Kinh tế số sẽ là trụ cột mới của nền kinh tế

Thái Văn
Để không bị tụt hậu trong kỷ nguyên số, việc đổi mới mô hình phát triển theo hướng lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực trung tâm đang trở thành yêu cầu cấp bách đối với Việt Nam.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Đây là nội dung đáng chú ý được đưa ra tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026 với chủ đề “Mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” ngày 25/3, tại Hà Nội.

Diễn đàn tập trung làm rõ khái niệm, nội hàm của mô hình phát triển mới của Việt Nam đặt trong bối cảnh quốc tế và trong nước đang tác động đến quá trình đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam; phân tích, đánh giá các bài học kinh nghiệm thực tiễn, của các quốc gia trong đổi mới, cải cách mô hình phát triển, trong đó nhấn mạnh vai trò của Chính phủ trong kiến tạo chính sách cho kinh tế số, kinh tế dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi xanh và tái cấu trúc định hình chuỗi giá trị toàn cầu, trên cơ sở đó đưa ra những bài học tham chiếu cho Việt Nam trong quá trình xác lập mô hình phát triển mới.

Đồng thời, Diễn đàn đánh giá thực trạng mô hình phát triển hiện nay của Việt Nam, chỉ ra những thành tựu, hạn chế, điểm nghẽn và các yêu cầu cải cách trong thời gian tới.

Kinh tế số sẽ là trụ cột mới của nền kinh tế
Toàn cảnh Diễn đàn. (Ảnh: Thái Văn)

Nhu cầu xác lập mô hình phát triển mới

Theo các chuyên gia, Việt Nam đang đứng trước “thời điểm vàng” để phát triển kinh tế dữ liệu, khi hạ tầng số ngày càng hoàn thiện, tỷ lệ người dùng internet và thiết bị thông minh tăng cao, cùng với sự thúc đẩy mạnh mẽ từ các chính sách quốc gia về chuyển đổi số.

Dữ liệu ngày nay không chỉ là nguồn tài nguyên mới mà còn là yếu tố cốt lõi giúp nâng cao năng suất, tối ưu hóa hoạt động sản xuất – kinh doanh và tạo ra các mô hình kinh doanh hoàn toàn mới. Nếu được khai thác hiệu quả, kinh tế dữ liệu sẽ trở thành động lực tăng trưởng quan trọng, góp phần đưa Việt Nam bứt phá trong giai đoạn tới.

Mô hình phát triển mới của Việt Nam cần dựa trên các trụ cột gồm thể chế hiện đại, khoa học, công nghệ tiên tiến, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực chất lượng cao và hạ tầng dữ liệu số đồng bộ, dùng chung, bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống”.

Đồng thời, cần sớm hình thành thị trường dữ liệu và có chiến lược lựa chọn, đầu tư có trọng tâm vào các công nghệ chiến lược gắn với ngành, lĩnh vực ưu tiên, nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số và bảo đảm tự chủ công nghệ.

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho biết, theo chương trình công tác năm 2026 của Bộ Chính trị, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương được giao chủ trì xây dựng đề án đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đòi hỏi sự tham gia sâu rộng của giới chuyên gia nhằm làm rõ cả cơ sở lý luận và thực tiễn cho mô hình phát triển mới.

Sau gần 40 năm Đổi mới, mô hình tăng trưởng của Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi mạnh mẽ để thích ứng với bối cảnh mới. Việc xây dựng một mô hình phát triển mới không chỉ nhằm tổng kết thực tiễn mà còn định hình chiến lược dài hạn cho nền kinh tế.

AI - Hạ tầng sản xuất chiến lược của quốc gia

Theo ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch Tập đoàn CMC, động lực tăng trưởng mới chính là kinh tế số, cụ thể hơn là kinh tế dữ liệu và kinh tế trí tuệ nhân tạo (AI). “Hiện nay, dữ liệu không còn đơn thuần là một yếu tố công nghệ, mà đã trở thành một loại hạ tầng sản xuất mới. Dữ liệu chính là một lực lượng lao động số, là nền tảng cho đổi mới sáng tạo và là động lực cốt lõi để nâng cao năng suất lao động”, lãnh đạo CMC cho biết.

“Trong khi đó, AI không còn chỉ được nhìn nhận như một công nghệ, mà đã trở thành một hạ tầng sản xuất chiến lược của quốc gia. AI sẽ thúc đẩy phát triển kinh tế dữ liệu, hỗ trợ công nghiệp và lan tỏa tác động đến toàn bộ nền kinh tế”.

Kinh tế số sẽ là trụ cột mới của nền kinh tế
Ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch Tập đoàn CMC chia sẻ tại Diễn đàn. (Ảnh: Việt Dũng)

Ông Nguyễn Trung Chính cho rằng, mô hình tăng trưởng truyền thống đã chạm tới giới hạn và nếu chỉ dựa vào vốn hay các chỉ số truyền thống, sẽ rất khó đảm bảo tăng trưởng hai con số, tăng trưởng bền vững ở mức cao.

“Nếu phát triển tốt kinh tế dữ liệu và kinh tế AI, đóng góp của khu vực này có thể đạt khoảng 30% GDP. Quy mô giá trị kinh tế có thể lên tới hàng chục tỷ USD, thậm chí khoảng 80 tỷ USD vào năm 2030”, ông Nguyễn Trung Chính cho biết.

“Hệ sinh thái dữ liệu và AI, theo cách chúng tôi nhìn nhận, là một “cỗ máy tạo giá trị”, giúp nâng cao năng suất lao động theo cấp số nhân. Nhờ đó, một số ngành có thể đạt tốc độ tăng trưởng 20%, 30%, thậm chí 50%. Chỉ khi có những động lực tăng trưởng như vậy, chúng ta mới có thể đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số”.

