nghiệp bền vững và an ninh lương thực cho tất cả mọi người.

Xung đột Nga-Ukraine: Xuất hiện ánh sáng cuối đường hầm, sự hỗn loạn thị trường năng lượng đã có thể kết thúc?

Xung đột Nga-Ukraine: Xuất hiện ánh sáng cuối đường hầm, sự hỗn loạn thị trường năng lượng đã có thể kết thúc?

Chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine, được phát động ngày 24/2/2022, khiến thị trường năng lượng, lương thực và tiền tệ quay cuồng. ...

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà tiếp tục dự các hoạt động  trong khuôn khổ tham dự WEF Davos

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà tiếp tục dự các hoạt động trong khuôn khổ tham dự WEF Davos

Tiếp tục các hoạt động trong khuôn khổ tham dự Hội nghị thường niên Diễn đàn Kinh thế thế giới (WEF) tại Davos, Thụy Sỹ, ...

Vấn đề di cư: Italy kêu gọi thiết lập hành lang nhân đạo

Vấn đề di cư: Italy kêu gọi thiết lập hành lang nhân đạo

Ngày 1/2, Italy đã đưa ra đề xuất về các hành lang di cư do Liên minh châu Âu (EU) tài trợ, ngay trước Hội ...

Điểm nhấn trong Hội nghị Ngoại trưởng G20 tại Ấn Độ

Điểm nhấn trong Hội nghị Ngoại trưởng G20 tại Ấn Độ

Sự hiện diện của quan chức ngoại giao Nga và Trung Quốc cùng vấn đề Ukraine là điểm đáng chú ý trong Hội nghị Ngoại ...

Ai Cập chính thức tuyên bố rút khỏi hiệp định ngũ cốc của Liên hợp quốc

Ai Cập chính thức tuyên bố rút khỏi hiệp định ngũ cốc của Liên hợp quốc

Ngày 9/3, Ai Cập, một trong những nước nhập khẩu lúa mì lớn nhất thế giới, đã đưa ra thông báo sẽ rút khỏi hiệp ...

(theo East Asia Forum)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Xây dựng cộng đồng người Việt tại Khammouane đoàn kết, hội nhập và phát triển

Xây dựng cộng đồng người Việt tại Khammouane đoàn kết, hội nhập và phát triển

Ngày 16/11, Hội người Việt Nam tỉnh Khammouane (Lào) long trọng tổ chức Đại hội lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031.
Lan tỏa tình yêu tiếng Việt trong thế hệ trẻ tại Lào

Lan tỏa tình yêu tiếng Việt trong thế hệ trẻ tại Lào

Sáng 17/11, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Pakse phối hợp với Hội người Việt Nam tỉnh Champasak và nhà trường tổ chức chương trình 'Em yêu tiếng Việt'.
Việt Nam-Timor-Leste tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh, trật tự và phòng, chống tội phạm

Việt Nam-Timor-Leste tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh, trật tự và phòng, chống tội phạm

Ngày 17/11, Đại sứ Việt Nam tại Timor-Leste Phạm Bình Đàm đã tiếp ông Hermenegildo Gonçalves da Cruz, Tổng Thanh tra Cảnh sát quốc gia Timor-Leste (PNTL).
Thúc đẩy hợp tác giáo dục, nghiên cứu khoa học giữa Việt Nam với Thượng Hải (Trung Quốc)

Thúc đẩy hợp tác giáo dục, nghiên cứu khoa học giữa Việt Nam với Thượng Hải (Trung Quốc)

Ngày 13/11 đã diễn ra Lễ ký kết thỏa thuận hợp tác và Lễ ra mắt Trung tâm Nghiên cứu chung giữa ĐH Kinh tế Quốc dân với ĐH Tài chính và Kinh tế Thượng ...
Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn mở rộng hợp tác với Đảng BSP

Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn mở rộng hợp tác với Đảng BSP

Thứ trưởng Ngô Lê Văn tiếp Giáo sư Svetlana Sharenkova, Ủy viên Thường vụ Hội đồng Quốc gia, Trưởng đoàn đại biểu Đảng Xã hội chủ nghĩa Bulgaria (BSP).
Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường tiếp Tổng Lãnh sự Lào tại TP. Hồ Chí Minh chào từ biệt

Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường tiếp Tổng Lãnh sự Lào tại TP. Hồ Chí Minh chào từ biệt

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường đã tiếp đồng chí Phonesy Bounmixay, Tổng Lãnh sự Lào tại TP. Hồ Chí Minh.
Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Khon Kaen (Thái Lan) đã tiếp và làm việc với Thiếu tướng Phairach Pookcharoen, Tư lệnh cảnh sát Hoàng gia Thái Lan.
Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng khẳng định Việt Nam mạnh mẽ lên án các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự tại Saudi Arabia.
Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ kiêm nhiệm Nepal và Bhutan đang phối hợp với các bên liên quan tại Nepal tiến hành tìm hiểu và xác minh thông tin.
Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Bộ Ngoại giao Việt Nam đang khẩn trương xác minh tình hình công dân Việt Nam sau vụ lũ quét, sạt lở tại khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc.
Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Việc nhiều người Việt Nam bị phát hiện trong các cơ sở lừa đảo hoặc bị trục xuất do vi phạm nhập cư gây tác động tiêu cực tới hình ảnh cộng đồng người Việt ...
Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ cộng đồng người Việt ở Colombia đều an toàn sau trận động đất tại địa bàn sáng ngày 10/8.
Khám phá Palestine giàu bản sắc văn hóa qua Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Khám phá Palestine giàu bản sắc văn hóa qua Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Đại sứ Shadi Abu Zarqa mong muốn lan tỏa vẻ đẹp văn hóa dân tộc, gửi gắm thông điệp hữu nghị và hòa bình tới công chúng Việt Nam qua ẩm thực.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Đặc sắc những màn quảng diễn ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Đặc sắc những màn quảng diễn ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 giới thiệu tinh hoa ẩm thực Việt qua những màn quảng diễn đặc sắc, quy tụ nghệ nhân và đầu bếp trong, ngoài nước.
Văn hóa Việt Nam giàu bản sắc và luôn rộng mở giao lưu với thế giới!

Văn hóa Việt Nam giàu bản sắc và luôn rộng mở giao lưu với thế giới!

Mang trong mình chiều sâu lịch sử và bản sắc riêng, văn hóa Việt Nam không ngừng được bồi đắp qua quá trình giao lưu, tiếp biến với thế giới.
Trắc nghiệm về Việt Nam – Thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028

Trắc nghiệm về Việt Nam – Thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028

Nhân dịp Việt Nam tái trúng cử Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028, mời các bạn tham gia trắc nghiệm dưới đây.
Ngoại giao âm nhạc: Khi giai điệu kết nối các nền văn hoá

Ngoại giao âm nhạc: Khi giai điệu kết nối các nền văn hoá

Tối 18/11, tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, buổi hòa nhạc kỷ niệm 75 năm quan hệ ngoại giao Hungary – Việt Nam đã diễn ra, tôn vinh mối quan hệ hữu ...
Những ưu điểm vượt trội về nội dung cam kết tại Công ước Hà Nội

Những ưu điểm vượt trội về nội dung cam kết tại Công ước Hà Nội

Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) vừa được mở ký. Vậy Công ước này có những ưu điểm vượt trội gì về nội dung cam kết?
Phiên bản di động