Chia sẻ bài học kinh nghiệm từ quốc tế, PGS.TS. Trần Đình Thiên, Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng dẫn chứng, các nền kinh tế được coi là “thần kỳ” như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc đều có một điểm chung: bứt phá khi “đục thủng trần công nghệ” của thời đại. Nhật Bản thành công khi chuyển sang giai đoạn công nghiệp mới với những tập đoàn như Sony hay Panasonic. Hàn Quốc, Trung Quốc cũng đi theo những con đường khác nhau nhưng đều dựa trên nền tảng cạnh tranh quốc tế và nỗ lực công nghệ rất mạnh mẽ.

Nhấn mạnh vai trò của kinh tế dữ liệu và kinh tế AI, các chuyên gia khẳng định tầm quan trọng của hạ tầng. Hạ tầng dữ liệu quốc gia có vai trò tương tự như đất đai hay giao thông trong nền kinh tế truyền thống. Do đó, hạ tầng số là nền tảng thiết yếu và cần được đầu tư mạnh mẽ. Đồng thời, vấn đề chủ quyền dữ liệu quốc gia cần được đặt lên hàng đầu, bởi dữ liệu hiện nay mang ý nghĩa chiến lược.

Trên cơ sở đó, một số trụ cột chính sách đã được các chuyên gia đưa ra. Thứ nhất, hoàn thiện thể chế và khung pháp lý với các đột phá để phù hợp với phát triển kinh tế số.

Thứ hai, đầu tư vào hạ tầng số chiến lược, bao gồm các trung tâm dữ liệu quy mô lớn (data center), các “AI factory” và hạ tầng dữ liệu quốc gia.

Thứ ba, để dữ liệu thực sự tạo ra giá trị, cần có chiến lược mở và khơi thông dữ liệu, biến dữ liệu thành hàng hóa có thể khai thác.

Thứ tư, phát triển nguồn nhân lực số và nhân lực AI chất lượng cao. Việt Nam không chỉ cần đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn có thể trở thành trung tâm cung cấp nhân lực cho khu vực và thế giới.

Mở khóa thương mại số của ASEAN

Hãy hình dung một ASEAN được kết nối số toàn diện - nơi các doanh nghiệp giao thương xuyên biên giới trơn tru, dựa trên ...

Thời của thương mại livestream

Nền kinh tế ASEAN đang bước vào một chu kỳ tăng trưởng số mới, được thúc đẩy mạnh mẽ bởi thương mại video, tài chính ...

Đẩy mạnh ứng dụng mô hình kinh tế số trong chuỗi nông sản

Ngày 5/2, tại Hà Nội, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Hội thảo ...

2026: Năm bứt phá kinh tế số của Việt Nam

Theo Thủ tướng Phạm Minh Chính, nếu năm 2025 là năm đặt nền tảng, đặt cơ sở, tạo đà, tạo lực, tạo khí thế, tạo ...

Liên kết nguồn lực trong thời đại số, tạo bứt phá cho nền kinh tế

Chiến lược 3 Qs bao gồm Quy hoạch, Quản trị và Quan hệ quốc tế, có vai trò quan trọng liên kết các nguồn lực ...

Đọc thêm

Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị cao điểm cho Năm APEC 2027, với sự chỉ đạo xuyên suốt từ Trung ương và sự vào cuộc quyết liệt ...
Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Việt Nam-Azerbaijan: Bền chặt tình hữu nghị, rộng mở đường tương lai

Việt Nam-Azerbaijan: Bền chặt tình hữu nghị, rộng mở đường tương lai

Hơn sáu thập niên vun đắp tình hữu nghị đang tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam và Azerbaijan đưa quan hệ Đối tác Chiến lược đi vào chiều sâu.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên: Tái định vị giữa thế giới phân cực

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên: Tái định vị giữa thế giới phân cực

Chuyến thăm của ông Tập Cận Bình khẳng định, Trung Quốc vẫn là nhân tố không thể thiếu trên con đường hướng tới bán đảo Triều Tiên hòa bình và ổn định lâu dài.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Hướng tới ổn định chiến lược và thể chế hóa khuôn khổ hợp tác thực chất

Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Hướng tới ổn định chiến lược và thể chế hóa khuôn khổ hợp tác thực chất

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc thể hiện nhu cầu lớn của cả hai về ổn định chiến lược và thúc đẩy hợp tác.
Những vấn đề phức tạp của xung đột Trung Đông

Những vấn đề phức tạp của xung đột Trung Đông

Sau hơn hai tháng bom đạn bao phủ vùng Vịnh, cuộc xung đột ở Trung Đông vẫn mờ mịt, nhưng hậu họa thì đã rõ.
Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Quá trình chuyển giao quyền lực tại Myanmar từ chính quyền quân sự sang chính phủ dân sự chính danh đã bắt đầu.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Việc G7 tổ chức cuộc họp khẩn cấp về nguồn cung dầu mỏ tại Paris là để khẳng định vai trò trung tâm của nhóm trong định hình kinh tế và quản trị toàn cầu.
Chính sách công nghiệp đang 'hồi sinh' ở Đông Á và trên toàn thế giới

Chính sách công nghiệp đang 'hồi sinh' ở Đông Á và trên toàn thế giới

Liệu sự phục hồi chính sách công nghiệp ở Đông Á có mang lại tăng trưởng bền vững, thịnh vượng rộng khắp và khả năng phục hồi kinh tế tốt hơn hay không vẫn còn ...
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Phiên bản di động